Fazla Çalışma

İşçilere ödenen primler ile kanundan doğan fazla çalışma ücreti birbirlerinden tamamen bağımsız nitelikteki haklar olduğundan, ödenen primlerin hak edilen mesai alacağından düşülmesi hukuken doğru bir uygulama olarak kabul edilmemektedir. İşçiler haftalık yasal çalışma süresini aşmayan normal mesaileri içinde de yaptıkları satışlar üzerinden veya kendilerine verilen hedefleri tutturarak prim elde etme imkanına sahiptirler.

Sabit ücrete ek olarak satışa veya hedefe bağlı prim sisteminin uygulandığı çalışma biçimlerinde, fazla çalışma ücreti belirlenirken temel ücretin sabit ücret kısmı ile prim kısmı birbirinden bağımsız olarak ayrı ayrı değerlendirilerek hesaplamaya tabi tutulur. Garanti edilen sabit ücret üzerinden hesaplanacak fazla çalışma ücreti kısmında, yasanın öngördüğü normal saat ücretinin yüzde elli fazlası alınarak bir buçuk çarpanı ile işlem yapılır ve işçiye ödenir.

Fazla çalışma yaptığınızı iddia ediyorsanız bu durumu öncelikle işyerine giriş çıkış saatlerinizi gösteren belgeler veya iç yazışmalar gibi yazılı delillerle ispatlamanız gerekmektedir. Eğer elinizde bu tür yazılı belgeler bulunmuyorsa işyerindeki durumu bilen tanık beyanlarına başvurarak sonuca gitmeniz mümkün olabilir.

İş sözleşmenizde fazla mesai ücretinizin aylık maaşınıza dahil olduğuna dair bir madde bulunsa bile belirli yasal sınırlar aşıldığında ilave mesai ücreti talep etme hakkınız doğmaktadır. Yargıtay uygulamalarına göre sözleşmelerde yer alan bu tür kurallar sınırlı olarak geçerli kabul edilmekte ve işçinin aleyhine sınırsız bir çalışma zorunluluğu getirmemektedir.

İşverenin size maaş bordrosu imzalatmadığı ancak tahakkukları da içerecek şekilde her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerini banka kanalıyla yaptığı durumlarda, eksik yatan mesai ücretleriniz için her türlü delille ispat yoluna giderek dava açabilirsiniz. Bu gibi durumlarda bir işçiden bankaya yatan parayı çekerken herhangi bir çekince koyması veya itirazda bulunması beklenemez.

İşyerinizde yirmi dört saat çalışma ve kırk sekiz saat dinlenme esasına göre görev yapıyorsanız, bu sistemde haftalık bazda yasal çalışma süresini aştığınız için fazla mesai ücreti talep etme hakkınız bulunmaktadır. Bu tarz bir çalışma düzeninde işçiler genellikle bir hafta boyunca üç gün, takip eden diğer hafta boyunca ise iki gün nöbet tutarak mesai yapmaktadır.

Fazla çalışma sürelerinizin yazılı belgeler yerine sadece tanık beyanlarına göre belirlenmesi durumunda, hesaplanan toplam alacak üzerinden uygun bir oranda hakkaniyet indirimi yapılması yargısal bir gerekliliktir. İmzalı puantaj kayıtları veya işyerine giriş çıkış saatlerini gösteren kesin belgeler bulunmadığında, uzun bir süre boyunca her gün aynı tempoda fazla mesai yapılmasının veya tüm ulusal bayram ve genel tatil günlerinde sürekli çalışılmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilir.

Önceki çalışma döneminizin tazminatları ödenerek tasfiye edilmiş olması, o döneme ait fazla çalışma veya yıllık izin gibi haklarınızın hesaplanmasında eski dönemin tamamen silinmesi sonucunu doğurmamaktadır. İşveren tarafından geçmiş döneme ait kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ödenmiş olsa bile, bu durum sadece söz konusu tazminatlar yönünden o dönemin kapandığını gösterir.

Önceki çalışma döneminiz tasfiye edilerek size tazminatlarınız tam olarak ödenmiş olsa dahi, aynı işyerinde yeniden çalışmaya başladığınızda yıllık izin ve diğer işçilik alacaklarınız tüm çalışma süreniz üzerinden birleştirilerek hesaplanmalıdır. İlgili yargı kararında açıkça vurgulandığı üzere, işçiye önceki döneme ait kıdem ve ihbar tazminatı ödenmiş olması, o dönemin tamamen kapandığı anlamına gelse bile bu kural sadece o tazminat kalemleri için geçerlidir.

Bahşiş veya prim usulüyle çalışan işçilerin fazla çalışma ücretleri, sadece sabit maaş alan işçilere göre farklı bir ikili yöntemle hesaplanarak ödenmektedir. Mahkeme uygulamalarına göre sizin gibi garanti ücrete ek olarak bahşiş alan çalışanların fazla çalışma ücreti hesaplanırken, temel ücretiniz garanti ücret ve bahşiş kısmı olarak ikiye ayrılmaktadır.