Mobbing

Kurum içindeki yönetimsel zafiyetleri veya eksiklikleri dile getiren bir çalışanın sonrasında yönetim tarafından sistematik şekilde dışlanması, dikkate alınmaması veya zorluklarla karşılaşması, çalışma hukukunda korunması gereken temel hakların ihlali niteliğinde olabilecek bir eylemdir. Sağlık kurumlarında yöneticilere sorunları rapor ettikten sonra başlayan bu tür olumsuz tutumlar, kişinin kurumdan uzaklaştırılmasını veya sindirilmesini amaçlıyorsa psikolojik taciz kapsamında incelenmeye son derece elverişlidir.

Çalışanların özel hayatlarında yaşadıkları zorlukların, özellikle de engelli bir çocuğun bakımı gibi ağır psikolojik sorumlulukların iş yerine ve odaklanmaya yansıması son derece insani bir durumdur ve işveren tarafından tamamen görmezden gelinmesi hukukun hakkaniyet ilkesiyle bağdaşmaz. İşverenin, çalışanlarının insani koşullarını gözeterek nöbet veya çalışma saatlerini adil bir şekilde düzenlemesi ve destekleyici bir ortam sunması beklenir.

Yöneticilerinizin size karşı sürekli hakaret etmesi, sizi diğer çalışanların önünde aşağılaması ve dışlaması, çalışma hayatında açık bir etik ihlali olup hukuki bir şikayetin temelini oluşturabilecek eylemlerdir. İşverenlerin veya yöneticilerin hiyerarşik güçlerini kötüye kullanarak çalışanları kişisel hakaretlere maruz bırakması, izole etmesi ve çalışma koşullarını niteliksizleştirmesi doğrudan mobbing (psikolojik taciz) çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Yöneticinizin sizi mesleki yetkinliğinizin çok altındaki işlerde görevlendirmesi ve sürekli olarak uzmanlık alanınız dışındaki işlere yönlendirmesi, literatürde çalışanın değersizleştirilmesi şeklinde tanımlanan tipik bir psikolojik taciz örneği olarak karşımıza çıkmaktadır. İş yerinde bilinçli olarak anlamsız görevler verilmesi, yetkinliğin sorgulanması ve mesleki itibarın zedelenmeye çalışılması, işverenin işçiyi gözetme borcuna aykırılık teşkil edebilmektedir.

İş yerinde her gün sarf ettiğiniz çabanın amirleriniz tarafından sürekli olarak görmezden gelinmesi ve hiçbir şekilde takdir edilmemesi, çalışanın en temel psikososyal destek ihtiyacının idarece yok sayıldığını gösteren önemli bir sorundur. Somut veriler, üstleri tarafından mesleki anlamda takdir görmeyen aile hekimlerinde tükenmişlik düzeylerinin çok daha yüksek boyutlarda olduğunu ve bu yıkıcı durumun iş tatminini tamamen ortadan kaldırdığını kanıtlamaktadır.

İş ortamınızda kasıtlı olarak dışlanmanız ve fikirlerinizin sürekli görmezden gelinmesi, iletişim engelleri bağlamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem niteliği taşıyabilir. Örgütsel çalışma ortamında yöneticilerin iletişime kapalı olması, çalışanı görmezden gelmesi ve arkadaş ortamından dışlanma gibi durumlar, personel üzerinde ciddi bir yıpranma yaratarak temel stres kaynakları arasında sayılmaktadır.

İşvereniniz tarafından sürekli olarak dinlenme haklarınızın engellenmesi, aşırı mesaiye zorlanmanız ve yasal izinlerinizin kullandırılmaması, sizi işten soğutmaya yönelik kasıtlı bir yıldırma stratejisinin parçası olabilir. Özellikle kadın çalışanların ailevi ve sosyal sorumlulukları ile iş hayatı arasındaki dengeyi bozacak şekilde uzun saatler ve hafta sonları çalıştırılması, iş gücü piyasasında sıklıkla karşılaşılan yıpratma politikaları arasında yer almaktadır.

İşvereninizin veya şefinizin sağlığınızı riske atacak şekilde görev tanımınız dışındaki işleri size zorla vermesi ve psikolojik baskı uygulaması, iş hukuku kapsamında ciddi ve yakın bir tehlike olarak yorumlanabilir. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, bu tür tehlikeler karşısında kurula veya işverene başvurduğunuz halde durum düzeltilmiyorsa ve gerekli önlemler alınmıyorsa, yasal olarak çalışmaktan kaçınma hakkı elde edebilirsiniz.

İşyerinde maruz kaldığınız psikolojik baskıların ruh sağlığınız üzerinde ciddi ve yakın bir tehlike oluşturması durumunda, gerekli yasal prosedürleri izleyerek çalışmaktan kaçınma hakkı adı verilen hukuki imkânı kullanabilirsiniz. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, çalışanların yalnızca bedensel değil, psikolojik sağlıklarının da işveren tarafından korunması yasal bir yükümlülüktür.

İş yerinde yaşanan her olumsuz iletişim veya basit bir anlaşmazlık doğrudan mobbing olarak nitelendirilemez, çünkü çatışma ve mobbing kavramları sıklık, süre ve eylemin ahlaki boyutu açısından birbirinden ayrılmaktadır. İki kişi arasında işin doğasından kaynaklanan statü veya fikir farklılıklarına dayalı çatışmalar, zaman zaman örgüt yapısı içinde olağan karşılanıp işbirliğine dönüşebilmektedir.