İşçi Hakları

İşvereninizin maaşınızın bir kısmını elden ödemesi ve sigorta primlerinizi eksik bildirmesi durumunda iş sözleşmenizi sonlandırarak kıdem tazminatı talep etmeniz mümkündür. Anayasa Mahkemesi incelemesine konu olan bir olayda, özel bir eğitim kurumunda çalışan bir öğretmen tam da bu gerekçelerle İş Kanunu kapsamında iş akdini feshetmiştir.

İşvereninizden kaynaklanan haksızlıklar nedeniyle işten ayrılmadan önce yeni bir işe başvurmanız veya iş bulmanız, kural olarak tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz. Yaşanan bir hukuki uyuşmazlıkta, maaşı eksik yatan bir işçi istifa etmeden kısa bir süre önce kamu kurumuna öğretmen olarak atanmak için başvurular yapmış ve ataması gerçekleştirilmiştir.

Kendi yöneticisi ve büyük hissedarı olduğunuz bir şirkette normal bir işçi gibi kıdem tazminatı veya fazla mesai ücreti talep etmeniz hukuken oldukça tartışmalı bir durumdur. Mahkemelere yansıyan olaylarda, bir kişinin şirketin neredeyse tamamına sahip olması ve aynı zamanda on yıl gibi uzun sürelerle müdür olarak atanması halinde, bu kişi ile şirket arasında işçi ve işveren ilişkisinin bulunmadığı savunması öne çıkmaktadır.

Şirkette yalnızca genel müdür sıfatıyla atanmış olmanız ve şirket ortağı veya yönetim kurulu üyesi olmamanız durumunda, sıradan bir işçi gibi kıdem ve ihbar tazminatı talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yargı kararlarında da belirtildiği üzere, tüzel kişiliği temsil eden genel müdürler, gerçek anlamda şirket ortağı olmadıkça veya bağımsız hareket eden bir murahhas üye sıfatı taşımadıkça, işverenle aralarındaki hukuki bağ bir hizmet ilişkisi kapsamında değerlendirilir.

İşvereninizin sizi bağımsız bir acente gibi göstermek amacıyla imzalattığı sözleşmeler gerçeği yansıtmıyorsa, kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarınız için başvurmanız gereken yer iş mahkemeleridir. İş ilişkilerinde taraflar arasında imzalanan acentelik sözleşmesi şeklen ticari bir nitelik taşıyor gibi görünse de, mahkemeler bu tür durumlarda ilişkinin özüne bakarak karar vermektedir.

Şirketi tüm aktif ve pasifiyle devraldığınız durumlarda, hisse devrinden sonra işçiler tarafından açılan davalar nedeniyle hisse devir bedelinden indirim yapılması veya doğrudan eski ortaklardan tazminat istenmesi kural olarak mümkün değildir. Bir işyerini devraldığınızda, o işyerinde çalışmakta olan işçilerin mevcut iş sözleşmelerini ve bu sözleşmelerden doğan tüm hak ile borçları da devralmış olursunuz.

İş sözleşmenizi haklı sebeple sonlandırmanız durumunda, iflas eden eski işvereninizden kendi dönemine isabet eden kıdem tazminatını talep edebilir ve bu alacağın iflas masasına kaydedilmesini mahkemeden isteyebilirsiniz. Kanunlarımıza ve Yargıtay kararlarına göre, işyeri devri halinde kıdem tazminatı bakımından devreden işveren, sadece kendi dönemi ve devir tarihindeki son ücretiniz ile sınırlı olmak üzere sorumludur.

Çalıştığınız işyerinin devredilmesi durumunda kıdem tazminatınız ve devir tarihine kadar doğmuş olan işçilik alacaklarınız yönünden eski işvereninizin sorumluluğu belirli sınırlamalarla devam etmektedir. Mahkeme kararlarına göre, işyeri devri gerçekleştiğinde devreden işveren, kıdem tazminatı bakımından yalnızca kendi dönemi ve devir tarihindeki son ücretiniz ile sınırlı olmak üzere sorumlu tutulmaktadır.

İflas eden şirkete karşı açtığınız alacak davalarında mahkeme, doğrudan size bir ödeme yapılmasına değil, tespit edilen alacağınızın iflas masasına yazdırılmasına karar vermektedir. İflas etmiş bir işverenden olan işçilik alacaklarınızın tahsili, iflas müdürlüğü tarafından yürütülen tasfiye süreci ve sıra cetveli uygulaması üzerinden gerçekleştirilmektedir.

Çalıştığınız işyerinin devredilmesi durumunda devreden eski işvereninizin kıdem tazminatından doğan sorumluluğu kendi çalıştırdığı dönemle ve o dönemdeki ücretinizle sınırlı olarak devam etmektedir. Mahkeme kararlarına göre işyeri devri bir fesih niteliği taşımadığından devir sebebiyle doğrudan feshe bağlı haklarınızı hemen isteyemezsiniz ancak iş sözleşmeniz daha sonra sona erdiğinde devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki son ücretiniz üzerinden kıdem tazminatınızdan sorumlu tutulmaktadır.