Fazla Çalışma

İşyerinde şahitlik yapmanız engellenmek istenerek görev yerinizin değiştirilmesi, onayınız olmadan teçhizatsız çalışmaya zorlanmanız ve aşırı fazla mesai yaptırılması gibi nedenlerle işten ayrılmanız durumunda kıdem tazminatı talep etme hakkınız doğabilmektedir. Yargıtay incelemesine konu olan bir olayda, özel güvenlik görevlisi olarak çalışan bir işçi, köpeklerin parçalaması sonucu vefat eden bir işçinin davasında tanıklık yapacağından dolayı kendisine işverence baskı yapıldığını ve görev yerinin değiştirildiğini belirterek iş sözleşmesini feshetmiştir.

Fazla çalışma ücretinizin ödenip ödenmediğinin tespiti aşamasında bordrolarınızda imzanız bulunmuyorsa, işvereniniz tarafından size yapılan banka ödemelerinin incelenmesi gerekmektedir. Mahkemeler, imzasız bordrolarda fazla mesai tahakkuku görünmesine rağmen bu belgelerde imzanız olmaması halinde, ilgili döneme ait banka kayıtlarını ve tüm ödeme belgelerini özel olarak talep ederek detaylı bir inceleme yapmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarınızda fazla çalışma ücretinin size ödendiği anlaşılıyorsa, kural olarak o bordroda görünenden daha fazla çalıştığınızı sadece tanık beyanlarıyla ileri sürmeniz yasal olarak mümkün görülmemektedir. Kendi imzanızı taşıyan bordrolar, siz aksi yönde bir sahtelik iddiasında bulunup bunu kanıtlayana kadar kesin delil niteliği taşımaktadır.

Fazla çalışma yaptığınız süreler karşılığında işvereninizin size serbest zaman kullandırması ve buna ilişkin karşılıklı imzalanmış izin talep formları bulunması halinde, kullandığınız bu izinler hesaplamalarda dikkate alınarak alacağınızdan düşülür. İş uyuşmazlıklarında, fazla çalışma hesabını yaparken işçiye kullandırılan ve kayıt altına alınan bu tür izin belgeleri mahkemeler tarafından doğrudan sonuca etki eden kanıtlar olarak değerlendirilmektedir.

İşyerinde fiilen çalışmadığınız ve yıllık ücretli izinde bulunduğunuz günlerin fazla mesai hesabına dahil edilmesi hukuken mümkün değildir ve mahkemece bu günlerin hesaplamadan dışlanması gerekir. Fazla mesai alacağının doğabilmesi için işçinin o günlerde işinin başında bulunarak fiilen normal çalışma saatlerinin üzerinde bir mesai yapmış olması aranır.

İşyerinde psikolojik baskıya maruz kalmanız, fazla çalışmalarınızın karşılığının verilmemesi ve ücretinizin kurumlara eksik bildirilmesi gibi durumlar işçi açısından iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme imkanı sunmaktadır. İşvereniniz size karşı psikolojik taciz niteliğinde eylemlerde bulunuyorsa veya anlaştığınız ücret ile resmi kurumlara bildirilen ücret arasında fark varsa bu durumlar yasal haklarınızı aramanız için geçerli bir zemin oluşturur.

İşten ayrılırken sunduğunuz fesih bildiriminde birden fazla gerekçe göstermeniz ve bunlardan yalnızca bir tanesini mahkemede ispatlayabilmeniz, kıdem tazminatı hakkınızı kazanmanız için yeterli kabul edilmektedir. İş sözleşmesini sonlandırırken ileri sürdüğünüz fazla çalışma veya mobbing gibi iddiaların ispatlanamamış olması, diğer geçerli fesih sebeplerini geçersiz kılmaz.

İşten ayrılma sebebiniz olan ödenmeyen alacaklarınızı yargılama aşamasında ispatlayamadığınız takdirde, sözleşmenizi haklı sebeple feshetmiş sayılmayacağınız için büyük ihtimalle tazminat haklarınızdan faydalanamazsınız. Bir çalışanın kendi isteğiyle işten ayrılıp tazminat alabilmesi için, yasanın aradığı fesih nedenlerinden birinin varlığını kanıtlaması zorunlu tutulmaktadır.

İş sözleşmenizde haftalık çalışma süreniz kırk beş saat olarak belirlenmişse ve bu sürenin üzerinde çalıştığınızı somut delillerle ispatlayamıyorsanız fazla mesai ücreti almanız mümkün değildir. Mahkemeler, fazla mesai iddialarını değerlendirirken öncelikle taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesindeki çalışma sürelerini dikkate alırlar.

Fazla mesai ücretlerinizin ödenmediği gerekçesiyle iş sözleşmenizi feshedip kıdem tazminatı talep etmenize rağmen bu mesaileri yaptığınızı ispat edemezseniz kıdem tazminatı alamazsınız. İşçinin kendi isteğiyle işten ayrılması durumunda tazminat alabilmesi için feshin haklı bir nedene dayanması şarttır.