Kıdem Tazminatı

İşvereninizin işletmesel bir karar sonucu küçülmeye gitmesi durumunda, sizi işten çıkarmadan önce ücretsiz izin gibi yolları teklif etmesi, iş hukukundaki feshin son çare olması ilkesinin doğal bir yansımasıdır. İşletmesel nedenlerle iş sözleşmesinin feshi gündeme geldiğinde, işverenin feshe alternatif daha hafif tedbirleri uygulaması beklenir.

Kıdem tazminatı doğası gereği iş sözleşmesinin fiilen sona erdiği gün itibarıyla derhal ve peşin olarak ödenmesi yasal bir zorunluluk olan bir işçi hakkıdır. İşverenin yükümlülüğünü yerine getirmeyip bu ödemeyi geciktirmesi halinde borca uygulanacak faiz türü kanunla özel olarak güvence altına alınmış olup kesinlikle sıradan düşük bir yasal faiz uygulanmaz.

İş kanunumuz gereği taşeron (alt işveren) işçisi olsanız dahi, çalıştığınız asıl işverenin ödenmeyen ücretlerinizden dolayı müteselsil sorumluluk taşıması sebebiyle ona da dava açma hakkınız bulunmaktadır. Kanun koyucu, işçiyi korumak ve olası mağduriyetleri önlemek amacıyla asıl işvereni de borç ilişkisinin bir tarafı ve garantörü haline getirmiştir.

Yıllarca aynı işyerinde aynı işi yapmanıza rağmen sürekli farklı taşeron şirketlerde gösterilmeniz, asıl şirkete karşı doğrudan hak iddia etmenize olanak tanıyabilecek önemli bir durumdur. İş hukukunda, asıl işverenin kanundan veya sözleşmeden doğan yükümlülüklerinden kaçınmak amacıyla işçilerini alt işverenler (taşeronlar) üzerinden çalıştırması durumu sıklıkla karşılaşılan bir uyuşmazlık türüdür.

Asıl işverenin kendi işçilerini işten çıkarıp hemen ardından alt işveren üzerinden tekrar işe alarak haklarını kısıtlaması, iş kanunumuz tarafından açıkça yasaklanmış olan bir kanuna karşı hile ve muvazaa halidir. İşverenlerin genellikle kıdem tazminatı yükünden kurtulmak, maaşları düşürmek veya sendikal örgütlenmenin önüne geçmek amacıyla başvurduğu bu yöntem, işçinin mevcut statüsünü geriye götürmeye yönelik hileli ve geçersiz bir işlemdir.

Hastaneden almış olduğunuz tükenmişlik sendromu tanısını gösterir rapor, iş sözleşmenizi haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı talep etmeniz için ispat sürecinde değerlendirilebilecek önemli bir emare olmakla birlikte tek başına yeterli görülmeyebilmektedir. Yargı kararları ışığında, işin niteliğinin sizin sağlığınız veya yaşayışınız için doğrudan tehlikeli hale geldiğinin ve bu rahatsızlığın çalışma koşullarından kaynaklandığının kapsamlı biçimde kanıtlanması aranmaktadır.

İşvereninizin raporlu olduğunuz dönemde iş sözleşmenizi sağlık sebebiyle derhal sonlandırabilmesi için yasada belirtilen bekleme sürelerinin dolmuş olması gerekmektedir. İş mevzuatımız uyarınca, hastalığınız sebebiyle aldığınız kesintisiz rapor süresinin, sizin işyerindeki kıdeminize göre belirlenen bildirim süresini altı hafta daha aşması durumunda işverenin haklı nedenle fesih imkanı doğabilmektedir.

Hastalık nedeniyle aldığınız rapor sürelerinin yasal sınırları aşması durumunda işvereninizin iş sözleşmenizi derhal feshetme hakkı doğabilir ancak bu durumda tarafınıza kıdem tazminatı ödenmesi kural olarak gereklidir. İş hukukuna göre, işçinin kendi kastı veya derbeder yaşantısı dışındaki doğal hastalık veya kaza gibi hallerde, tedavi sürecinin ve raporlu olunan dönemin işçinin çalışma süresine göre belirlenen ihbar süresini kesintisiz olarak altı hafta aşması, işveren açısından geçerli bir haklı fesih nedeni oluşturur.

İşe alım sürecinde tarafınıza vaat edilen yol ve yemek gibi temel yan hakların sağlanmaması, iş sözleşmenizi tek taraflı ve derhal sonlandırmanız için hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem olarak değerlendirilmektedir. İşverenin sözleşmenin esaslı unsurları hakkında işçiyi gerçeğe aykırı bilgilerle kandırması, iş mevzuatımız kapsamında ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık teşkil eden durumlar arasında sayılmaktadır.

İşverenin sırf sizi yıldırmak, çalışma isteğinizi kırmak veya işyerinden uzaklaştırmak amacıyla uzmanlık alanınıza uymayan görevlere ataması ya da sürekli yer değişikliği yapması hukuka uygun bir yönetim hakkı kullanımı olarak değerlendirilemez. İş ilişkisinde işveren, işi düzenleme yetkisine sahip olsa da bu yetkisi, sizin onurunuzu, saygınlığınızı ve mesleki kariyerinizi koruma yükümlülüğü ile kesin bir biçimde sınırlandırılmıştır.