Mobbing

Yöneticinizin sizi mesleki yetkinliğinizin çok altındaki işlerde görevlendirmesi ve sürekli olarak uzmanlık alanınız dışındaki işlere yönlendirmesi, literatürde çalışanın değersizleştirilmesi şeklinde tanımlanan tipik bir psikolojik taciz örneği olarak karşımıza çıkmaktadır. İş yerinde bilinçli olarak anlamsız görevler verilmesi, yetkinliğin sorgulanması ve mesleki itibarın zedelenmeye çalışılması, işverenin işçiyi gözetme borcuna aykırılık teşkil edebilmektedir.

İş yerinde her gün sarf ettiğiniz çabanın amirleriniz tarafından sürekli olarak görmezden gelinmesi ve hiçbir şekilde takdir edilmemesi, çalışanın en temel psikososyal destek ihtiyacının idarece yok sayıldığını gösteren önemli bir sorundur. Somut veriler, üstleri tarafından mesleki anlamda takdir görmeyen aile hekimlerinde tükenmişlik düzeylerinin çok daha yüksek boyutlarda olduğunu ve bu yıkıcı durumun iş tatminini tamamen ortadan kaldırdığını kanıtlamaktadır.

İş ortamınızda kasıtlı olarak dışlanmanız ve fikirlerinizin sürekli görmezden gelinmesi, iletişim engelleri bağlamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem niteliği taşıyabilir. Örgütsel çalışma ortamında yöneticilerin iletişime kapalı olması, çalışanı görmezden gelmesi ve arkadaş ortamından dışlanma gibi durumlar, personel üzerinde ciddi bir yıpranma yaratarak temel stres kaynakları arasında sayılmaktadır.

İşvereniniz tarafından sürekli olarak dinlenme haklarınızın engellenmesi, aşırı mesaiye zorlanmanız ve yasal izinlerinizin kullandırılmaması, sizi işten soğutmaya yönelik kasıtlı bir yıldırma stratejisinin parçası olabilir. Özellikle kadın çalışanların ailevi ve sosyal sorumlulukları ile iş hayatı arasındaki dengeyi bozacak şekilde uzun saatler ve hafta sonları çalıştırılması, iş gücü piyasasında sıklıkla karşılaşılan yıpratma politikaları arasında yer almaktadır.

İşvereninizin veya şefinizin sağlığınızı riske atacak şekilde görev tanımınız dışındaki işleri size zorla vermesi ve psikolojik baskı uygulaması, iş hukuku kapsamında ciddi ve yakın bir tehlike olarak yorumlanabilir. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, bu tür tehlikeler karşısında kurula veya işverene başvurduğunuz halde durum düzeltilmiyorsa ve gerekli önlemler alınmıyorsa, yasal olarak çalışmaktan kaçınma hakkı elde edebilirsiniz.

İşyerinde maruz kaldığınız psikolojik baskıların ruh sağlığınız üzerinde ciddi ve yakın bir tehlike oluşturması durumunda, gerekli yasal prosedürleri izleyerek çalışmaktan kaçınma hakkı adı verilen hukuki imkânı kullanabilirsiniz. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, çalışanların yalnızca bedensel değil, psikolojik sağlıklarının da işveren tarafından korunması yasal bir yükümlülüktür.

İş yerinde yaşanan her olumsuz iletişim veya basit bir anlaşmazlık doğrudan mobbing olarak nitelendirilemez, çünkü çatışma ve mobbing kavramları sıklık, süre ve eylemin ahlaki boyutu açısından birbirinden ayrılmaktadır. İki kişi arasında işin doğasından kaynaklanan statü veya fikir farklılıklarına dayalı çatışmalar, zaman zaman örgüt yapısı içinde olağan karşılanıp işbirliğine dönüşebilmektedir.

İşveren veya yönetim tarafından ekonomik nedenlerle personeli işten ayrılmaya zorlamak amacıyla gerçekleştirilen sistematik baskılar, örgüt stratejisi olarak mobbing eylemlerine vücut verebilir. Kurumların gençleşme politikası, ekonomik sebepler veya ekip dinamiklerini değiştirme arzusuyla, çalışanların yasal haklarından mahrum kalarak kendi rızalarıyla işten ayrılmalarını sağlamak için psikolojik baskı ve yıldırma taktikleri uygulaması hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir durumdur.

Özellikle hava kargo gibi hız, zamanlama ve ürün emniyetinin kritik önem taşıdığı yüksek tempolu sektörlerde, yöneticilerin bu yoğunluğu bahane ederek uyguladıkları aşırı baskı ve yıldırma eylemleri örgütsel nedenler kaynaklı bir mobbing ortamı yaratabilmektedir. Kurum kültürünün insani değerleri göz ardı ederek yalnızca hıza ve ekonomik rekabete odaklanması, çalışanların duygusal yönleri dikkate alınmadan yalnızca birer üretim aracı olarak görülmesi bu ahlak dışı uygulamalara zemin hazırlamaktadır.

Şirket yöneticilerinin, bir çalışanı işten çıkarma maliyetlerini en aza indirmek amacıyla kişiyi kendi rızasıyla işten ayrılmaya zorlayacak şekilde kasıtlı baskı ortamı yaratmaları, örgütsel nedenli mobbing olarak değerlendirilebilecek oldukça ciddi bir ihlal türüdür. Çoğu zaman işverenler, gelecekte rakip olabilecek kişileri veya çeşitli sebeplerle performansı düşük buldukları çalışanları yasal tazminatlarını ödeyerek doğrudan işten çıkarmak yerine, onları yıldırma politikalarıyla istifaya sürüklemeyi daha karlı bir taktik olarak tercih edebilmektedir.