Mobbing

Alt kademedeki personellerin bir araya gelerek yöneticilerine karşı kasıtlı olarak işi yavaşlatması veya talimatlara direnmek suretiyle sabotaj eylemlerinde bulunması kesinlikle hukuki bir yaptırım gerektirebilecek nitelikte bir psikolojik taciz sürecidir. Organizasyon yapılarında bu durum yukarı yönlü mobbing veya tersine mobbing olarak tanımlanmakta olup, astların sayısal üstünlük veya kurum içindeki stratejik konumlarını kötüye kullanarak üstlerini itibarsızlaştırmaya ve otoritesini yıkmaya çalışması eylemlerini kapsar.

Türk Ceza Kanunu metninde mobbing kelimesi doğrudan ve müstakil bir suç tipi olarak tanımlanmamış olsa da, psikolojik taciz süreci içerisinde size karşı gerçekleştirilen eylemler ceza hukuku kapsamında farklı suç tiplerini oluşturabilmektedir. Özellikle kamu kurumlarında bir müdürün, sahip olduğu yetkileri sırf size zarar vermek ve istifaya zorlamak amacıyla haksız yere kullanması, kişilerin mağduriyetine neden olduğu için görevi kötüye kullanma suçu kapsamında değerlendirilmeye elverişlidir.

Türk Ceza Kanunu'nda doğrudan mobbing ismiyle bir suç tipi bulunmasa da, eylemin niteliğine göre hakaret, kişilerin huzur ve sükununu bozma, eziyet suçu veya iş ve çalışma özgürlüğünün ihlali gibi hükümler üzerinden hukuki başvuru yapılabilmektedir. Ayrıca, hukuk sistemimize Borçlar Kanunu'nun ilgili maddesindeki işçinin kişiliğinin korunması ilkesi ile işverenin çalışanı gözetme borcu çerçevesinde dahil edilmiştir.

Hastanelerde hekimlere yasal sınırların çok ötesinde, otuz altı saate varan nöbetler yazılması kesinlikle hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Mevzuat gereği yataklı tedavi kurumlarında hekimlerin nöbet sürelerinin yirmi dört saati geçmemesi gerekmektedir.

Çalışma hayatında karşılaştığınız psikolojik taciz eylemleri, hem uluslararası sözleşmeler hem de ulusal mevzuatımız kapsamında hukuki güvence ve koruma altına alınmış temel bir insan hakları meselesidir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın kişilerin maddi ve manevi varlığını koruyan 17.

Çalışma yaşamında psikolojik taciz davranışları sadece üst konumda yer alanlardan astlara doğru değil, aynı konumda çalışan kişiler arasında da gerçekleşebilmektedir ve bu durum hukuken yatay mobbing olarak isimlendirilebilir. Üst konumda yer alanların astlarına yönelik gerçekleştirdikleri davranışlar düşey mobbing olarak adlandırılırken, aralarında ast-üst ilişkisi bulunan çalışanların üstlerine uyguladıkları eylemler ise dikey mobbing olarak tanımlanmaktadır.

Aynı statüye sahip çalışanların veya zümre öğretmenlerinin size yönelik sergilediği bu dışlayıcı ve engelleyici tutumlar, literatürde yatay mobbing olarak adlandırılmaktadır ve yöneticiden gelmese dahi hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem olarak kabul edilir. Örgüte yeni katılan, yetenekli ve başarılı bireylerin, rekabet ve çekememezlik gibi nedenlerle kendi eş değerleri tarafından hedef alınması oldukça sık karşılaşılan bir durumdur.

Çalışma ortamınızdaki diğer ekip üyelerinin size karşı kasıtlı bir gruplaşma içine girmesi, iletişimi kesmesi ve görevinizi yerine getirmenizi zorlaştırmak amacıyla mesleki bilgileri sizden saklaması, yatay mobbing (çalışma arkadaşları arası psikolojik taciz) olarak adlandırılan ve hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem türüdür. Sağlık sektöründe hasta güvenliğini ve bakım kalitesini tehlikeye atan bu tür bireysel uyuşmazlıklar ve ekip içi çatışmalar, idare tarafından derhal çözülmesi gereken durumlardır.

Amiriniz olmayan ve sizinle aynı hiyerarşik düzeyde bulunan çalışma arkadaşlarınızın arkanızdan konuşması ve sizinle alay etmesi, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem olan yatay mobbing kapsamında değerlendirilebilir. İş yerlerinde psikolojik taciz sadece üstlerden astlara doğru dikey bir seyir izlemez; aynı statüdeki çalışanların birbirlerine karşı uyguladıkları yıpratıcı davranışlar şeklinde de sıklıkla ortaya çıkabilmektedir.

Aynı pozisyondaki veya eşdeğer konumdaki iş arkadaşlarınızın, mesleki rekabet veya kişisel hasetlik gibi duygularla size karşı organize biçimde uyguladıkları planlı ve sürekli dışlama eylemleri yatay mobbing olarak kabul edilmektedir. Nitelikli ve başarılı çalışanlara yönelik kıskançlık temelli bu karşılıklı yıldırma politikaları, çalışma barışını kökünden bozan ve hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem niteliği taşıyan ciddi bir işyeri ihlalidir.