Mobbing

Çalışanın yasal veya akademik haklarını kullanmasını engellemek amacıyla görev dağılımının kasıtlı olarak zorlaştırılması, görevi kötüye kullanma iddialarına dayanak oluşturabilecek bir eylemdir. Ders saatlerinizin bilindiği halde o zaman dilimlerine ısrarla okul içi ağır görevlerin denk getirilmesi, idari yetkinin kamu yararı dışında, kişisel bir yıldırma aracı olarak kullanıldığının bir göstergesi olabilir.

İş yerinde yaşanan psikolojik taciz vakalarına yönetimin sessiz kalması ve bu çatışmaları inkar etmesi, zorbalığı dolaylı olarak onayladıklarını gösterir ve işverenin kanuni gözetme borcu yükümlülüğüne açıkça aykırıdır. Mevzuatımıza göre işverenler, çalışanların psikolojik tacize uğramamaları ve çalışma barışının sağlanması için gerekli tüm önlemleri almakla ve iş ortamında dürüstlük kurallarını işletmekle mükelleftir.

Çalışma arkadaşlarınız tarafından size uygulanan zorbalık ve yıldırma eylemlerini işvereninize bildirmenize rağmen herhangi bir tedbir alınmamış olması, işvereninizi de hukuken sorumlu hale getirebilecek bir unsurdur. Türk Borçlar Kanunu uyarınca işveren, işçiyi gözetme yükümlülüğü kapsamında çalışanlarını psikolojik taciz eylemlerine karşı korumak ve adil bir çalışma ortamı sağlamakla yükümlü kılınmıştır.

Türk Ceza Kanunu'nda doğrudan psikolojik taciz adı altında özel bir suç maddesi bulunmamakla birlikte, patronunuzun size yönelik eylemleri çeşitli ceza maddeleri kapsamında değerlendirilmeye oldukça müsaittir. Size karşı sürekli hakaretamiz ifadeler kullanılması ve işinizi elinizden almakla korkutulmanız, sırasıyla hakaret suçu ve tehdit suçu sınırları içerisine girebilecek nitelikte ciddi ihlallerdir.

Mobbing sürecinin nihai aşaması genellikle çalışanın duygusal çöküş yaşayarak işten ayrılmaya mecbur bırakılmasıdır ve bu sizin tamamen gönüllü aldığınız bir karar değil, şartların dayattığı zorunlu bir çıkış yoludur. Sistematik baskılar sonucu istifa noktasına getirilmeniz hukuken haklı fesih kapsamında değerlendirilebilmekte olup, kıdem tazminatı gibi yasal haklarınızı talep edebilmenize olanak tanıyabilmektedir.

İşyerinde yaşadığınız sistematik baskı ve dışlanma süreçleri, İş Kanunu kapsamında iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmeniz için hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem niteliğindedir. İşvereniniz veya diğer çalışanlar tarafından maruz kaldığınız psikolojik taciz, çalışma ilişkisini sürdürmenizi çekilmez hale getiriyorsa, İş Kanunu ilgili maddeleri uyarınca haklı fesih imkanınız gündeme gelebilmektedir.

Karşılaştığınız sistematik baskılar nedeniyle iş performansınızın düşmesi ve işten ayrılma noktasına gelmeniz, hukuk uygulamasında haklı fesih imkanını gündeme getirebilecek oldukça önemli bir durumdur. Çalışmalar, iş yerinde uygulanan psikolojik şiddetin öğretmenlerin çalışma motivasyonunu ciddi şekilde düşürdüğünü, işe gelme veya teneffüse çıkma isteklerini dahi yok ettiğini göstermektedir.

İşyerinde maruz kaldığınız psikolojik taciz nedeniyle sağlığınızın bozulması ve kurumu terk etme aşamasına gelmeniz, mobbing sürecinin en son ve en yıkıcı evrelerinden biridir. Mevcut durumda kendi isteğinizle klasik bir istifa dilekçesi vermeniz, yasal haklarınızı otomatik olarak kaybetmeniz anlamına gelmeyebilir; zira İş Kanunu kapsamında işverenin veya diğer çalışanların sözel şiddeti, tehdidi veya hakaretine maruz kalmanız durumunda haklı nedenle fesih yoluna başvurma ihtimaliniz bulunmaktadır.

Hizmet sunduğunuz kişiler tarafından kurum içi veya kurum dışı şikayet hatlarına (CİMER, SABİM vb.) sürekli ve haksız yere şikayet edilmeniz, çalışma hayatınızı sistematik olarak olumsuz etkileyen ve ispat sürecinde değerlendirilebilecek önemli bir emare teşkil edebilir. Sürekli asılsız şikayet edilme durumu, çalışanlar üzerinde yoğun bir baskı oluşturarak kişinin özgüvenini ve mesleki itibarını zedelemeye yönelik sistemli bir yıldırma politikası olarak ele alınabilir.

Hamilelik veya annelik planlarınız nedeniyle iş yerinde tehditkar söylemlere ve zorlayıcı görevlendirmelere maruz kalmanız, psikolojik taciz (mobbing) kapsamında değerlendirilebilecek önemli bir emaredir. Sağlık sektöründe kadın çalışanların hamilelik ve süt izni gibi yasal haklarını kullanacakları düşüncesiyle karar vericiler tarafından dışlanması ve yerlerine erkek çalışanların tercih edilmesi sıkça karşılaşılan bir ayrımcılık türüdür.