İşçi Hakları

İşvereninizin böyle bir durumda devreye girebileceğini ifade ettiği sigorta türü, ihtiyari olarak yaptırılabilen İşveren Sorumluluk Sigortası poliçesidir ve bu sigorta tam da Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sağlanan yardımların üzerindeki zararların telafisi için oluşturulmuştur. İş kazası neticesinde meydana gelen sürekli iş göremezlik zararlarınızın öncelikle Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanması esastır; ancak kurumun ödediği peşin sermaye değerinin gerçek zararınızı tam olarak karşılamaya yetmediği durumlarda bakiye zararınız gündeme gelir.

İş kazasının meydana gelmesinde veya zararın artmasında sizin de kusurlu bir davranışınızın bulunması, mahkemece hükmedilecek tazminat miktarında indirime gidilmesine sebep olabilecektir. Hukuk sistemimizde buna müterafik kusur adı verilmektedir.

Tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanların sosyal güvence altına alınabilmesi için kanun kapsamında kendi primlerini ödeyerek sigortalı olabilmelerine imkân tanıyan özel bir düzenleme mevcuttur. Ek 5.

İşverence sağlanan taşıtla işe geliş gidiş sırasında meydana gelen kazalarda uğradığınız bedensel zararlar, kural olarak aracın Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (Trafik Sigortası) teminatı kapsamında değerlendirilebilecek niteliktedir. Trafik sigortası, işletenin üçüncü kişilere verdiği bedensel ve maddi zararları poliçe limitleri dâhilinde güvence altına almayı amaçlar.

İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat taleplerinde arabulucuya başvuru yapılması kanunen bir dava şartı olarak düzenlenmemiştir. Yani, iş kazası geçirdiğinizde doğrudan mahkemeye başvurarak tazminat davası açma hakkınız mevcuttur ve bu süreçte zorunlu arabuluculuk şartı aranmaz.

İşe alım veya değerlendirme süreçlerinde kullanılan yapay zekâ sistemlerinin beslendiği veri setlerinin eksikliğinden veya geçmişe dayalı ön yargılı verilerden dolayı ayrımcı sonuçlar üretmesi, sıkça karşılaşılan bir algoritma hatasıdır ve size hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir yasal hak tanıyabilir. Makine öğrenimi sürecinde kullanılan tek taraflı veya hatalı veriler, robotun iradi bir kastı olmasa dahi nesnel olmayan ve belli bir zümreyi dışlayan kararlar almasına yol açabilmektedir.

Yapay zeka veya algoritma tabanlı sistemler tarafından size yönelik hamilelik gibi nedenlerle farklı muamele yapıldığını düşünüyorsanız, yasal haklarınızı arama ve ayrımcılık iddiasında bulunma hakkınız mevcuttur. Bilgisayar kodları tarafsız görünse de, bu sistemlerin tasarımı aşamasında insan önyargılarının sisteme aktarılması sonucu algoritmik ayrımcılık ortaya çıkabilmektedir.

İşe alım sürecinde size hamilelik planlarınızın veya çocuk düşünüp düşünmediğinizin sorulması, özel hayatınızın gizliliğini ihlal eden ve hukuka aykırı olabilecek bir durumdur. İşverenlerin, işin niteliği ile doğrudan ilgisi olmayan ve özellikle evden yürütülecek bir görevde hiçbir fiili gerekliliği bulunmayan bu tür hassas sağlık verilerini talep etmesi, yasal sınırlar içindeki meşru bir menfaate dayanmamaktadır.

İş görüşmeleri sırasında size medeni durumunuz, evlilik planlarınız veya hamilelik durumunuzla ilgili sorular sorulması, kural olarak yasal değildir ve doğrudan özel hayatınıza haksız bir müdahaledir. İşin niteliği mutlak surette gerektirmedikçe, işverenin bu tür bilgileri talep etmeye hakkı yoktur ve sizin de bu sorulara doğru cevap verme gibi bir zorunluluğunuz bulunmamaktadır.

İşe alım sürecinde yapay zeka kullanımı nedeniyle cinsiyetinizden dolayı elenmeniz, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir ayrımcılık şüphesi barındırır. İşverenler, yapay zeka destekli yazılımlarla adayların özgeçmişlerini tararken sözleşme öncesi görüşmelerden doğan sorumlulukları gereğince aday işçilere karşı ayrımcılık yapmama yükümlülüğü altındadır.