Fazla Çalışma

İş sözleşmesi imzalarken sözleşmenizde fazla çalışma ücretinizin aylık maaşınıza dahil olduğuna dair bir madde bulunuyorsa, yasal olarak belirli bir sınıra kadar fazladan çalıştığınız saatlerin ücretini ayrıca talep edemezsiniz. Yargıtay uygulamalarına göre, sözleşmelerde fazla mesai ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönündeki kurallara sınırlı olarak değer verilmektedir ve bu sınır yıllık iki yüz yetmiş saat olarak kabul edilmektedir.

Haftalık çalışma sürenizin kırk beş saatin altında kararlaştırıldığı işyerlerinde, sözleşmedeki süreyi aşan ancak kırk beş saate kadar olan çalışmalarınız hukuken fazla mesai değil, fazla sürelerle çalışma olarak kabul edilmektedir. Yasal çerçevede asıl fazla mesai, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar için geçerli olan bir kavramdır.

Satış primi alarak çalışmanız, yaptığınız fazla mesailerin ücretini hiçbir koşulda talep edemeyeceğiniz anlamına gelmez ve ödenen primlerin fazla çalışma ücretini tam olarak karşılayıp karşılamadığına bakılması gerekir. Satış temsilcisi olarak belli hedeflere ulaşmanıza bağlı prim alıyorsanız, yargılama aşamasında öncelikle günlük faaliyet planlarınız, iş çizelgeleriniz ve işyeri kayıtlarınız incelenerek ne kadar fazla çalıştığınız belirlenir.

İşyerinde işveren veya yetkilileri tarafından size yönelik baskı ve olumsuz tutumlar sergilenmesi ile birlikte fazla çalışma ve genel tatil ücreti gibi alacaklarınızın ödenmemesi durumunda iş sözleşmenizi kendiniz sonlandırsanız bile tazminat hakkınız doğmaktadır. Hukuki değerlendirmelere göre, işçiye yöneltilen olumsuz davranışlar ve ödenmeyen işçilik alacakları bir araya geldiğinde, işçinin işyerini terk etmesi yasal olarak haklı fesih niteliği taşımaktadır.

Fazla çalışma ücretlerinizin ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmenizi sonlandırmanız durumunda kıdem tazminatına hak kazanabilirsiniz ve içeride kalan fazla mesai ücretlerinizi talep edebilirsiniz. Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere, işçinin hak ettiği ücretlerinin ödenmemesi işçi açısından işi bırakmak için geçerli bir nedendir ve bu durumda işçiye kıdem tazminatı ödenmesi zorunludur.

Mahkeme sürecinde alacak miktarınızı artırmak için verdiğiniz dilekçeye karşı işverenin süresi içinde zamanaşımı itirazında bulunması, talep ettiğiniz alacakların hesaplanma süresini doğrudan etkilemektedir. Yargıtay kararlarına yansıyan benzer bir olayda, işçinin alacak miktarını artırması üzerine davalı işveren tarafından süresi içinde zamanaşımı def'i ileri sürülmüş, ancak yerel mahkeme bu itirazı dikkate almadan karar vermiştir.

Hayır, mahkeme tarafından fazla mesai alacağınız hesaplanırken yıllık izinde geçirdiğiniz süreler çalışılmış gibi değerlendirilemez ve bu günler hesaplamaya kesinlikle dahil edilmez. İş mahkemelerinde görülen davalarda, işçinin fazla çalışma ücreti belirlenirken işçinin fiilen çalıştığı günler dikkate alınarak bir sonuca varılır.

Hayır, işyerinde aldığınız satış veya performans primleri yaptığınız fazla mesai ücretini karşılamaz ve bu iki ödeme birbirinden tamamen bağımsızdır. Yargıtay kararlarına göre, bir işçinin satışa dayalı prim alması, onun mesai saatleri dışında yaptığı ilave çalışmaların karşılığını aldığı anlamına gelmemektedir.

Evet, işyerinizde yaptığınız ilave çalışmaların karşılığı olan mesai ücretlerinizin size ödenmemesi, işten kendi isteğinizle ayrılsanız dahi tazminatınızı almanıza imkan tanıyan bir haklı sebep olarak kabul edilmektedir. İlgili yargı kararına göre, bir işçinin kanıtlanmış fazla çalışma alacağının bulunması durumunda, bu ödemelerin yapılmamış olması işçiye sözleşmeyi derhal sonlandırma yetkisi verir.

İşvereninizle çalışmaya devam ettiğiniz sırada imzaladığınız ve ücretinizin düşmesine sebep olan ek protokol geçersiz kabul edildiğinden fazla çalışma ücretlerinizi tam olarak talep edebilirsiniz. Yerel mahkeme ilk aşamada imzaladığınız sözleşmeyi geçerli sayıp üst düzey eğitimli bir çalışan olarak haklarınızı bilmeniz gerektiğini düşünerek fazla mesai talebinizi reddetmiş olsa da, Yargıtay bu kararı bozmuştur.