İşçi Hakları

İşverenin veya insan kaynakları departmanının, yasal bir zorunluluk olmadığı halde sizin siyasi düşüncelerinize, felsefi inancınıza veya sendika üyeliğinize dair bilgileri toplaması, kaydetmesi ve bu bilgilere dayanarak aleyhinize kararlar alması kesinlikle hukuka aykırıdır. Siyasi görüş ve sendika üyeliği bilgileri, kanunumuzda çok daha sıkı koruma şartlarına tabi olan özel nitelikli kişisel veriler statüsündedir ve bu verilerin işçinin özgür iradeye dayalı açık rızası olmadan işlenmesi yasaktır.

İşyerinde takdir görmemeniz veya üç kişinin işini tek başınıza yaptığınızı düşünmeniz tek başına ayrımcılık tazminatı almanıza yetmez, çünkü işverenin eşit işlem borcuna aykırı davrandığının somut delillerle kanıtlanması gerekir. İş Kanunu kapsamında düzenlenen eşit davranma ilkesi gereğince, işveren iş ilişkisinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep gibi sebeplere dayalı ayrım yapamaz.

İşyerinde psikolojik baskıya maruz kalmanız ve bu nedenle manevi tazminat kazanabilecek olmanız, otomatik olarak ayrımcılık tazminatı alabileceğiniz anlamına gelmemektedir. Hukuken ayrımcılık tazminatı talep edebilmeniz için işverenin size karşı dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din veya mezhep gibi çok spesifik nedenlere dayanarak keyfi bir ayrımcılık yaptığını açıkça ispat etmeniz gerekmektedir.

İşyerinde mobbinge uğramanız ve bunun sonucunda manevi tazminat kazanmanız, otomatik olarak ayrımcılık tazminatına da hak kazanacağınız anlamına gelmemektedir. İş Kanunu kapsamında eşit davranma borcu, işverenin işçiler arasında dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep gibi nesnel ve temel sebeplere dayanarak keyfi bir şekilde ayrım yapmasını kesin olarak yasaklamaktadır.

İşyerindeki sorunları ilgili kurumlara veya üst yönetime bildirmeniz neticesinde görev yerinizin değiştirilmesi ya da daha alt bir departmana atanmanız, işverenin size karşı kanuni anlamda ayrımcılık yaptığı şeklinde doğrudan yorumlanmamaktadır. Yargıtay kararlarına göre, bir uygulamanın ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirilebilmesi için işverenin ırk, dil, din, cinsiyet veya siyasi düşünce gibi kanunda özel olarak sayılan koruma alanlarına yönelik bir ihlal gerçekleştirmiş olması şarttır.

İşvereninizin performansa dayalı bir sistem uygulayarak değerlendirme sonucunda size diğer çalışanlardan daha düşük oranda zam yapması tek başına eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmeyebilir. İş hukukunda yer alan eşit davranma borcu, işverenin tüm çalışanlara her durumda mutlak surette aynı işlemi yapmasını gerektiren bir kural değildir.

Sırf engelli kadrosunda çalışıyor olmanız, size zam yapılmamasının doğrudan engelli olmanızdan kaynaklandığını ve ayrımcılık yapıldığını kanıtlamaya tek başına yeterli olmamaktadır. İş hukukunda yer alan mutlak ayrım yasağı kapsamında cinsiyet, din, ırk veya engellilik gibi sebeplere dayalı olarak işçilere farklı işlem yapılması kesinlikle yasaklanmış olup, bu durumun ihlali hâlinde işçi lehine tazminat hakkı doğabilmektedir.

İşyerinde sadece mobbing uygulamalarına maruz kalmanız ve yetkinliğinizin altındaki işlerde çalıştırılmanız, tek başına ayrımcılık tazminatı almanıza yeterli hukuki dayanağı oluşturmamaktadır. Bir eylemin kanun kapsamında ayrımcılık sayılarak ayrımcılık tazminatı gerektirmesi için, size yapılan bu kötü muamelelerin dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din, mezhep veya benzeri belirli ve korunan nedenlere dayandığının açıkça iddia ve ispat edilmesi gerekmektedir.

İş yerinde yalnızca psikolojik tacize maruz kalmış olmanız, yasal olarak ayrıca bir ayrımcılık tazminatı talep edebilmeniz için tek başına yeterli bir sebep olarak görülmemektedir. Yargıtay uygulamalarına göre, işverenin size yönelik haksız tutumlarının ve mobbing eylemlerinin ayrımcılık kapsamında değerlendirilebilmesi için bu uygulamaların dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din veya mezhep gibi çok spesifik nedenlere dayanması gerekmektedir.

Evet, işyerinde maruz kaldığınız ayrımcı uygulamaların ve haksızlıkların varlığını kanıtlamak amacıyla sendikanız aracılığıyla doğrudan tazminat istemeden de dava açmanız mümkündür. Bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun saptanmasında hukuki bir yarar bulunması halinde, sendikaların üyeleri adına tespit davası niteliğinde topluluk davası açma hakkı vardır.