İşçi Hakları

Uzaktan çalışma sistemiyle evinize geçmeniz, yasal mesai saatlerinizin sınırlarının ortadan kalktığı veya işverenin günün her saati size iş buyurabileceği anlamına gelmemekte olup, klasik ofis düzenindeki fazla mesai haklarınız evden çalışırken de aynen korunmaktadır. İş kanunlarımızca belirlenen ve haftalık kırk beş saati aşan her türlü ilave çalışma fazla çalışma statüsündedir ve ancak işvereninizin sizden yazılı talepte bulunması ve sizin de buna açıkça onay vermeniz doğrultusunda yasal olarak gerçekleştirilebilir.

İş sözleşmenizde fazla çalışma ücretinin maaşınıza dahil olduğuna dair bir madde bulunması, sizin sınırsız ve ücretsiz bir şekilde fazla mesai yapmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Bu tür hükümlerin hukuken geçerli kabul edilebilmesi için sözleşmede yılda veya ayda ne kadarlık bir fazla çalışma süresinin bu ücrete dahil olduğunun çok açık ve net bir şekilde belirtilmesi gerekir.

İş mevzuatımız uyarınca on sekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin kural olarak gece dönemine rastlayan saatlerde çalıştırılmaları ve onlara fazla çalışma yaptırılması kesinlikle yasaklanmıştır. Sanayiye ait işlerde on sekiz yaşını doldurmamış işçilerin gece çalıştırılmaları yasak olduğu gibi, sanayi harici işlerde de gece vardiyalarında çalıştırılmaları yasaklayıcı hükümler kapsamındadır.

Turizm, sağlık ve özel güvenlik gibi belirli sektörlerde çalışan işçilerin gece vardiyalarında yedi buçuk saatten fazla çalıştırılabilmesi yalnızca işçinin önceden vereceği yazılı onay ile mümkündür. Eğer işvereniniz sizden gece yedi buçuk saatin üzerinde çalışmanız için herhangi bir yazılı muvafakat almadıysa, yedi buçuk saati aşan çalışmalarınız yasal sınırlamalara aykırı kabul edilebilir ve bu durum haftalık kırk beş saatlik çalışma sınırını aşmasanız dahi fazla çalışma olarak nitelendirilebilir.

Mevcut işvereninizin kendi işyerine ait bir dijital sistem kurarak personeline bu platform üzerinden ekstra görevler yüklemesi hukuken iç topluluk çalışması olarak adlandırılabilen özel bir modeldir ve yasal geçerliliği iş sözleşmenizdeki şartlara bağlıdır. İşvereniniz tek taraflı bir kararla sizin mesai saatlerinizi ve iş tanımlarınızı değiştiremez, eğer bu platform üzerinden verilen yeni görevler çalışma şartlarınızı ağırlaştırıyorsa bu durum esaslı değişiklik teşkil eder ve mutlaka yazılı onayınızın alınması gerekir.

İşvereninizin talimatı ile işyeriniz dışındaki bir yere gönderildiğinizde yolda geçirdiğiniz süreler hukuken çalışma sürenizden sayılması gereken zaman dilimleridir. İş mevzuatı uyarınca işçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi nedeniyle yolda geçen süreleri fiili çalışma yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın mesai olarak değerlendirilir.

İş mevzuatımız uyarınca kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan bir işçinin fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapmaya zorlanması yasal düzenlemelerle açıkça yasaklanmıştır. Normal çalışma süresinin emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az, kural olarak haftalık otuz saate kadar belirlendiği durumlarda kısmi süreli çalışmadan söz edilir.

Kesintisiz yirmi dört saatlik nöbet usulüyle çalıştığınız durumlarda, hastanede geçirdiğiniz bu sürenin tamamı doğrudan fiili çalışma süresi olarak kabul edilmemektedir. Yargıtay uygulamalarına göre, hastanede uyuma ve dinlenme imkanınızın bulunup bulunmaması çalışma sürenizin hesaplanmasında ispat sürecinde değerlendirilebilecek önemli bir emaredir.

Kısmi süreli çalışmaya başladığınızda hukuktaki orantısal ödeme ilkesi gereğince maaşınız, primleriniz ve para ile ölçülebilen diğer tüm sosyal menfaatleriniz, tam süreli emsal bir işçiye göre fiilen çalıştığınız süre oranında hesaplanarak size ödenmeye devam edecektir. Eşit davranma ilkesi uyarınca işveren sizi sırf kısmi süreli çalıştığınız için sosyal yardımlardan tamamen mahrum bırakamaz, yalnızca çalışma sürenizle orantılı bir kesintiye gidebilir.

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan bir işçi olarak zamlı ücret almak yerine bu çalışmalarınızın karşılığını serbest zaman olarak kullanmayı talep etme hakkınız yasal olarak tamamen sizin inisiyatifinize bırakılmıştır. İlgili kanun hükümleri gereğince yaptığınız her bir saatlik fazla çalışma için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışma için ise bir saat on beş dakika serbest zaman kullanma imkanınız bulunmaktadır.