Kıdem Tazminatı

İşyerine girişiniz veya çıkışınız sırasında size okuma fırsatı tanınmadan ve baskı altında imzalatılan evraklar, tek başlarına sizin yasal tazminat haklarınızı almanızı kesin olarak engellemez. Mahkemelere taşınan uyuşmazlıklarda işçiler sıklıkla işe başlarken veya işten ayrılırken önlerine konulan belgelerin içeriklerini bilmeden, sadece işlerini kaybetmemek veya mevcut durumu kurtarmak amacıyla imzaladıklarını, bu nedenle belgelerin kendi özgür iradelerini yansıtmadığını iddia etmektedirler.

İşten ayrılma sebebiniz olan ödenmeyen alacaklarınızı yargılama aşamasında ispatlayamadığınız takdirde, sözleşmenizi haklı sebeple feshetmiş sayılmayacağınız için büyük ihtimalle tazminat haklarınızdan faydalanamazsınız. Bir çalışanın kendi isteğiyle işten ayrılıp tazminat alabilmesi için, yasanın aradığı fesih nedenlerinden birinin varlığını kanıtlaması zorunlu tutulmaktadır.

Fazla mesai ücretlerinizin ödenmediği gerekçesiyle iş sözleşmenizi feshedip kıdem tazminatı talep etmenize rağmen bu mesaileri yaptığınızı ispat edemezseniz kıdem tazminatı alamazsınız. İşçinin kendi isteğiyle işten ayrılması durumunda tazminat alabilmesi için feshin haklı bir nedene dayanması şarttır.

İşverenin maaşın bir kısmını elden ödeyerek sigorta primlerini eksik bildirmesi, işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı tanımaktadır. Mahkeme kararına yansıyan olayda, şantiye şefi ve mimar olarak çalışan bir işçinin gerçek ücretinin bordrolarda gösterilenden daha yüksek olduğu, elden ödeme yapıldığı ve eşinin hesabına para gönderildiği belgelerle tespit edilmiştir.

İşçinin fazla mesai gibi işçilik alacaklarının ödenmemesi ve maaşının kurumlara eksik bildirilmesi, iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı olarak feshedilmesi sonucunu doğurur ve işçiye tazminat hakkı kazandırır. Yargıtay kararına konu olan somut olayda, davacı işçi şantiyede gece gündüz aralıksız çalışmalar yaptığını, fazla mesai ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmediğini, ayrıca maaşının gerçek tutar üzerinden kurumlara bildirilmediğini ileri sürerek işten ayrılmıştır.

İşçilik alacaklarınızı talep etmek için açacağınız davayı sadece size maaşınızı ödeyen taşeron şirkete değil, aynı zamanda işini yaptığınız asıl kuruma yani üniversiteye karşı da yöneltebilirsiniz. Kurumlar genellikle sizin kendi personelleri olmadığınızı, işe alım, emir talimat verme ve maaş ödemesi gibi tüm konularda sorumluluğun sadece şirkette bulunduğunu iddia ederek davanın reddedilmesini talep etme eğilimindedirler.

İşyerinde amirinize karşı küfürlü konuşmanız ve yapmakla yükümlü olduğunuz görevleri yerine getirmemekte ısrar etmeniz, işveren açısından doğrudan bir haklı fesih sebebi olarak kabul edilmekte olup bu durumda kıdem veya ihbar tazminatı almanız mümkün görünmemektedir. Yargı kararlarına göre, bir işçinin kendisine verilen görevi yapmaması ve bu esnada üstlerine karşı hakaret içeren sözler sarf etmesi, işçi ile işveren arasındaki güven ilişkisini temelden sarsan ciddi bir disiplin ihlali olarak değerlendirilmektedir.

İşvereninizin maaşınızı gerçeğe aykırı olarak eksik bildirmesi ve bir kısmını elden ödemesi durumunda, iş sözleşmenizi bu sebeple sonlandırmanız haklı fesih olarak kabul edilebilir ve kıdem tazminatına hak kazanabilirsiniz. Yargıtay kararlarına göre, işçinin sigorta primlerinin gerçek ücreti üzerinden yatırılmaması üzerine noter aracılığıyla ihtar çekerek bu durumun düzeltilmesini talep etmesi ve ardından işten ayrılması durumunda, mahkemece tespit edilen gerçek ücretin kuruma bildirilenden yüksek olması işçiye haklı fesih imkanı tanımaktadır.

İşten ayrılırken imzaladığınız ibranamenin hukuken geçerli olabilmesi için kanunun aradığı çok sıkı şekil şartlarını taşıması gerektiğinden, sırf belge imzaladınız diye içeride kalan haklarınızı talep etme şansınızı tamamen kaybetmezsiniz. İş hukukunda ibranamelerin geçerliliği Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabi olup, yasada öngörülen emredici koşulları taşımayan belgeler geçersiz ibraname olarak değerlendirilmektedir.

İş sözleşmenizi noter aracılığıyla feshederken ihtarnameye hem maruz kaldığınız psikolojik baskıyı hem de ödenmeyen fazla çalışma ücretlerinizi gerekçe olarak yazmanız durumunda kıdem tazminatına hak kazanma ihtimaliniz bulunmaktadır. Yargı kararlarına göre, mahkeme sürecinde yöneticinizin size uyguladığı ağır hakaretleri ve istifaya zorlama amaçlı psikolojik tacizi kanıtlayamasanız bile, eğer ödenmeyen fazla mesai ücretlerinizin bulunduğu tespit edilirse feshiniz 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında haklı fesih olarak kabul edilmektedir.