İşçi Hakları

İşyerinde yöneticiniz tarafından etnik kökeniniz veya doğum yeriniz gibi özellikleriniz nedeniyle sürekli olarak aşağılanmanız ve dışlanmanız, insan onurunu çiğneyen psikolojik taciz eylemlerinin çok somut bir göstergesidir. Bir kişinin şerefine, inancına veya kökenine yönelik sistematik olarak uygulanan bu tür düşmanca tavırlar hukuken mobbing olarak tanımlanır ve işverenin işçiyi gözetme borcuna tamamen aykırıdır.

İş başvurunuzun değerlendirilmesinde, işin niteliğiyle tamamen ilgisiz olan sosyal medya beğenileriniz, siyasi görüşünüz veya sendikal faaliyetlerinizin taranarak elenmeniz sendikal ayrımcılık veya siyasi ayrımcılık iddialarına esas oluşturabilir. İşverenin yapay zeka aracılığıyla sosyal ağlarınızdan veri toplayıp bir profilleme yapması, özel hayatınıza orantısız bir müdahaledir.

İş hukukunda işverenin işçilerine karşı eşit davranma yükümlülüğü bulunmakta olup, yaş veya benzeri sebeplerle yapılan haksız muameleler ayrımcılık tazminatı talebine konu olabilmektedir. Alt işveren nezdinde maruz kaldığınız bu ayrımcı tutum nedeniyle doğacak tazminat hakkınız, İş Kanunu'ndan kaynaklanan temel işçilik hakları arasında yer alır.

İşverenlerin işe alım süreçlerinde kullandığı algoritmik sistemlerin cinsiyet, yaş veya köken gibi nedenlerle adayları elemesi, ayrımcılık yasağının ihlali olarak değerlendirilebilecek çok ciddi bir hukuki durumdur. Şirketler, binlerce özgeçmişi saniyeler içinde tarayan yazılımlar kullanırken çoğunlukla geçmiş işe alım verilerini sisteme yüklemekte ve yapay zeka bu eski verilere dayanarak kadın adayları dezavantajlı konuma düşüren örtülü önyargılar geliştirebilmektedir.

Havayolu şirketinin salt kendi iç politikasıyla belirlediği yaş sınırını gerekçe göstererek iş sözleşmenizi sonlandırması, yaş ayrımcılığı yasağının ihlali olarak hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Sivil havacılık kuralları gereği pilotlar veya uçuş görevlileri için belirlenen kesin yasal yaş sınırlarına ulaşılmadığı sürece, işverenin daha düşük bir yaşta emekliliğe zorlaması veya işten çıkarması haklı veya geçerli bir fesih nedeni olarak görülmeyebilir.

Çalışma ortamınızda bir müşterinin veya üçüncü bir kişinin size yönelik onur kırıcı ve rahatsız edici cinsel içerikli eylemleri karşısında, işvereninizin gerekli önlemleri almaması size haklı fesih imkanı sunabilir. İşverenin işçiyi gözetme borcu gereğince, çalışma alanınızdaki güvenliğinizi ve onurunuzu her türlü saldırıya karşı korumakla yükümlüdür.

İş sözleşmenizin sona ermesinin ardından fazla mesai, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacakları tahsili amacıyla açacağınız davalarda kanunla belirlenmiş beş yıllık bir zamanaşımı süresi bulunmaktadır. Söz konusu süre, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında açıkça hüküm altına alınmış olup, dava hakkının bu tür bir süre koşuluna bağlanması hukuki güvenlik ve istikrarın sağlanması amacıyla meşru bir sınırlama olarak kabul edilmektedir.

Resmi tatillerde ve kanunla belirlenmiş dinlenme günlerinde çalışmanız halinde işvereninizden ek ücret talep etme hakkınız kesinlikle bulunmaktadır. İlgili yargı kararında, işçinin pazar günleri ve dini bayramlarda çalışmadığı ancak milli bayramlarda görevine devam ettiği tanık beyanlarıyla doğrulanmıştır.

İşvereninizin resmi tatil ve genel tatil ücretlerinizi ödediğini iddia etmesi durumunda, bu ödemeleri usulüne uygun belgelerle kanıtlaması beklenmektedir. Eğer size sunulan ücret hesap pusulaları imzasız ise ve bu belgeler üzerinde sizin onayınız bulunmuyorsa, söz konusu evraklar tek başına ödemenin yapıldığını ispatlamaya yeterli görülmemektedir.

Mahkemelerin banka hesap dökümü veya ödeme makbuzu gibi kesin delillerle desteklenmeyen imzasız ücret hesap pusulalarını tek başına ödeme kanıtı olarak kabul etmesi hukuken mümkün değildir. İşvereniniz geçmiş dönemlere ait genel tatil ücretlerinizi ödediğini iddia ediyorsa, dosyaya sunduğu belgelerin sizin imzanızı taşıması veya resmi bir ödeme belgesiyle kanıtlanması zorunludur.