Adil Yargılanma Hakkı

Mahkeme kararlarının icrası adil yargılanmanın parçasıdır. İptal kararları idarece gecikmeksizin ve eksiksiz uygulanmalıdır. Eski hale getirme imkânsızsa alternatif çözümler bulunmalıdır. Şirket ortakları kural olarak şirketin mağduriyetini ileri süremez.

Cezai konularda temyiz hakkı etkili olmalıdır. Sınır dışı işlemi temyiz hakkını engellememelidir. Gecikmeli temyiz incelemesi hakkın özünü zedeler. Devlet, temyizin fiilen kullanılabilirliğini sağlamalıdır.

Avrupa Adalet Divanı'na başvuru talebi gerekçelendirilerek reddedilmelidir. Gerekçesiz ret kararları adil yargılanma hakkını ihlal eder. Ulusal son derece mahkemeleri CILFIT kriterlerini uygulamalıdır. Kararların gerekçeli olması keyfiliğe karşı temel güvencedir.

İnternet platformları ifade özgürlüğünün temel bir aracıdır. Siyasi ifadeye yönelik kısıtlamalar dar yorumlanmalıdır. Aşırı cezalar ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı etki yaratır. Mahkemeler kararlarını yeterli ve açık şekilde gerekçelendirmelidir.

Çevrimiçi gizli soruşturmalar adil yargılanma hakkını ihlal etmeyebilir. Soruşturmada pasif kalan polis ajanı kışkırtma yapmış sayılmaz. Belirli sanal alanlardaki şüpheler gizli operasyon için yeterlidir. Çocuklara yönelik suçlarda gizli polis kullanımı orantılıdır.

İşten çıkarmalarda delillerin mahkemece toplanması zorunludur. Savunma hakkı tanınmadan yapılan fesih adil değildir. Silahların eşitliği ilkesine mahkemelerce titizlikle uyulmalıdır. Olağanüstü hâl adil yargılanma hakkını tamamen ortadan kaldırmaz.

Mahkemeye erişim hakkı pratik ve etkili olmalıdır. Hukuk yollarındaki kısıtlamalar hakkın özünü zedelememelidir. Bozma sonrası kararlar yargısal denetime tabi tutulabilmelidir. Hâkimlerin disiplin süreçlerinde adil yargılanma güvenceleri şarttır.

Tutukluların duruşmaya katılım talepleri özenle incelenmelidir. Cezaevi idaresinin duruşmada hazır bulunması eşitsizlik yaratabilir. Mahkemeye gönderilen mahpus mektupları idarece denetlenemez. Mevzuattaki boşluklar adil yargılanmayı engellemeye gerekçe yapılamaz.

Gıyapta yargılanan sanık savunma hakkından feragat edebilir. Temyiz duruşmasına katılmamak savunma hakkından zımni feragattir. Mahkemede dinlenmeyen tanığın beyanı tek delil olmamalıdır. Tanığın bulunamaması durumunda önceki ifadeleri delil sayılabilir.

Devlet, parasızlığı kararın icra edilmemesine mazeret gösteremez. İstisnai hallerde kararların kademeli icrası kabul edilebilir. Makul süreli bir idari icra planı ihlal yaratmaz. Alacaktan feragat edenlere ödeme önceliği verilmesi hukuka uygundur.