Kıdem Tazminatı

İşvereninizin fazla mesai ücretlerinizi ödememesi, Sosyal Güvenlik Kurumu primlerinizi gerçek ücretiniz üzerinden tam olarak bildirmemesi ve size mobbing uygulaması durumunda iş sözleşmenizi haklı nedenle feshetme imkanınız bulunmaktadır. Bu gibi durumlarda işçi, kanundan doğan haklarını kullanarak iş sözleşmesini tek taraflı olarak ve haklı sebeple sonlandırdığında kıdem tazminatı ile birlikte içeride kalan diğer işçilik alacaklarını da işverenden talep edebilir.

Kendi isteğinizle ve özel nedenlerle işten ayrıldığınızı yazılı olarak beyan etmeniz durumunda, kural olarak kıdem tazminatı alma hakkınızı kaybedersiniz. Yargıtay kararlarına göre, işyerindeki çalışma arkadaşlarınıza ailevi ve özel nedenlerden dolayı istemeyerek ayrılıyorum şeklinde bir veda e-postası göndermeniz, iş sözleşmesinin sizin tarafınızdan herhangi bir haklı neden gösterilmeden sonlandırıldığı anlamına gelmektedir.

İşvereninizin rızanız dışında görevinizde tenzil veya değişiklik yapması durumunda, bu durum işçi açısından haklı fesih sebebi oluşturabileceğinden kıdem tazminatı gibi yasal haklarınızı talep edebilirsiniz. Nitekim incelemeye konu olan davada işçi, haklı bir gerekçe gösterilmeden branşının değiştirildiğini ve bunu kabul etmediğini ihtarname ile bildirmesi üzerine işveren tarafından işten çıkarıldığını belirterek haklarını talep etmiştir.

İşten ayrılırken işverene sunduğunuz fesih bildiriminde hangi sebepleri gösterdiyseniz, mahkeme aşamasında yalnızca o sebeplerin doğruluğu üzerinden değerlendirme yapılarak tazminat hakkınız belirlenmektedir. Yargıtay kararlarına göre, iş sözleşmesini çalışma şartlarının ağırlığı, dinlenme alanı sağlanmaması veya yöneticilerin baskıcı tutumları gibi belirli nedenlere dayandırarak feshettiyseniz, daha sonradan mahkemede fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesi gibi ihtarname içeriğinde yer almayan bambaşka bir sebebi haklı ayrılma gerekçesi olarak ileri süremezsiniz.

İşvereninizin rızanız olmadan sizi çalışma koşulları daha ağır olan başka bir bölüme geçirmesi durumunda iş sözleşmenizi haklı nedenle feshederek kıdem tazminatınızı alabilirsiniz. İş hukukumuza göre, işçinin çalışma koşullarında aleyhe ve esaslı bir değişiklik yapılabilmesi için durumun işçiye yazılı olarak bildirilmesi ve işçinin altı işgünü içinde bu değişikliği yazılı olarak kabul etmesi gerekmektedir.

Görev yeri değişikliğini yazılı olarak kabul etmediğiniz halde yeni bölümde kısa bir süre çalışmış olmanız, bu değişikliği hukuken kabul ettiğiniz anlamına gelmez ve yasal haklarınızı kaybetmezsiniz. İlgili kanun maddesi uyarınca, işverenin çalışma şartlarında yapmak istediği esaslı değişiklikleri mutlaka işçiye yazılı olarak bildirmesi ve işçinin de altı işgünü içinde bu durumu yazılı olarak kabul etmesi gerekmektedir.

İşverenin size yönelik psikolojik baskı, hakaret veya ayrımcılık gibi eylemleri ile fazla çalışma ücretlerinizin ödenmemesi gibi durumlar söz konusuysa, iş sözleşmenizi kendi isteğinizle sonlandırsanız dahi kıdem tazminatı alabilirsiniz. Mahkeme kayıtlarına yansıyan kararlara göre, işçiye diğer çalışanlardan farklı muamele yapılması, sebepsiz yere yıllık izinlerinin kullandırılmaması işverenin eşit davranma borcu ihlali olarak görülmektedir.

İş yerinde size karşı sergilenen haksız tutumlar, odanızın tahliye edilip çalışma ortamınızın elinizden alınması ve sigorta primlerinizin eksik yatırılması gibi sebeplerle işten ayrılmanız durumunda, haklı nedenle derhal fesih hakkınızı kullanarak tazminat ve alacaklarınızı talep etme imkanınız bulunmaktadır. İşverenin çalışanlar arasında ayrımcılık yapması, emsallerinize zam yapılırken size yapılmaması ve sistematik psikolojik baskı uygulanması, işçinin kişiliğinin korunması kuralına aykırılık teşkil etmektedir.

İş yerinizde hakkınızda yürütülen ve işverene derhal fesih hakkı verebilecek ağırlıkta bir disiplin soruşturması devam ederken daha önceki alacaklarınızı gerekçe göstererek işten ayrılmanız durumunda maalesef kıdem tazminatına hak kazanamayabilirsiniz. Yargıtay kararlarına göre bir işçinin hakkında güveni kötüye kullanmak veya doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar sergilemek gibi ciddi iddialarla mevcut bir soruşturma sürdürülürken bu durumu bilmesine rağmen sözleşmeyi feshetmesi, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde değerlendirilmektedir.

Evet, işverenin güvenini kötüye kullandığınızın, usulsüz işlemler yaptığınızın veya doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunduğunuzun tespit edilmesi halinde işvereniniz sizi tazminatsız olarak işten çıkarabilir. İlgili uyuşmazlığa konu kararda açıkça belirtildiği üzere 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçinin işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması veya meslek sırlarını ortaya atması gibi eylemlerde bulunması işverene derhal haklı fesih imkanı tanımaktadır.