Mobbing

İşyerinde sağlığınızı ve güvenliğinizi tehdit eden ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşı karşıya kalmanız durumunda yasal olarak çalışmayı reddetme imkanınız bulunmaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, çalışanlara hayati tehlike arz eden durumlarda işverene veya iş sağlığı ve güvenliği kuruluna başvurarak tehlikenin giderilmesini talep etme ve bu tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınma hakkı tanımaktadır.

İşyerinde veya işle bağlantılı dijital ortamlarda maruz kaldığınız psikolojik baskı sağlığınızı bozacak seviyeye ulaştıysa, belirli yasal prosedürleri işleterek çalışmaktan kaçınma hakkı kullanımını gündeme getirebilirsiniz. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, sadece fiziksel tehlikeleri değil, çalışanların ruhsal sağlığını tehdit eden psikososyal riskler kavramını da güvence altına almaktadır.

Halk arasında genellikle yalnızca yöneticilerin astlarına baskı kurması şeklinde bilinse de, astların üst konumundaki yöneticiye karşı birleşerek yıldırıcı davranışlarda bulunması ve otoriteyi tanımaması, ispat sürecinde değerlendirilebilecek önemli bir emare olan aşağıdan yukarıya mobbing olarak tanımlanmaktadır. Ekibinizdeki çalışanların size karşı organize şekilde otoriteyi sorgulaması, verdiğiniz geçerli talimatları kasıtlı olarak sabote etmesi ve yöneticiliğinizi reddederek işleyişi tıkamaları, hukuken bir dikey mobbing türü olarak kabul görür.

İşyerinde astlarınızın organize olarak sizin meşru kararlarınıza sürekli karşı gelmesi ve otoritenizi sarsıcı eylemlerde bulunması, hukuki literatürde aşağıdan yukarıya doğru gerçekleşen dikey mobbing olarak sınıflandırılmaktadır. Genel kanının aksine, psikolojik şiddet her zaman sadece yöneticilerden astlara doğru değil, belirli durumlarda astlardan yöneticilere doğru da yönelebilmektedir.

Genç veya bekar olmanız nedeniyle işyerinde daha yoğun bir psikolojik baskıya maruz kalmanız normal bir durum olmamakla birlikte, araştırmalar bu demografik özelliklere sahip çalışanların çalışma yaşam kalitesine yönelik saldırılar karşısında daha savunmasız kalabildiğini göstermektedir. Kariyerlerinin henüz başında olan genç çalışanların kurumsal normlara tam hakim olmamaları ve örgüt içi sosyal ağlarının zayıf olması, onları hiyerarşik yapı içerisinde dikey mobbing uygulayıcıları için daha kolay bir hedef haline getirebilmektedir.

Üst düzey yöneticilerin veya amirlerin sahip oldukları kurumsal gücü ve yetkiyi astlarını ezmek, yıldırmak veya istifaya zorlamak amacıyla kötüye kullanması, uygulamada dikey mobbing olarak adlandırılmaktadır. İş performansınızın kötü niyetli bir şekilde sürekli ve aşırı kontrole tabi tutulması, her adımınızın izlenmesi ve yapılan en ufak hatalarda dahi yüksek sesle azarlanmanız amirinizin yetki sınırlarını aştığını gösteren eylemlerdir.

Ast konumundaki çalışanların amirlerine karşı sistematik olarak yürüttükleri bu tür yıpratıcı eylemler dikey mobbing çerçevesinde aşağıdan yukarıya doğru uygulanan bir psikolojik şiddet türü olarak kabul edilmektedir. Sizden yaşça büyük astlarınızın, yaş farkını bahane ederek kararlarınızdan şüphe etmesi ve otoritenizi sarsmaya çalışması, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir.

Kıdemli hekimlerin ve eğitmenlerin sizi hastaların veya diğer çalışanların yanında aşağılaması, cerrahi eğitimin bir parçası veya bir eğitim aracı kisvesi altında sunulsa da hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem niteliğindedir. Tıp eğitimindeki geleneksel usta-çırak ilişkisi içerisinde üstlerin astlara yönelik bu tür baskıları genellikle mesleki dayanıklılığı artırmak veya hasta yönetimindeki eksiklikleri gidermek bahanesiyle meşrulaştırılmaya çalışılmaktadır.

Bir yöneticinin astlarına yönelik olarak gücünü orantısız bir şekilde kullanıp adaletsiz görev dağılımı yapması ve mantıksız işler yüklemesi, yukarıdan aşağıya uygulanan dikey mobbing türü kapsamında değerlendirilebilir. Yöneticinizin mesleki konumunun getirdiği yetkiyi kısıtlayıcı, verim düşürücü ve sürekli hataları arayıcı bir hiyerarşik baskı aracı olarak kullanması, mağduriyetinizin ispatlanmasında dikkatle incelenmesi gereken bir unsurdur.

Yöneticinizin sahip olduğu yetki ve gücü kötüye kullanarak size karşı hiyerarşik yapı içerisinde uyguladığı bu tür yıpratıcı eylemler dikey mobbing şüphesi uyandıran ve hukuki incelemeye esas teşkil edebilecek davranışlardır. Üst konumdaki kişilerin kendi egolarını tatmin etmek veya korkuya dayalı bir yönetim biçimi kurmak amacıyla astlarını küçük düşürmesi, hakaret etmesi ve çaresiz bırakmaya çalışması iş yerinde sıkça karşılaşılan bir baskı türüdür.