Mobbing

Evet, rekabetin ve hırsın çok yoğun olarak yaşandığı spor kulüplerinde yöneticiler veya antrenörler tarafından sporcuya kasten uygulanan kadro dışı bırakma tehditleri, özel yaşama ağır baskı yapılması ve takımdan sistematik şekilde dışlama gibi eylemler net bir sporda mobbing uygulamasıdır. Binlerce seyircinin ve medyanın gözü önünde sürekli yüksek performans sergileme zorunluluğu, ne yazık ki sporcuları seyirciler, basın ve özellikle de yönetim tarafından gelebilecek psikolojik baskılara karşı oldukça savunmasız bir hale getirmektedir.

Üstünüz konumundaki yöneticinin size sürekli olarak bağırması, yüksek sesle tepki göstermesi ve çalışma arkadaşlarınızın önünde sizi aşağılaması, hukuki yaptırımları olan çok ciddi bir sözlü şiddet eylemidir. Bir bireyin sistematik olarak azarlanması, mesleki yeteneklerinin küçümsenmesi veya hakarete uğraması, çalışanın benliğini ve ruhsal bütünlüğünü derinden zedeleyen çok boyutlu bir psikolojik taciz uygulamasıdır.

İş ortamında düzenlenen toplantılarda erkek meslektaşlarınızın fikir ayrılıkları sırasında seslerini yükselterek kaba ve saldırgan bir üslup benimsemeleri, çalışma etiğine aykırı olup hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Kadın çalışanların sinirlerine hakim olup normal düzeyde konuşmalarına karşın, erkeklerin bağırış çağırışlarla tartışmaları domine etmeye çalışması, iş yerinde psikolojik taciz bağlamında değerlendirilebilecek bir unsurdur.

İşyerinde maruz kaldığınız psikolojik taciz eylemlerini hukuki zeminde ispatlayabilmeniz için, size uygulanan davranışların sistematik olduğunu ve süreklilik arz ettiğini gösteren somut delillerin titizlikle toplanması süreci hayati önem taşımaktadır. Mobbing ile bireysel mücadele yöntemleri kapsamında, size yönelik gerçekleştirilen haksız eylemlere ve süreçlere dair detaylı notlar almanız, varsa bu olaylara şahit olan kişilerin tanık beyanları ile durumu desteklemeniz haklarınızı korumanız açısından gereklidir.

İş yerinizde yöneticinizin size karşı sergilediği kasıtlı, saldırgan ve sürekli takıntılı tutumlar sebebiyle sağlığınızın bozulması durumu, Türk Borçlar Kanunu kapsamında işverenin çalışanını koruma yükümlülüğünün ihlali olarak yasal bir zemine taşınabilir. Yasal mevzuatımız, özellikle psikolojik taciz olgusunu net bir şekilde düzenleyerek işçinin maddi ve manevi bütünlüğünün korunmasını güvence altına almayı hedefler.

Yalnızca bir defaya mahsus yaşanan hakaret veya tartışma gibi gerginlikler kural olarak psikolojik taciz kapsamında değerlendirilmemektedir. Mobbing olgusundan söz edilebilmesi için eylemlerin ara sıra veya münferit olarak meydana gelmiş olması yeterli görülmeyip, sürekli ve sistematik bir haksızlığın varlığı aranmaktadır.

Toplantıda yaşanan bu ağır tartışma ve hakaret eylemi tek başına bir hukuki ihlal niteliği taşısa da, genel uygulamada anlık ve tek seferlik olaylar mobbing süreci olarak değerlendirilmemektedir. Bir eylemin hukuken mobbing kabul edilebilmesi için, amiriniz tarafından size yöneltilen bu tür olumsuz ve yıkıcı davranışların periyodik olarak, belli bir amaç doğrultusunda ve uzun süre boyunca tekrarlanması esastır.

Alt kademedeki personellerin bir araya gelerek yöneticilerine karşı kasıtlı olarak işi yavaşlatması veya talimatlara direnmek suretiyle sabotaj eylemlerinde bulunması kesinlikle hukuki bir yaptırım gerektirebilecek nitelikte bir psikolojik taciz sürecidir. Organizasyon yapılarında bu durum yukarı yönlü mobbing veya tersine mobbing olarak tanımlanmakta olup, astların sayısal üstünlük veya kurum içindeki stratejik konumlarını kötüye kullanarak üstlerini itibarsızlaştırmaya ve otoritesini yıkmaya çalışması eylemlerini kapsar.

Türk Ceza Kanunu metninde mobbing kelimesi doğrudan ve müstakil bir suç tipi olarak tanımlanmamış olsa da, psikolojik taciz süreci içerisinde size karşı gerçekleştirilen eylemler ceza hukuku kapsamında farklı suç tiplerini oluşturabilmektedir. Özellikle kamu kurumlarında bir müdürün, sahip olduğu yetkileri sırf size zarar vermek ve istifaya zorlamak amacıyla haksız yere kullanması, kişilerin mağduriyetine neden olduğu için görevi kötüye kullanma suçu kapsamında değerlendirilmeye elverişlidir.

Türk Ceza Kanunu'nda doğrudan mobbing ismiyle bir suç tipi bulunmasa da, eylemin niteliğine göre hakaret, kişilerin huzur ve sükununu bozma, eziyet suçu veya iş ve çalışma özgürlüğünün ihlali gibi hükümler üzerinden hukuki başvuru yapılabilmektedir. Ayrıca, hukuk sistemimize Borçlar Kanunu'nun ilgili maddesindeki işçinin kişiliğinin korunması ilkesi ile işverenin çalışanı gözetme borcu çerçevesinde dahil edilmiştir.