Kıdem Tazminatı

Vardiyalı sistemde çalışıyor olsanız dahi haftalık yasal çalışma süresi olan kırk beş saati aşan çalışmalarınızın karşılığı ödenmiyorsa, iş sözleşmenizi haklı nedenle feshederek tazminat talep etme hakkınız doğabilmektedir. İşverenler genellikle vardiyalı çalışma sisteminde toplam çalışma süresinin yasal sınırları aşmadığını savunarak ek ücret ödemekten kaçınma eğiliminde olsalar da, fiili çalışma saatlerinizin hesaplanması sonucunda fazla süreli çalışmanızın olduğu ortaya çıkarsa bu durum işçiye fesih hakkı vermektedir.

İş yerinde yöneticileriniz tarafından fiziksel şiddete veya sürekli psikolojik baskıya maruz kalmanız durumunda kıdem tazminatınızı alarak işten ayrılmanız mümkündür. Mahkeme kararlarına göre, bir yöneticinin toplantı gibi kalabalık ortamlarda çalışanın ensesine tokat atması, aşağılayıcı sözler sarf etmesi ve bu tür davranışların sürekli bir baskı haline dönüşmesi, işçi açısından haklı nedenle fesih sebebidir.

İş yerinde psikolojik baskılara maruz kalıyorsanız, evlilik sebebiyle ayrılma hakkınız bulunmasına rağmen iş sözleşmenizi doğrudan mobbing ve ahlaka aykırı durumlar sebebiyle sonlandırmanız hukuken geçerli bir yöntemdir. Kanunlarımız kadın işçilere evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde sözleşmeyi feshederek tazminat alma hakkı tanımış olsa da, işçi kendisine tanınan bu hak yerine doğrudan işverenin kusuru olan başka bir haklı nedene dayanarak da fesih hakkını kullanabilir.

Vakıf üniversitelerinde görev yapan öğretim elemanlarının açacağı tazminat davalarında görevli mahkeme iş mahkemeleri değil, idari yargı yerleridir. Yükseköğretim Kanunu ve Anayasa hükümleri çerçevesinde, vakıf üniversitelerinde çalışan akademisyenler de devlet üniversitelerindeki gibi bir tür kamu hizmeti yürütürler ve imzaladıkları sözleşmeler salt bir iş sözleşmesi değil idari sözleşme niteliği taşır.

Özel nitelikli vakıf üniversitelerinde çalışan öğretim elemanlarının açacağı tazminat ve alacak davalarında iş mahkemeleri değil idari yargı mercileri görevlidir. Yargıtay kararlarına göre vakıf üniversiteleri sürekli ve düzenli bir kamu hizmeti yürüttüğünden, buralarda çalışan akademisyenlerin kurumlarıyla imzaladığı sözleşmeler idari sözleşme statüsünde kabul edilmektedir.

Vakıf üniversitesindeki görevinizden size iş verilmemesi, sözleşme hükümlerine uyulmaması ve mobbing uygulandığı gerekçesiyle ayrıldıysanız, bu iddialarınızı yetkili idari yargı mercileri önünde ispatlayarak yasal haklarınızı talep edebilirsiniz. İşveren konumundaki üniversite yönetimi genellikle bu durumlarda iş akdinin kendi iradenizle sona erdiğini savunarak SGK çıkışınızı istifa koduyla yapmakta ve çalışma şartlarında herhangi bir ağırlaşma veya baskı olmadığını ileri sürmektedir.

İşvereninizden kullanmadığınız yıllık izinlerinizin ücretini talep hakkınız bulunsa da sadece bu nedene dayanarak iş sözleşmenizi feshetmeniz size doğrudan tazminat alma hakkı kazandırmaz. Yargıtay uygulamalarına göre bir işçinin birikmiş yıllık izin ücreti alacağının bulunması, işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme imkanı veren yasal ve hukuki gerekçelerden biri olarak kabul edilmemektedir.

Sadece baskı gördüğünüzü ve mesai ücretlerinizin ödenmediğini iddia etmeniz tazminat alabilmeniz için yeterli değildir, zira bu iddialarınızı mahkemede somut delillerle kanıtlamanız şarttır. İşten kendi isteğinizle ayrılırken noter aracılığıyla sunduğunuz fesih bildiriminde fazla çalışmalarınızın karşılığının verilmediğini ve size psikolojik baskı uygulandığını belirtmiş olsanız dahi, yargılama aşamasında bu durumu ispatlayamazsanız yaptığınız fesih işlemi haksız kabul edilir.

Mahkemede yöneticilerinizden gördüğünüz psikolojik baskıyı ve şiddeti kanıtlayamadığınız takdirde, işten ayrılmanız haklı bir sebebe dayanmadığı için ne yazık ki kıdem tazminatınızı alamazsınız. Bir çalışanın işyerinde üst düzey yetkililer tarafından dışlandığını, maaş düzenlemelerinde haksızlığa uğradığını ve kendisine artık ihtiyaç kalmadığı hissettirilerek yıldırma politikası uygulandığını iddia etmesi tek başına tazminat hakkı doğurmaz.

Dava süreciniz devam ederken işvereniniz tarafından hesabınıza yapılan kıdem tazminatı ödemesi, mahkemece kabul edilen alacak miktarınıza dahil edilerek lehinize olan yargılama giderlerinin hesaplanmasında dikkate alınmalıdır. Yargıtay içtihatlarına göre, dava açıldıktan sonra işverenin yaptığı bu tür ödemeler, mahkeme tarafından nihai alacağınızdan mahsup edilmekle birlikte, davanın reddedilen bir kısmı olarak değerlendirilemez.