Fazla Çalışma

Fazla çalışma yaptığınızı yazılı belgeler yerine yalnızca çalışma arkadaşlarınızın şahitliğiyle kanıtlamanız durumunda, mahkemece hesaplanan tutarın tamamını almanız söz konusu olmayacaktır. İş hayatının olağan akışına göre bir işçinin yılın her dönemi hiç hastalanmadan, mazeret izni kullanmadan veya herhangi bir kişisel işi çıkmadan sürekli olarak aynı yoğunlukta fazla mesai yapması pek mümkün görülmemektedir.

İstifa ederek başka bir işyerinde çalışmaya başlamanız durumunda, sonradan geriye dönük olarak fazla mesai ücretlerinizin ödenmediği gerekçesiyle haklı nedenle fesih yaptığınızı ileri sürerek kıdem tazminatı almanız genellikle mümkün görülmemektedir. Yargıtay uygulamalarına göre, işten ayrılırken kendi isteğinizle hiçbir gerekçe göstermeden istifa dilekçesi vermeniz ve hemen ardından başka bir işverenle anlaşıp orada çalışmaya başlamanız, asıl ayrılma nedeninizin yeni bir işe geçmek olduğunu göstermektedir.

İş sözleşmenizde fazla çalışma ücretlerinin aylık ücretinize dahil olduğuna dair açık bir madde bulunuyorsa, yaptığınız fazla çalışmalar için ayrıca bir ücret talep etmeniz belli şartlar altında engellenebilir. İşvereninizle imzaladığınız sözleşmede yer alan bu tür hükümler mahkemeler tarafından geçerli kabul edilmekte ve değerlendirmeye alınmaktadır.

İş sözleşmesi içerisinde denkleştirme uygulamasına dair açık ve detaylı bir düzenleme bulunmuyorsa, işçinin çalışmalarının iki aylık denkleştirme süresine tabi tutularak fazla çalışma ücreti hesabından mahrum bırakılması hukuken hatalı bir yaklaşımdır. Taraflar arasında imzalanan sözleşmede sadece kanuna atıf yapılarak denkleştirme esasının benimsendiğinin belirtilmesi, bu usulün doğrudan uygulanabilmesi için tek başına yeterli kabul edilmemektedir.

Fazla mesai alacağınızı ispatlamak için dosyaya sunduğunuz personel çalışma çizelgeleri ve mesai formlarının mahkeme tarafından gün bazında detaylıca incelenmesi zorunludur. İş mahkemelerinde görülen davalarda, işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığının tespiti için sunulan yazılı deliller büyük önem taşımaktadır.

Mahkemeler işçilik alacaklarınızı hesaplarken, ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki çalışmalarınız ile haftalık normal sınırları aşan çalışmalarınızı birbirine karıştırmadan, mükerrer ödemeye yol açmayacak şekilde ayrı ayrı dikkate alarak hesaplama yaparlar. Eğer bir dini veya milli bayram gününde çalışmışsanız ve bu günlerin ücretini genel tatil ücreti adı altında ayrıca talep ediyorsanız, bilirkişi raporlarında o bayram günlerinin hesaplama dışı bırakılması doğru bir yöntemdir.

İşten ayrılma sürecinizde ileri sürdüğünüz gerekçelerin haklı olup olmadığı, mahkemenin yapacağı bu yeni alacak hesaplamalarına göre kesinleşecektir. Fazla mesai ücretlerinizin ödenmemesi işçi açısından bir haklı fesih sebebi oluşturabilir ancak bunun tespiti için öncelikle içeride gerçekten ödenmemiş bir mesai alacağınızın kalıp kalmadığının netleşmesi şarttır.

Mahkeme tarafından yapılan fazla mesai hesaplamasında aynı günün mükerrer olarak dikkate alınması hatalı bir işlem olup bu durum üst mahkemece bozma sebebi yapılarak düzeltilebilir. Günlük ve haftalık çalışma saatleri toplanarak bir haftalık toplam çalışma süresi bulunurken, haftanın altıncı günündeki çalışmanın haftalık toplam sürenin içine halihazırda dahil edilmesine rağmen, ayrıca bir kez daha eklenmesi hukuka aykırıdır.

Fazla mesai süreleriniz hesaplanırken işyerinde geçirdiğiniz toplam süreden gün içindeki ara dinlenme sürelerinin düşülmesi suretiyle net fiili çalışma süreniz tespit edilerek bir sonuca varılır. Örneğin sabah sekiz ile akşam sekiz arasında on iki saatlik bir zaman diliminde işyerinde bulunuyorsanız ve gün içinde iki saatlik bir dinlenme süreniz varsa, mahkeme bu iki saati düşerek günlük fiili çalışma sürenizi on saat olarak belirleyecektir.

İmzalamış olduğunuz iş sözleşmesinde fazla çalışmaların ücrete dahil olduğuna dair açık bir kural bulunuyorsa ve aldığınız maaş asgari ücret seviyesinin üzerindeyse, bu sözleşme maddesi hukuken geçerli kabul edilir. Yargıtay kararlarına göre, böyle bir durumda işçinin yaptığı yıllık belirli bir saate kadar olan mesailerin temel ücretin içinde halihazırda ödendiği varsayılır ve bu süreler için ayrıca bir mesai ödemesi talep edilemez.