Mobbing

Yaşadığınız bu sürecin hukuki anlamda psikolojik taciz olarak değerlendirilebilmesi için eylemlerin süreklilik arz etmesi ve belirli bir zaman dilimine yayılması beklenmektedir. Bilimsel ve hukuki çalışmalara temel oluşturan yaklaşımlara göre, bir eylemin mobbing sayılabilmesi için genellikle en az altı ay boyunca devam etmesi ve bu rahatsız edici davranışların haftada en az bir kez tekrarlanmış olması aranmaktadır.

Psikolojik taciz eylemlerinin hukuki karşılığı ülkeden ülkeye değişiklik göstermekle birlikte, uluslararası arenada bu durum oldukça ciddiye alınan ve yaptırımlara bağlanan bir ihlaldir. Örneğin, birçok Avrupa ülkesinde, özellikle Belçika, İsveç ve Finlandiya'da bu tür eylemler doğrudan şiddet suçu olarak kabul edilirken, Amerika Birleşik Devletleri'nde cinsiyet, ırk ve dini ayrımcılık boyutları da eklenerek iş yeri şiddeti kapsamında değerlendirilmekte ve cezalandırılmaktadır.

Çalışma arkadaşlarınızın toplu ve kasıtlı bir biçimde sizinle diyaloğu kesmesi, küserek surat asması ve size selam vermeyerek ortamdan dışlaması, iş yeri normlarını ihlal eden sözel olmayan nezaketsiz davranışların çok tipik bir örneğidir. Literatürde bir çalışanın diğerleri tarafından görmezden gelinmesi ve dışlanması, basit bir kişisel anlaşmazlık değil, bireye psikolojik zararlar verebilecek sinsi bir saldırganlık türü olarak kabul edilmektedir.

İş yerinizdeki yeni çalışma arkadaşlarınız veya yöneticileriniz tarafından fikirlerinizin ısrarla ve bilerek görmezden gelinmesi, sürekli ikinci plana atılmanız ve mesleki karar alma süreçlerinden kasıtlı olarak dışlanmanız, yargı makamlarınca hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem niteliği taşımaktadır. Hukuk ve psikoloji literatüründe bireyin sosyal ilişkilerine ve mesleki durumuna yönelik doğrudan saldırılar olarak sınıflandırılan bu davranışlar, son derece sistemli bir izolasyon ve yıldırma eylemidir.

İş yerinizde sadece bekâr olduğunuz gerekçesiyle size evli çalışanlardan daha fazla iş yüklenmesi veya sürekli olarak sizin mesaiye bırakılmanız, adil olmayan bir iş dağılımıdır ve sistematikleşmesi halinde psikolojik taciz boyutuna ulaşabilecek bir süreçtir. Akademik ve kurumsal işleyişlerde gözlemlendiği üzere, yöneticilerin çalışanlar arasında medeni duruma göre ayrım yapması, çalışma barışını bozan bir eylemdir.

Görev tanımınızın ve uzmanlık alanınızın çok dışındaki son derece zorlayıcı işlerin size sistematik olarak dayatılması veya mevcut asli işlerinizin hiçbir gerekçe gösterilmeden elinizden alınması, mesleki kaliteye yönelik saldırılar kapsamında değerlendirilebilecek çok ciddi bir psikolojik taciz boyutudur. İş hukuku uyuşmazlıklarında, bir çalışana anlamsız, üstesinden gelemeyeceği kadar ağır işlerin yüklenmesi veya tam tersine hiçbir görev verilmeyerek çalışanın atıl ve değersiz bırakılması, kişinin iş motivasyonunu kırmayı ve onu istifaya zorlamayı hedefleyen kasti eylemler olarak yorumlanabilmektedir.

Mesleki statünüzle hiçbir şekilde uyuşmayan, değersiz, gereksiz veya anlamsız görevlerin size sürekli ve kasıtlı olarak verilmesi, işe yönelik saldırılar başlığı altında incelenen ve hukuki incelemeye esas oluşturabilecek planlı bir psikolojik taciz yöntemidir. Yöneticilerin, çalışanın yaşam kalitesini ve mesleki gelişimini doğrudan hedef alarak hiç görev vermemesi ya da aşırı ve kapasite aşan angarya işler yüklemesi, bireyi şirket içinde tamamen işlevsiz kılmayı amaçlayan yıkıcı eylemlerdir.

Bir yöneticinin veya amirin mesleki unvanının getirdiği gücü kötüye kullanarak astını sürekli olarak işten atmakla tehdit etmesi, yukarıdan aşağıya doğru gerçekleşen dikey bir psikolojik taciz eylemidir. İncelediğimiz akademik bulgular, çalışanın iş güvencesini hedef alan bu tür haksız tehditlerin, bireyin ruh sağlığı üzerinde ciddi bir gerilim ve iş stresi yarattığını açıkça ortaya koymaktadır.

İş performansınızı değerlendirmek amacıyla telefon görüşmelerinizin dinlenmesi genel bir uygulama olsa da, bunun üzerinizde sürekli bir korku ve sindirme aracı olarak kullanılması hukuki sorunlar doğurmaktadır. Yöneticilerinizin sizi adeta bir robot gibi her saniye kayıt altında tutarak, en ufak bir nefes alışınızda dahi ikazda bulunması, kişisel verilerin korunması ve işçi onuru kapsamında sınırların aşıldığını gösterebilir.

Uğradığınız psikolojik baskı ve hakaretleri şirket yönetimine veya insan kaynaklarına bildirmenize rağmen hiçbir önlem alınmaması, işverenin kanuni yükümlülüklerini yerine getirmediğine dair kuvvetli bir emare olarak değerlendirilebilir. 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenlere çalışanlarını her türlü psikososyal risk faktörüne ve psikolojik tacize karşı koruma ve gerekli tedbirleri alma zorunluluğu getirmektedir.