Usul Hukuku

Müşteri puanlamalarına dayalı olarak hesabınızın otomatik bir sistem tarafından tamamen kapatılması, iş ilişkisinin haksız feshine yönelik hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Uygulama platformları, algoritmik yönetim sistemlerini kullanarak çalışanları değerlendirmekte ve düşük puanlar neticesinde platformdan çıkarma yaptırımı uygulayabilmektedir.

İşe alım görüşmelerinde yüz ifadeleriniz, ses tonunuz ve duygusal tepkileriniz gibi biyometrik veri niteliği taşıyan özel nitelikli kişisel verilerinizin açık rızanız olmaksızın analiz edilmesi hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir uygulamadır. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında, işe yatkınlığınızı değerlendirmek amacıyla dahi olsa, rızanız dışında duygu tanıma sistemleriyle psikolojik veya fiziksel verilerinizin işlenmesi mahremiyet ihlali yaratır.

İş sözleşmenizde işçi aleyhine daha ağır bir disiplin yaptırımı bulunmasına rağmen, işvereninizin yıllarca tüm çalışanlara daha hafif bir ceza uygulaması, sizin lehinize yeni bir kuralın oluştuğunu göstermektedir. İş hukukundaki işçi lehine şart ilkesi gereğince, yazılı kuralların zaman içinde daha yumuşak ve işçi lehine bir disiplin cezası pratiğine dönüşmesi, o işyerinde bağlayıcı bir kural haline gelebilecektir.

İşverenin aynı işi yapan çalışanlar arasında cinsiyet gibi nedenlere dayanarak daha düşük ücret ödemesi veya farklı çalışma koşulları uygulaması yasal olarak mümkün değildir. İş hukuku sistemimizde anayasal bir hak olan eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı katı bir şekilde düzenlenmiştir.

İş mevzuatımız uyarınca on sekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin kural olarak gece dönemine rastlayan saatlerde çalıştırılmaları ve onlara fazla çalışma yaptırılması kesinlikle yasaklanmıştır. Sanayiye ait işlerde on sekiz yaşını doldurmamış işçilerin gece çalıştırılmaları yasak olduğu gibi, sanayi harici işlerde de gece vardiyalarında çalıştırılmaları yasaklayıcı hükümler kapsamındadır.

Uzmanlık gerektiren bir pozisyonda çalışırken görev tanımınızın tamamen dışında ve daha alt seviye kabul edilebilecek bir işte görevlendirilmeniz itiraz edebileceğiniz hukuki bir meseledir. İşverenlerin yönetim yetkisi bulunsa da, bu yetki işçinin vasıflarına ve sözleşmede belirlenen işin niteliğine aykırı talimatlar vermeyi kapsamaz.

İşverenin, hamilelik ve analık gibi özel durumları nedeniyle bir kadın işçiyi işten çıkarması açık bir hukuka aykırılık olup, bu durum sözleşmenin feshi için geçerli bir sebep oluşturmamaktadır. İşverenler zaman zaman hamilelik faktörünü gizlemek adına performans düşüklüğü gibi bahaneler öne sürseler de, asıl sebebin gebelik olduğunun mahkeme nezdinde ortaya konulması halinde yapılan işlem haksız fesih olarak nitelendirilecektir.

Gazetecilerin geçirdikleri hastalık nedeniyle raporlu oldukları dönemde işten çıkarılmaları mevzuatta sıkı şartlara bağlanmış olup, yasada belirlenen bekleme süresi dolmadan iş sözleşmesinin feshedilmesi kural olarak hukuka aykırılık teşkil eder. Basın mevzuatında, gazetecinin hastalığı nedeniyle iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedenle feshedilebilmesi için, hastalığın kesintisiz olarak altı aydan fazla sürmesi kuralı açıkça bulunmaktadır.

İş sözleşmesinin karşılıklı anlaşılarak sona erdirilmesi teklifinin sizden geldiği ve tamamen kendi kişisel sebeplerinizle ayrılmak istediğiniz durumlarda, işverenin size yasal haklarınız haricinde ekstra bir ödeme yapma zorunluluğu kural olarak bulunmamaktadır. Yargıtay içtihatları incelendiğinde, anlaşma teklifinin işçiden geldiği ve işçinin kendi menfaati doğrultusunda hareket ettiği olaylarda, makul yarar ölçütü oldukça dar bir kapsamda yorumlanmaktadır.

İşvereninizin sizi denetlemek amacıyla mesai boyunca kameranızı sürekli açık tutmaya zorlaması, özel hayatın gizliliğine ve kişisel verilerin korunması hakkına ölçüsüz bir müdahale niteliğindedir. Tele çalışmada işçinin bulunduğu ortam genellikle kendi evi olduğundan, kamerayla sürekli izleme yapılması sadece sizin değil, o evde yaşayan diğer aile bireylerinin de haklarını ihlal etme potansiyeli taşır.