İşçi Hakları

İşyerinde ofis ortamında çalışan işçilere sağlanan yemek yardımı gibi temel haklardan evden çalışan işçilerin de faydalandırılması gerekmektedir ve bu uygulamanın aksine hareket edilmesi eşit davranma yükümlülüğü ihlali olarak değerlendirilebilecek bir eylemdir. Kanunlarımız gereği, işverenler çok haklı ve esaslı bir neden olmadıkça sırf çalışma mekanının farklı olması sebebiyle aynı veya benzer işi yapan işçiler arasında keyfi ayrımcılık yapamazlar.

Aynı veya eşit değerde bir iş için yalnızca cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılması yasalarımızca yasaklanmış olup, bu durum eşit işlem borcu ihlali niteliği taşıyabilecek ciddi bir uyuşmazlık konusudur. İşveren, aynı pozisyonda çalışan işçileri arasında ücret farklılığı yaratıyorsa, bunu kıdem, eğitim durumu veya performans gibi nesnel ve objektif nedenlere dayandırmak zorundadır.

İş yerinde gebeliğiniz nedeniyle dışlanmanız ve çalışma koşullarınızın zorlaştırılması hukuki incelemeye esas oluşturabilecek ciddi bir eylem niteliğindedir. İş mevzuatı kapsamında işverenin, biyolojik nedenler veya işin niteliğinden kaynaklanan zorunluluklar haricinde, işçiye sırf gebelik veya cinsiyet nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak farklı işlem yapması kesin bir dille yasaklanmıştır.

İşvereninizin sırf hamile olduğunuzu öğrenmesi veya hamilelik sürecinde performansınızın düşeceğini varsayması, iş sözleşmenizi sonlandırması için hiçbir şekilde yasal bir zemin oluşturmaz. Hukuk sistemimizde hamilelik bir hastalık olarak kabul edilmemekte olup, işçi kadınların analık hakları kanunlarla son derece sıkı biçimde korunmaktadır.

İlgili mevzuatlarımız, kadın çalışanların sırf hamile kalması veya yasal izinlerini kullanması gibi nedenlerle işten çıkarılmasını kesin bir dille yasaklamış olup bu durum geçerli bir fesih sebebi oluşturmaz. İşvereninizin hamileliğinizi öğrendikten hemen sonra somut ve ölçülebilir bir belgeye dayanmadan performans düşüklüğü iddiasıyla iş akdinizi sonlandırması, fiili karineler ışığında size karşı hukuka aykırı davranıldığına dair çok önemli bir emare teşkil etmektedir.

İşverenin, sırf dini inancınız gereği tercih ettiğiniz kılık kıyafete yönelik keyfi bir yasaklama getirmesi ve sizi işten çıkarmakla tehdit etmesi, inanç özgürlüğünüze ve kişilik haklarınıza yapılmış çok ağır bir saldırı niteliği taşımaktadır. Her ne kadar işverenin işyerini yönetme hakkı bulunsa da, bu hak sınırsız değildir ve çalışanların anayasal haklarına saygı gösterme zorunluluğu ile sınırlandırılmıştır.

Dini inancınız gereği sakal bırakmanız nedeniyle iş sözleşmenizin sonlandırılması, işverenin eşit davranma borcu ve inanç özgürlüğüne müdahale bağlamında doğrudan hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Havayolu şirketlerinin personelin görünümüne ilişkin kurallar belirleme hakkı bulunmakla birlikte, bu kuralların Anayasa ile güvence altına alınan din ve vicdan hürriyetini ihlal etmemesi ve ayrımcılık yasağına uygun olması gerekir.

İş görüşmeleri aşamasında işçi adaylarına ifa edilecek görevin somut nitelikleriyle doğrudan bağlantılı olmayan ve adayın özel hayatına doğrudan müdahale niteliği taşıyan oldukça kişisel sağlık ve aile sorularının yöneltilmesi, hukukumuzdaki eşitlik ilkesine ve ayrımcılık yasağı kurallarına ciddi aykırılıklar oluşturabilecek potansiyel ihlallerdir. Özellikle bütünüyle uzaktan ve bilgisayar başında yürütülecek bir iş kolu için, görevin teknik gereklilikleriyle hiçbir ilişkisi bulunmayan hamilelik planlamalarının veya mevcut hamilelik durumunun işveren tarafından araştırılmasının makul ve yasal bir meşru menfaati bulunmamaktadır.

İşe alım sürecinde size medeni durumunuz veya gebelik planlarınız hakkında sorular sorulması ve bu sebeple işe alınmamanız, ayrımcılık yasağı kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. İş Kanunu, biyolojik zorunluluklar veya işin niteliği mutlak suretle gerektirmedikçe, iş sözleşmesinin yapılmasında cinsiyet veya gebelik nedeniyle farklı işlem yapılmasını açıkça yasaklamaktadır.

İşyerinde maruz kaldığınız sistematik psikolojik baskı, dışlanma veya eşit davranma ilkesine aykırı tutumlar, iş hukukunda işverenin gözetme borcunun ihlali olarak kabul edilen ve hukuki incelemeye esas oluşturabilecek eylemlerdir. Bu tür durumlarda iş sözleşmenizi haklı nedenle feshederek kıdem tazminatınızın yanı sıra, koşulları oluşmuşsa manevi tazminat ve ayrımcılık tazminatı talepleriniz için dava şartı arabuluculuk sürecini başlatabilirsiniz.