Mobbing

Yöneticinizle yaşadığınız anlık sürtüşmeler ve tek sefere mahsus sert tartışmalar, süreklilik arz etmediği müddetçe genel olarak mobbing kapsamında değerlendirilmemektedir. İş hayatının doğası gereği ortaya çıkan geçici dargınlık durumları, gün içerisindeki gerginlikler veya işçilerin hatalarından kaynaklı olarak insanlık onuruna dokunmayan ve hakaret içermeyen sert ikazlar olağan bir çatışma durumu olarak kabul edilmektedir.

Gönüllü statüsünde maaş almadan çalışıyor olmanız, maruz kaldığınız psikolojik taciz karşısında tamamen korumasız olduğunuz anlamına gelmez, ancak süreç ücretli çalışanlara göre farklı işlemektedir. Sivil toplum kuruluşlarında ücret beklentisi olmadan emek veren gönüllüler, işçi statüsünde olmadıkları için İş Kanunu kapsamındaki tazminat haklarından doğrudan yararlanamamaktadırlar ve bu durum hukuki süreçlerde farklı yaklaşımları gerektirir.

Bir çalışanın uzmanlık alanı, unvanı ve yasal görev tanımı dışında kalan işleri yapmaya zorlanması, iş hukukunda iş şartlarının esaslı tarzda değiştirilmesi veya çalışana yönelik bir baskı aracı olarak yorumlanabilecek çok kritik bir uygulamadır. Hekimlerin asıl işleri olmayan, mesleki saygınlıklarını ve kariyer gelişimlerini olumsuz etkileyecek görevlere sürekli olarak tabi tutulması, kurumsal hiyerarşi içinde kişiyi itibarsızlaştırma gayesi taşıyabileceği için psikolojik taciz iddialarının en güçlü dayanaklarından birini oluşturabilir.

Sahip olduğunuz mesleki niteliklerin çok altında, kurum işleyişi için anlamsız veya esas görev tanımınızın tamamen dışında işlerin size sürekli olarak dikte edilmesi, mesleki durumunuza yönelik gerçekleştirilen işin değersizleştirilmesi amaçlı bir psikolojik taciz yöntemi olarak kabul edilebilmektedir. İşveren veya yetkili yöneticiler, idari yönetim hakkını kullanırken çalışanların uzmanlık alanlarını ve iş sözleşmelerindeki temel yükümlülüklerini kişisel husumetlerle keyfi olarak ihlal edemezler.

İşverenin hiçbir geçerli işletmesel neden bulunmaksızın görev yerinizi, departmanınızı veya çalıştığınız şehri sürekli olarak değiştirmesi, sizi yıldırmak amacıyla yapılan bir psikolojik taciz eylemi olarak değerlendirilebilir. Hayatın olağan akışına aykırı bir biçimde, kısa zaman aralıklarıyla ve rızanız dışında yapılan bu tür görevlendirmeler, çalışanı yıpratmak ve istifaya zorlamak için kullanılan yaygın bir mobbing taktiğidir.

İradeniz dışında ve sürekli bir biçimde, çalışma, ulaşım ve yaşam şartları zor olan farklı yerleşim birimlerine gönderilmeniz, halk arasında sürgün olarak bilinen ve hukuki boyutta idarenin görev yeri değişikliği yetkisinin kötüye kullanılması olarak detaylıca incelenebilecek bir eylemdir. Çalışmada yer alan bulgular, öğretmenlik yapılan yerleşim biriminden memnun olmayan çalışanların çok daha yüksek düzeyde mesleki tükenmişlik yaşadıklarını, iş doyumlarının sıfırlandığını ve mesleki tutumlarının çöktüğünü istatistiksel olarak açıkça kanıtlamaktadır.

Yöneticinizin kurum içindeki hatalı işlemleri dile getirdiğiniz için sizi görev yerinizi değiştirmekle tehdit etmesi, yetki saptırması bağlamında hukuki incelemeye tabi tutulabilecek bir idari yaptırım tehdidi eylemidir. Kurumlarda yöneticiler, muhalif veya eleştirel düşüncelere sahip personeli yok saymak, onlara mobbing uygulamak ve görev yerini değiştirmek gibi yöntemleri bir bastırma aracı olarak kullanabilmektedir.

Çalışanın yasal veya akademik haklarını kullanmasını engellemek amacıyla görev dağılımının kasıtlı olarak zorlaştırılması, görevi kötüye kullanma iddialarına dayanak oluşturabilecek bir eylemdir. Ders saatlerinizin bilindiği halde o zaman dilimlerine ısrarla okul içi ağır görevlerin denk getirilmesi, idari yetkinin kamu yararı dışında, kişisel bir yıldırma aracı olarak kullanıldığının bir göstergesi olabilir.

İş yerinde yaşanan psikolojik taciz vakalarına yönetimin sessiz kalması ve bu çatışmaları inkar etmesi, zorbalığı dolaylı olarak onayladıklarını gösterir ve işverenin kanuni gözetme borcu yükümlülüğüne açıkça aykırıdır. Mevzuatımıza göre işverenler, çalışanların psikolojik tacize uğramamaları ve çalışma barışının sağlanması için gerekli tüm önlemleri almakla ve iş ortamında dürüstlük kurallarını işletmekle mükelleftir.

Çalışma arkadaşlarınız tarafından size uygulanan zorbalık ve yıldırma eylemlerini işvereninize bildirmenize rağmen herhangi bir tedbir alınmamış olması, işvereninizi de hukuken sorumlu hale getirebilecek bir unsurdur. Türk Borçlar Kanunu uyarınca işveren, işçiyi gözetme yükümlülüğü kapsamında çalışanlarını psikolojik taciz eylemlerine karşı korumak ve adil bir çalışma ortamı sağlamakla yükümlü kılınmıştır.