Adil Yargılanma Hakkı

Bir ceza davasında farklı derecelerde aynı hâkim görev yapamaz. Mahkemenin tarafsızlığı objektif ve sübjektif kıstaslarla incelenmelidir. Savcıların devam eden davalardaki beyanları masumiyet karinesini zedeleyebilir. Kamu görevlileri kesinleşmemiş yargılamalarda ölçülü ve tarafsız konuşmalıdır.

Sanığın kendi kusuruyla duruşmaya katılmaması haktır. Gıyabi mahkumiyete itirazın reddi ihlal oluşturmaz. Savunma hakkı idarece engellenmediğinde adildir. Avukatla temsilden kasıtlı vazgeçme mazeret sayılamaz.

Beraat sonrası mahkumiyette tanıkların doğrudan dinlenmesi gerekir. Delillerin yeniden değerlendirilmesi adil yargılanma hakkına tabidir. Heyet değişikliğinde belirleyici tanıklar bizzat yeniden dinlenmelidir. Doğrudanlık ilkesi adil yargılanma hakkının temel unsurudur.

Barınma hakkının ihlali aşağılayıcı muamele oluşturabilir. Kesinleşmiş mahkeme kararlarının uygulanmaması adil yargılanmayı ihlal eder. Geçici tedbir kararlarına uyulmaması başvuru hakkını engeller. Sığınmacıların sokakta bırakılması insan onuruyla bağdaşmaz.

Mahkemeye erişim hakkı aşırı şekilcilikle engellenemez. Duruşmaya kısa süreli gecikme feragat sayılamaz. İtirazın geri çekilmiş sayılması ölçülü olmalıdır. Varsayımlar savunma hakkının özünü zedelememelidir.

Devletin yargı bağışıklığı mahkemeye erişimi sınırlayabilir. Sınırlama uluslararası teamül hukukuna uygun olmalıdır. İşlemin niteliği ve amacı birlikte değerlendirilmelidir. Egemenlik yetkisi kapsamındaki işlemler bağışıklıktan yararlanır.

Hâkimlerin mesleki değerlendirmeleri adil yargılanma kapsamındadır. Yargı kurullarının karma yapısı tarafsızlığı zedelemez. İdari işlemlerin yargısal denetimi yeterli kapsamda olmalıdır. Açık duruşma hakkından feragat edilmesi hukuken mümkündür.

Yeniden yargılamada adil yargılanma hakkı gözetilmelidir. Yüksek mahkemeler yetkilerini aşarak delil değerlendiremez. AİHM kararlarının icrası şekli bir incelemeyle yapılamaz. Hukuka aykırı deliller yargılamadan bütünüyle dışlanmalıdır.

Spor tahkim kurulları yeterli gerekçe sunmak zorundadır. İdarenin takdir yetkisi keyfi kullanılamaz. Mesleki dışlanmanın özel hayata etkisi ciddi olmalıdır. Zorunlu tahkim kararlarının yargısal denetimi etkili yapılmalıdır.

Makul sürede yargılanma hakkı ihlal edilmemelidir. Uzun yargılamalar için etkili iç hukuk yolu sunulmalıdır. Tazminat davasındaki gecikmeler de hak ihlalidir. Yüksek mahkemelerdeki birikmeler devletin sorumluluğundadır.