İşçi Hakları

İşçilik alacaklarınızı talep etmek için açacağınız davayı sadece size maaşınızı ödeyen taşeron şirkete değil, aynı zamanda işini yaptığınız asıl kuruma yani üniversiteye karşı da yöneltebilirsiniz. Kurumlar genellikle sizin kendi personelleri olmadığınızı, işe alım, emir talimat verme ve maaş ödemesi gibi tüm konularda sorumluluğun sadece şirkette bulunduğunu iddia ederek davanın reddedilmesini talep etme eğilimindedirler.

İşyerinde amirinize karşı küfürlü konuşmanız ve yapmakla yükümlü olduğunuz görevleri yerine getirmemekte ısrar etmeniz, işveren açısından doğrudan bir haklı fesih sebebi olarak kabul edilmekte olup bu durumda kıdem veya ihbar tazminatı almanız mümkün görünmemektedir. Yargı kararlarına göre, bir işçinin kendisine verilen görevi yapmaması ve bu esnada üstlerine karşı hakaret içeren sözler sarf etmesi, işçi ile işveren arasındaki güven ilişkisini temelden sarsan ciddi bir disiplin ihlali olarak değerlendirilmektedir.

İşvereninizin maaşınızı gerçeğe aykırı olarak eksik bildirmesi ve bir kısmını elden ödemesi durumunda, iş sözleşmenizi bu sebeple sonlandırmanız haklı fesih olarak kabul edilebilir ve kıdem tazminatına hak kazanabilirsiniz. Yargıtay kararlarına göre, işçinin sigorta primlerinin gerçek ücreti üzerinden yatırılmaması üzerine noter aracılığıyla ihtar çekerek bu durumun düzeltilmesini talep etmesi ve ardından işten ayrılması durumunda, mahkemece tespit edilen gerçek ücretin kuruma bildirilenden yüksek olması işçiye haklı fesih imkanı tanımaktadır.

İşten ayrılırken imzaladığınız ibranamenin hukuken geçerli olabilmesi için kanunun aradığı çok sıkı şekil şartlarını taşıması gerektiğinden, sırf belge imzaladınız diye içeride kalan haklarınızı talep etme şansınızı tamamen kaybetmezsiniz. İş hukukunda ibranamelerin geçerliliği Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabi olup, yasada öngörülen emredici koşulları taşımayan belgeler geçersiz ibraname olarak değerlendirilmektedir.

İş sözleşmenizi noter aracılığıyla feshederken ihtarnameye hem maruz kaldığınız psikolojik baskıyı hem de ödenmeyen fazla çalışma ücretlerinizi gerekçe olarak yazmanız durumunda kıdem tazminatına hak kazanma ihtimaliniz bulunmaktadır. Yargı kararlarına göre, mahkeme sürecinde yöneticinizin size uyguladığı ağır hakaretleri ve istifaya zorlama amaçlı psikolojik tacizi kanıtlayamasanız bile, eğer ödenmeyen fazla mesai ücretlerinizin bulunduğu tespit edilirse feshiniz 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında haklı fesih olarak kabul edilmektedir.

Vardiyalı sistemde çalışıyor olsanız dahi haftalık yasal çalışma süresi olan kırk beş saati aşan çalışmalarınızın karşılığı ödenmiyorsa, iş sözleşmenizi haklı nedenle feshederek tazminat talep etme hakkınız doğabilmektedir. İşverenler genellikle vardiyalı çalışma sisteminde toplam çalışma süresinin yasal sınırları aşmadığını savunarak ek ücret ödemekten kaçınma eğiliminde olsalar da, fiili çalışma saatlerinizin hesaplanması sonucunda fazla süreli çalışmanızın olduğu ortaya çıkarsa bu durum işçiye fesih hakkı vermektedir.

İş yerinde yöneticileriniz tarafından fiziksel şiddete veya sürekli psikolojik baskıya maruz kalmanız durumunda kıdem tazminatınızı alarak işten ayrılmanız mümkündür. Mahkeme kararlarına göre, bir yöneticinin toplantı gibi kalabalık ortamlarda çalışanın ensesine tokat atması, aşağılayıcı sözler sarf etmesi ve bu tür davranışların sürekli bir baskı haline dönüşmesi, işçi açısından haklı nedenle fesih sebebidir.

İş yerinde psikolojik baskılara maruz kalıyorsanız, evlilik sebebiyle ayrılma hakkınız bulunmasına rağmen iş sözleşmenizi doğrudan mobbing ve ahlaka aykırı durumlar sebebiyle sonlandırmanız hukuken geçerli bir yöntemdir. Kanunlarımız kadın işçilere evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde sözleşmeyi feshederek tazminat alma hakkı tanımış olsa da, işçi kendisine tanınan bu hak yerine doğrudan işverenin kusuru olan başka bir haklı nedene dayanarak da fesih hakkını kullanabilir.

Vakıf üniversitelerinde görev yapan öğretim elemanlarının açacağı tazminat davalarında görevli mahkeme iş mahkemeleri değil, idari yargı yerleridir. Yükseköğretim Kanunu ve Anayasa hükümleri çerçevesinde, vakıf üniversitelerinde çalışan akademisyenler de devlet üniversitelerindeki gibi bir tür kamu hizmeti yürütürler ve imzaladıkları sözleşmeler salt bir iş sözleşmesi değil idari sözleşme niteliği taşır.

Özel nitelikli vakıf üniversitelerinde çalışan öğretim elemanlarının açacağı tazminat ve alacak davalarında iş mahkemeleri değil idari yargı mercileri görevlidir. Yargıtay kararlarına göre vakıf üniversiteleri sürekli ve düzenli bir kamu hizmeti yürüttüğünden, buralarda çalışan akademisyenlerin kurumlarıyla imzaladığı sözleşmeler idari sözleşme statüsünde kabul edilmektedir.