İşçi Hakları

Eski işvereniniz sözleşmede yazan yüksek cezai şart bedelini doğrudan ve eksiksiz bir şekilde tahsil edemeyebilir, zira hakim aşırı yüksek bulduğu ceza tutarlarında hakkaniyet gereği çok önemli oranlarda indirim yapabilmektedir. İş hukuku ve borçlar hukuku uygulamalarında, işçinin ekonomik geleceğini mahvedecek kadar yüksek belirlenmiş bir ceza koşulu söz konusu olduğunda, mahkeme borçlunun ekonomik durumunu, elde ettiği menfaati, kusur derecesini ve borca aykırı davranışının ağırlığını dikkate alarak bir değerlendirme yapar.

Sözleşmenizde yer alan rekabet yasağı maddesi her durumda geçerli sayılmamakta olup, bu yasağın geçerli olabilmesi için işçinin müşteri çevresi veya üretim sırları gibi konularda bilgi edinme imkanına sahip olması ve bu bilgilerin kullanılmasının eski işverene önemli bir zarar verme ihtimali taşıması gerekmektedir. İş sözleşmesi sona erdikten sonraki dönem için geçerli olan bu tür anlaşmalarda, sadece sözleşmeye böyle bir madde eklenmiş olması işverene doğrudan tazminat veya cezai şart talep etme hakkı vermez.

İş sözleşmenizde aynı sektörde çalışmanız durumunda yüksek miktarda ceza ödeyeceğinize dair bir madde bulunması, yeni bir işe girdiğinizde bu cezayı kesinlikle ödemek zorunda kalacağınız anlamına gelmemektedir. İş hukuku uygulamalarında bu tür cezai şartların geçerli olabilmesi, eski işvereninizin bu yeni işinizden dolayı önemli bir zarar görme ihtimalinin bulunmasına ve sizin o işyerinin çok gizli ticari veya üretim sırlarına hakim olmanıza bağlıdır.

İşvereninizden veya yöneticilerinizden kaynaklanan baskı ve psikolojik taciz nedeniyle işten ayrılmak zorunda kaldıysanız, imzaladığınız rekabet etmeme taahhüdü geçerliliğini yitirecektir. İş hukuku kuralları çerçevesinde, çalışanın iş sözleşmesini işverenin kusurlu davranışları veya kendisine uygulanan haksız muameleler yüzünden feshetmesi haklı fesih olarak değerlendirilir.

İşten ayrıldıktan sonraki süreçte gerçekleştirdiğiniz iddia edilen rekabet eylemleri, iş sözleşmenizden kaynaklanan sadakat borcunuzun doğrudan bir ihlali anlamına gelmemektedir. İş sözleşmesi devam ederken işçinin işverene karşı kanundan kaynaklanan bir özen ve sadakat borcu bulunmakla birlikte, bu yükümlülük sözleşmenin sona ermesiyle kural olarak ortadan kalkar.

İş ilişkisi devam ederken yapılan haksız rekabet eylemleri iş mahkemesinde görülmesine rağmen, iş sözleşmesi tamamen sona erdikten sonraki dönemde rekabet etmeme borcuna aykırı davranışlar ticaret kanunlarımız gereğince ticari dava sayılmaktadır. İş sözleşmesi devam ederken işçinin rekabet sayılacak davranışları, doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar olup doğrudan işverene karşı sadakat borcu ihlali anlamına gelir ve bu uyuşmazlıklar iş mahkemesinde çözülür.

İşten ayrılmanızın ardından eski işvereninizle aranızdaki rekabet yasağının geçerli olabilmesi için, çalıştığınız dönemde edindiğiniz bilgilerin işverene önemli bir zarar verme ihtimalinin bulunması gerekmektedir. Mahkeme kararına göre, bir işçinin fiil ehliyetine sahip olması koşuluyla, iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra rakip bir işletme açmamayı veya rakip bir firmada çalışmamayı yazılı olarak üstlenmesi mümkündür.

İş sözleşmeniz henüz devam ederken rakip bir firmada çalışmak için harekete geçmeniz veya görüşmeler yapmanız, işverene karşı olan doğruluk ve bağlılık yükümlülüklerinizi ihlal etmeniz anlamına gelir. İncelenen mahkeme dosyasına göre, işçi işe alındığı andan işten çıkarılacağı ana kadar işverene karşı rekabet yapamaz çünkü bu zaman dilimi içinde yapılmış rekabet doğrudan sadakat borcu ihlali oluşturur.

Mahkemenin, zorunlu arabuluculuk şartının yerine getirilip getirilmediğini incelemeden önce uyuşmazlıkta kendisinin görevli olup olmadığını değerlendirmesi hukuken zorunlu ve doğru bir usuli işlemdir. Yargılama hukukunda mahkemeye ilişkin dava şartları her zaman öncelikli olarak ele alınır ve uyuşmazlığın doğru yargı kolunda çözülmesi hedeflenir.

İş sözleşmelerinde sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulları hukuken geçersiz kabul edilmektedir. İş hukuku prensipleri gereği işçi yararına yorum ilkesi uygulanarak tek taraflı cezai şart düzenlemelerine itibar edilmez.