İşçi Hakları

İşverenin size maaş bordrosu imzalatmadığı ancak tahakkukları da içerecek şekilde her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerini banka kanalıyla yaptığı durumlarda, eksik yatan mesai ücretleriniz için her türlü delille ispat yoluna giderek dava açabilirsiniz. Bu gibi durumlarda bir işçiden bankaya yatan parayı çekerken herhangi bir çekince koyması veya itirazda bulunması beklenemez.

İşyerinizde yirmi dört saat çalışma ve kırk sekiz saat dinlenme esasına göre görev yapıyorsanız, bu sistemde haftalık bazda yasal çalışma süresini aştığınız için fazla mesai ücreti talep etme hakkınız bulunmaktadır. Bu tarz bir çalışma düzeninde işçiler genellikle bir hafta boyunca üç gün, takip eden diğer hafta boyunca ise iki gün nöbet tutarak mesai yapmaktadır.

Fazla çalışma sürelerinizin yazılı belgeler yerine sadece tanık beyanlarına göre belirlenmesi durumunda, hesaplanan toplam alacak üzerinden uygun bir oranda hakkaniyet indirimi yapılması yargısal bir gerekliliktir. İmzalı puantaj kayıtları veya işyerine giriş çıkış saatlerini gösteren kesin belgeler bulunmadığında, uzun bir süre boyunca her gün aynı tempoda fazla mesai yapılmasının veya tüm ulusal bayram ve genel tatil günlerinde sürekli çalışılmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilir.

Önceki çalışma döneminiz tasfiye edilerek size tazminatlarınız tam olarak ödenmiş olsa dahi, aynı işyerinde yeniden çalışmaya başladığınızda yıllık izin ve diğer işçilik alacaklarınız tüm çalışma süreniz üzerinden birleştirilerek hesaplanmalıdır. İlgili yargı kararında açıkça vurgulandığı üzere, işçiye önceki döneme ait kıdem ve ihbar tazminatı ödenmiş olması, o dönemin tamamen kapandığı anlamına gelse bile bu kural sadece o tazminat kalemleri için geçerlidir.

Bahşiş veya prim usulüyle çalışan işçilerin fazla çalışma ücretleri, sadece sabit maaş alan işçilere göre farklı bir ikili yöntemle hesaplanarak ödenmektedir. Mahkeme uygulamalarına göre sizin gibi garanti ücrete ek olarak bahşiş alan çalışanların fazla çalışma ücreti hesaplanırken, temel ücretiniz garanti ücret ve bahşiş kısmı olarak ikiye ayrılmaktadır.

İşverenin size imzalattığı bordrolar sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliği taşısa da, gerçek ücretinizi yansıtmayan bordrolara karşı hukuki olarak hakkınızı arayabilir ve ek alacak iddia edebilirsiniz. Normal şartlarda imzanızı taşıyan bir ücret bordrosu içinde fazla mesai ödemesi varsa, ihtirazi kayıt koymadığınız sürece o ay için daha fazla çalıştığınızı iddia etmeniz zorlaşır.

Belirli bir satış hedefine veya kotanın aşılmasına bağlı olarak prim aldığınız çalışma sistemlerinde, işverenin size ödediği bu kotalı primler fazla mesai alacağınızın hesaplanmasında kural olarak dikkate alınmamaktadır. Hukuki uygulamalar, standart satış veya sefer primleri ile bir kotaya bağlı ödenen primleri birbirinden net bir şekilde ayırmaktadır.

Size maaş bordrosu imzalatılmadığı halde fazla mesai ücreti tahakkuklarını da içeren değişik miktarlardaki ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, mahkemeler tarafından sizden bir ihtirazi kayıt ileri sürmeniz beklenmemektedir. Bu gibi hallerde, bankaya yatan tutarın üzerinde bir fazla çalışma yaptığınızı iddia ediyorsanız, bu iddianızı tanık beyanı veya işyerine giriş çıkış kayıtları gibi her türlü delil ile ispat etmeniz mümkündür.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ödemesi göründüğü durumlarda, gerçekte daha fazla çalıştığınızı iddia etmeniz ancak yazılı bir belge veya bordroya konulmuş bir itiraz kaydı ile mümkündür. Yargıtay kararlarına göre, işçinin imzasını taşıyan bordrolar sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir ve bu belgelerde görünen fazla mesai alacağının size ödendiği varsayılır.

İş sözleşmenizde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna dair bir kural bulunsa bile, günde on bir saati aşan çalışmalarınız için fazla mesai ücreti talep edebilirsiniz. Yargıtay uygulamalarına göre, sözleşmelerde yer alan fazla mesainin ücrete dahil olduğu yönündeki kurallar yalnızca yılda iki yüz yetmiş saatle sınırlı olarak geçerli kabul edilmektedir.