Ayrımcılık Yasağı

Çalışanların sizi inancınız, siyasi görüşünüz, cinsiyetiniz veya yaşam tarzınız gibi kişisel özellikleriniz nedeniyle dışlaması, temel insan hakları ve eşit davranma ilkesi çerçevesinde hukuka aykırılık teşkil edebilecek ciddi bir sorundur. Anayasa ve İş Kanunu hükümleri uyarınca, din, dil, ırk veya fikir ayrılığı sebebiyle işyerinde gerçekleştirilen bu tür sistematik dışlama ve alay etme eylemleri, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir ayrımcılık yasağı ihlali olarak ele alınabilir.

İşyerinde kadrolu kamu çalışanları ile alt işveren işçileri arasında dinlenme odaları veya yemekhaneler gibi sosyal alanların kullanımında bariz farklılıklar yaratılması, iş hukuku prensipleri çerçevesinde eşit işlem borcu yönünden incelenmesi gereken hassas bir konudur. Kadrolu personelin aydınlık ve özel odalarda, taşeron işçilerin ise bodrum katlarda veya depo gibi yetersiz alanlarda mola vermeye zorlanması, çalışanın dışlanmasına ve kendisini değersiz hissetmesine neden olan bir uygulamadır.

İşyerinde etnik kökeniniz, diliniz veya dininiz gibi kişisel özellikleriniz nedeniyle ayrımcılığa uğramanız, dışlanmanız ve terfi hakkınızın engellenmesi, hukuki çerçevede eşitlik ilkesinin ağır bir ihlali olarak görülmektedir. Mahkeme sürecine girmeden önce hak arayabileceğiniz idari mekanizmalar bulunmaktadır; bunlardan en önemlisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) adlı resmi kuruma başvuru yapmaktır.

İş başvurularında ve mülakatlarda salt konuşma biçiminiz nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmanız, ayrımcılık yasağı kapsamında hukuki bir incelemeye tabi tutulabilecek önemli bir husustur,. Araştırmalar, hızlı bozuk konuşan kişilerin iş başvuruları sırasında dezavantajlı duruma düşebildiklerini ve mülakatlarda hitabet odaklı önyargılarla karşılaştıklarını ortaya koymaktadır,.

İşverenin veya yetkilendirdiği kişilerin size yönelik sistematik psikolojik baskısı ve ayrımcı tutumu, yasal düzenlemeler kapsamında maddi ve manevi tazminat talep etmenize zemin hazırlayabilecek çok önemli bir hukuki ihlaldir. İş hukuku çerçevesinde değerlendirildiğinde mobbing, işverenin çalışanlarına karşı sahip olduğu adil ve eşit davranma yükümlülüğünün açık bir ihlali olarak görülmektedir.

İş görüşmelerinde adaylara evlilik veya çocuk planları gibi özel yaşama dair sorular sorulması ve bu durumun işe alımda bir kriter olarak değerlendirilmesi ayrımcılık yasağı ihlaline dair önemli bir emare olarak değerlendirilebilir. Araştırmalar, yükseköğretim kurumlarındaki personel alımlarında kadın adayların ailevi sorumluluklar üstleneceği varsayımıyla dezavantajlı konuma düşürülebildiğini göstermektedir.

Bir kadın çalışan olarak çalışma ortamında yöneticilerinizden daha fazla oranda baskı ve psikolojik şiddet görmeniz, akademik ve hukuki araştırmaların da sıklıkla doğruladığı üzere oldukça ciddiye alınması gereken ve cinsiyete dayalı ayrımcılık şüphesi doğuran bir konudur. Özel eğitim kurumları gibi çeşitli sektörlerde yapılan istatistiksel veriler, kadın personellerin erkeklere kıyasla sistematik yıpratma eylemlerine çok daha yüksek düzeylerde maruz bırakıldığını ortaya koymaktadır.

Kurumunuzda liyakat yerine kayırmacılığın (nepotizm) ön planda tutulması, aynı statüde görev yapmanıza rağmen diğer çalışanlara haksız terfiler ve eşitsiz maaşlar verilmesi, işverenin adil yönetim ilkesi ile bağdaşmayan ve hukuken sorgulanabilecek bir uygulamadır. Bu durum, çalışanların iş tatminini ve eşitlik algısını doğrudan zedeleyen, kurum içindeki adaleti ortadan kaldıran yapısal bir sorundur.

Çalışma hayatında sadece medeni durumunuz gerekçe gösterilerek iş yükünüzün artırılması ve diğer yöneticilere sağlanan esnekliklerden mahrum bırakılmanız, Anayasa'nın eşitlik ilkesi ve iş hukukundaki ayrımcılık yasağı ile bağdaşmayan hukuka aykırı bir durumdur. Bekar kadın yöneticilerin ailevi sorumluluklarının olmadığı varsayımıyla kendilerine daha fazla mesai ve ağır görevler yüklenmesi, idari yetkinin kötüye kullanılması anlamı taşıyabilir.

Sadece cinsiyetiniz nedeniyle önemli çevrimiçi toplantılara çağrılmamanız ve iş süreçlerinden dışlanmanız, iş hukukunda ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirilebilecek ciddi bir ihlal örneğidir. İşveren, haklı ve objektif bir neden bulunmaksızın çalışanları arasında cinsiyet, ırk, din veya inanç gibi temellere dayalı olarak farklı muamelede bulunamaz.