Adil Yargılanma Hakkı

Ceza yargılamasında bireylerin kendilerine yöneltilen suçlamalarla ilgili dosyaya sunulan her türlü kanıtı inceleyebilmesi ve bunlara karşı görüş bildirebilmesi, anayasal bir hak olan adil yargılanma hakkı ve silahların eşitliği ilkesinin en temel gereğidir. İddia makamınca uzaktan erişim gibi gizli ve karmaşık teknolojik yöntemlerle elde edilen elektronik delillerin orijinal imajlarının savunma tarafıyla paylaşılmaması, sanığın bu verilerin doğruluğunu ve dışarıdan müdahaleye uğrayıp uğramadığını denetlemesini imkânsız kılar.

Ceza muhakemesinde hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda yurt içinde bulunmanız şartıyla uzaktan ifade vermeniz mümkündür. Kanunumuz, sanığın sorgusu ve duruşmaya katılımı için bu sistemin kullanılmasına, mahkemenin takdiriyle olanak tanımaktadır.

Ceza muhakemesi sürecinde şüpheli olarak yer aldığınız bir dosyada, savunma hakkınızın etkin kullanılabilmesi için avukatınızın soruşturma evrakını inceleme ve örnek alma yetkisi kural olarak mevcuttur. Avukatınız savcılık aşamasında dosyayı dilediği gibi inceleyebilir ve istenen belgelerin bir örneğini harçsız olarak temin edebilir.

Uzaktan arama işlemlerinde kamu otoritelerinin kullandığı casus yazılımların veya kötücül kodların sisteme yerleşmesiyle birlikte verilerin değiştirilmesi, silinmesi veya yeni verilerin eklenmesi teknik olarak mümkündür. Bu nedenle uzaktan gizlice elde edilen verilerin ceza muhakemesinde elektronik delil olarak kullanılabilmesi için manipülasyona uğramadığının, bütünlüğünün bozulmadığının ve aslına uygun olduğunun şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanması şarttır.

Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine yönelik uygulanan kopyalama işlemi sırasında, sistemdeki bütün verilerin yedeklemesinin yapılması ve bu yedekten bir kopyanın size veya vekilinize verilmesi kanuni bir zorunluluktur. Olay yerinde oluşturulan adli kopyanın size verilmesi ve bu hususun tutanağa geçirilerek imza altına alınması, ileride verilerin değiştirildiği veya dışarıdan elektronik delil eklendiği yönündeki iddiaların önüne geçilmesi bakımından hayati bir önem taşır.

Mahkeme evraklarının ve tebligat belgelerinin gönderim sürecinde yaşanan gecikmeler ve kayıplar kurulan teknolojik entegrasyonlar sayesinde günümüzde büyük ölçüde çözülmüştür. Posta ve Telgraf Teşkilatı'nın adalet sistemleriyle entegre çalışması sonucunda tarafınıza çıkarılan her türlü tebligatın nerede olduğu, ne zaman teslim edildiği veya neden teslim edilemediği gibi aşamalar dijital ortamda anlık olarak takip edilebilmektedir.

Kanuna aykırı yollarla elde edilmiş olan bulgular Anayasa gereği kural olarak mahkemelerce reddedilmeli ve sanığın mahkûmiyetine esas alınmamalıdır. Hukuk sistemimiz, maddi gerçeğe ne pahasına olursa olsun ulaşmayı değil, insan haklarına saygılı ve adil yargılanma hakkı çerçevesinde adalet tesis etmeyi amaçladığından, yasa dışı ele geçirilen bu kayıtların ispat sürecinden dışlanması esastır.

Ses ve görüntü aktarımında yaşanan teknik aksaklıklar, sizi doğrudan etkilediği için savunma hakkınızın kısıtlanması niteliğinde değerlendirilebilecek önemli bir nedendir. Ceza yargılamasında maddi gerçeğe ulaşılması için çelişmeli yargılama ilkesi gereği söylenenleri net duymanız, anlamanız ve bunlara karşı itirazlarınızı özgürce dile getirebilmeniz hayati önem taşır.

Ceza yargılamasında bizzat duruşmada hazır bulunarak savunma yapmanız kural olmakla birlikte, zorunlu hallerde Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) üzerinden ifadenizin alınması mümkündür. Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere, zorunlu nedenlerin varlığı halinde bu yöntem adil yargılanma hakkına bir müdahale olarak görülmeyebilmektedir.

Duruşma esnasında yaşanan teknik altyapı sorunları nedeniyle savunmanızın anlaşılamaması, adil yargılanma hakkı ihlali çerçevesinde temyiz veya itiraz yollarında ileri sürülebilecek ciddi bir hukuki gerekçe oluşturabilir. SEGBİS uygulamalarında sesin ve görüntünün net bir şekilde iletilmemesi, kimlik teşhisinin yapılamaması veya bağlantı kopuklukları gibi durumlar savunma hakkının kısıtlanması riskini doğurmaktadır.