Fazla Çalışma

İşverenin yaptığınız fazla mesailerin karşılığını doğrudan ücret olarak ödemek yerine size serbest zaman kullandırması mevzuata göre mümkündür. Çalıştığınız işyerinde fazla çalışma yapmanıza rağmen bunun karşılığında size izin verilmişse, bu durum alacak hesaplamalarınızda doğrudan dikkate alınır.

Kendi imzanızı taşıyan ve fazla mesai karşılığının sıfır olarak göründüğü puantaj kayıtlarını imzalamış olmanız, o aylar için fazla çalışma ücreti talep etmenizi hukuken engeller. Yargıtay uygulamalarına göre, işçinin kendi imzasıyla tutulan ve fazla çalışma yapılmadığını gösteren tutanaklar doğrudan doğruya işçiyi bağlamaktadır.

İşten ayrılırken işverene sunduğunuz fesih bildiriminde hangi sebepleri gösterdiyseniz, mahkeme aşamasında yalnızca o sebeplerin doğruluğu üzerinden değerlendirme yapılarak tazminat hakkınız belirlenmektedir. Yargıtay kararlarına göre, iş sözleşmesini çalışma şartlarının ağırlığı, dinlenme alanı sağlanmaması veya yöneticilerin baskıcı tutumları gibi belirli nedenlere dayandırarak feshettiyseniz, daha sonradan mahkemede fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesi gibi ihtarname içeriğinde yer almayan bambaşka bir sebebi haklı ayrılma gerekçesi olarak ileri süremezsiniz.

İşverenin size yönelik psikolojik baskı, hakaret veya ayrımcılık gibi eylemleri ile fazla çalışma ücretlerinizin ödenmemesi gibi durumlar söz konusuysa, iş sözleşmenizi kendi isteğinizle sonlandırsanız dahi kıdem tazminatı alabilirsiniz. Mahkeme kayıtlarına yansıyan kararlara göre, işçiye diğer çalışanlardan farklı muamele yapılması, sebepsiz yere yıllık izinlerinin kullandırılmaması işverenin eşit davranma borcu ihlali olarak görülmektedir.

İş yerinde size karşı sergilenen haksız tutumlar, odanızın tahliye edilip çalışma ortamınızın elinizden alınması ve sigorta primlerinizin eksik yatırılması gibi sebeplerle işten ayrılmanız durumunda, haklı nedenle derhal fesih hakkınızı kullanarak tazminat ve alacaklarınızı talep etme imkanınız bulunmaktadır. İşverenin çalışanlar arasında ayrımcılık yapması, emsallerinize zam yapılırken size yapılmaması ve sistematik psikolojik baskı uygulanması, işçinin kişiliğinin korunması kuralına aykırılık teşkil etmektedir.

Haftanın beş günü sabah 09.00 ile akşam 18.00 arasında, cumartesi günleri ise 09.00 ile 14.00 saatleri arasında yapılan çalışmalar yasal çalışma sınırını aşmadığı için kural olarak fazla mesai ücreti gerektirmemektedir. İş yerinde geçirilen günlük çalışma saatleri hesaplanırken, gün içinde kullanılan ara dinlenme süreleri mutlaka toplam süreden düşülerek haftalık fiili çalışma süresi tespit edilir.

Fazla çalışmalarınızın yasal çalışma süresini aşması halinde işveren tarafından bordroya yansıtılarak banka hesabınıza yatırılmış olması durumunda, söz konusu dönemler için bu ücretlerin size ödendiği kabul edilmektedir. İş hukukunda fazla çalışma yapıldığını iddia eden çalışan, bu durumu ispatlamakla yükümlü olduğu gibi işveren tarafı da ödeme yaptığını imzalı bordrolar ve banka kayıtları vasıtasıyla ispatlayabilmektedir.

Mahkemeler, bir işçinin çalışma süresinin tamamı boyunca veya her gün sürekli olarak fazla çalışma yapması iddiasını genellikle hayatın olağan akışı ile bağdaşmaz bulmakta ve bu iddiaları titizlikle incelemektedir. İşverenler, fazla mesai iddialarına karşı genellikle işçinin istisnai zamanlarda çalıştığını, bu çalışmaların karşılığında izin kullandırıldığını veya çalışma sürelerinin denkleştirme usulü ile yasal sınırlar içinde tutulduğunu savunurlar.

Bir işyerinde üst düzey pozisyonda görev yapan kişilerin fazla mesai ücretine hak kazanıp kazanmadığı hususu, işçi ile işveren arasında sıklıkla uyuşmazlık konusu olan ve mahkemelerce işin niteliğine göre özel olarak değerlendirilen bir durumdur. Yargılamalarda öncelikle işçinin gerçekten üst düzey yönetici vasfını taşıyıp taşımadığı, mesai saatlerini kendi inisiyatifiyle belirleme yetkisine sahip olup olmadığı titizlikle araştırılır.

Fazla çalışma yaptığınızı ispatlamak öncelikle sizin yükümlülüğünüzdedir ve bu durumu ispatlarken işyerine giriş çıkış kayıtları veya bilgisayar log kayıtları gibi yazılı belgeler en temel deliller olarak kabul edilir. Eğer işvereniniz tarafından size sunulan ve sizin de imzanızı taşıyan bir ücret bordrosu varsa, bu belge sahteliği ispat edilene kadar kesin delil niteliği taşır.