Mobbing

İşinizde çok başarılı olmanız ve çevrenizden veya müşterilerinizden sürekli övgüler almanız, sizi dışarıdan son derece korunaklı ve yenilmez gösterse de aslında iş yerindeki psikolojik taciz vakalarında en sık karşılaşılan hedef profil türlerinden birini oluşturur. Özellikle kendinden daha yetenekli, genç veya başarılı bir çalışanın varlığı, bazı yöneticilerde kendi imajlarının zedeleneceği korkusunu ve derin bir narsistik kıskançlığı tetikleyebilmektedir,.

Kurum içerisindeki etik dışı bir davranışı veya yanlış uygulamaları ilgili makamlara bildirdikten sonra şahsınıza yönelik başlayan dışlama ve haksız yaptırımlar, literatürde bilgi uçurma misillemesi olarak bilinen çok spesifik ve cezalandırıcı bir psikolojik taciz türüdür. Bu tür durumlarda dürüstlük gösteren çalışanların desteklenmesi beklenirken, aksine kurum içinde sadakatsizlikle suçlanarak yalıtılması, işyerindeki diğer çalışanlardan izole edilmesi veya iş sözleşmesinin yenilenmemesi gibi acımasız taktikler çok sık görülmektedir.

Size karşı gerçekleştirilen psikolojik taciz eylemlerine aynı şekilde kötü davranışlarla ve misillemeyle karşılık vermeniz, yasal süreçlerde haklıyken haksız konuma düşmenize ve aleyhinize bir disiplin soruşturması başlatılmasına neden olabilecek oldukça riskli bir yaklaşımdır,. Yapılan akademik araştırmalar, mobbing mağdurlarının failin seviyesine inerek benzer düşmanca tavırlar sergilemekten kaçınmalarının ve ani tepkiler yerine süreci mantıklı bir kriz yönetimiyle yürütmelerinin çok daha doğru sonuçlar verdiğini göstermektedir,.

Yargı yoluna gitmeden önce şikayetlerinizi doğrudan iletebileceğiniz ve hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bazı idari başvuru mekanizmaları aktif olarak bulunmaktadır. İşyerinde yaşadığınız psikolojik taciz veya zorbalık eylemlerini, yürütme organının resmi bir vasıtası olan CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) üzerinden makamlara ileterek şikayet sürecini başlatabilirsiniz.

İş yerinde karşılaştığınız cinsel içerikli sözlü imalar veya rahatsız edici ahlak dışı teklifler, yapıları gereği mobbing eylemlerinden ziyade doğrudan cinsel taciz kapsamında hukuki bir zeminde değerlendirilmektedir. Bu iki kavram hukuken birbirinden ayrılmaktadır; mobbingin varlığından söz edebilmek için uzun süreli ve sistematik bir yıldırma amacı gerekirken, cinsel taciz tek seferlik bir davranış veya sözle dahi gerçekleşebilmektedir.

Cinsiyetiniz nedeniyle kariyer ilerlemenizin engellenmesi ve üst düzey yönetim pozisyonlarına terfi etmenizin kasıtlı olarak önüne geçilmesi, literatürde cam tavan sendromu olarak bilinen ve kadın çalışanlara yönelik uygulanan özgül bir psikolojik taciz türüdür. Sırf kadın olduğunuz için yeteneklerinizin küçümsenmesi ve erkek egemen bir yapıda sürekli olarak göz ardı edilmeniz, doğrudan cinsiyet temelli ayrımcılık teşkil etmektedir.

Çalışma ortamınızdaki demografik yapı ve cinsiyet eşitsizliği, maruz kaldığınız baskı ve zorbalığın temel nedenlerinden biri olabilmektedir. Yapılan bilimsel araştırmalar, tek bir cinsiyetin sayıca çok baskın olduğu kurumlarda, azınlıkta kalan cinsiyete yönelik dışlama ve baskı eğilimlerinin daha sık yaşandığını açıkça ortaya koymaktadır.

Cinsiyetinizden veya başka bir kişisel özelliğinizden dolayı size görev tanımınızın dışında, mesleki yeteneklerinizin ve kapasitenizin çok altında işler verilmesi, hukuki boyutta hem mobbing hem de ayrımcılık bağlamında değerlendirilebilecek çok ciddi bir ihlaldir. İş Kanunu'nda yer alan eşit davranma borcu gereğince, işverenler iş ilişkisinde cinsiyet, dil, din veya ırk gibi sebeplere dayalı olarak çalışanlar arasında ayrıma gidemezler.

Çalışma arkadaşlarınızın sizi sosyal ortamlardan dışlaması, arkanızdan kasıtlı dedikodular yayması ve aldığınız kararları sürekli olarak haksız yere eleştirmesi tipik yıldırma davranışları arasında değerlendirilir ve psikolojik taciz iddialarınız için güçlü bir temel oluşturabilir. Türkiye gibi çalışma kültüründe kişilerarası ilişkilerin ön plana çıktığı yapılarda, bu tür itibarsızlaştırma eylemleri kişinin kendinden şüphe etmesine ve yalnızlaşmasına yol açarak sistemli bir saldırı aracına dönüşmektedir.

İşyerinde yaşadığınız psikolojik taciz süreçlerinde elinizde somut veya yazılı bir belge olmaması çok sık karşılaşılan bir durumdur ve bu eksiklik hakkınızı arayamayacağınız anlamına gelmez. Mobbing, doğası gereği genellikle kapalı kapılar ardında, ince ve sinsi yöntemlerle gerçekleştirilen duygusal bir olgu olduğu için, somut delillere ulaşmak her zaman oldukça güçtür.