Fazla Çalışma

Kısmi süreli çalışmaya başladığınızda hukuktaki orantısal ödeme ilkesi gereğince maaşınız, primleriniz ve para ile ölçülebilen diğer tüm sosyal menfaatleriniz, tam süreli emsal bir işçiye göre fiilen çalıştığınız süre oranında hesaplanarak size ödenmeye devam edecektir. Eşit davranma ilkesi uyarınca işveren sizi sırf kısmi süreli çalıştığınız için sosyal yardımlardan tamamen mahrum bırakamaz, yalnızca çalışma sürenizle orantılı bir kesintiye gidebilir.

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan bir işçi olarak zamlı ücret almak yerine bu çalışmalarınızın karşılığını serbest zaman olarak kullanmayı talep etme hakkınız yasal olarak tamamen sizin inisiyatifinize bırakılmıştır. İlgili kanun hükümleri gereğince yaptığınız her bir saatlik fazla çalışma için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışma için ise bir saat on beş dakika serbest zaman kullanma imkanınız bulunmaktadır.

İşverenin zorunlu nedenlerle veya işyerinde işin durması sebebiyle verdiği izinleri daha sonra çalışarak telafi etmenizi istemesi yasal bir hakkıdır, ancak bu uygulama kanunlarla çok katı sınırlarla çerçevelenmiştir. İşveren telafi çalışması yaptırırken işçinin günlük en çok çalışma süresini kesinlikle aşmamalı ve bu süreyi günde en fazla üç saat ile sınırlandırmalıdır.

İşçinin günlük mesaisi bittikten sonraki dinlenme saatleri içerisinde işverenin sürekli olarak iletişim araçları vasıtasıyla işle ilgili taleplerde bulunması, işçinin anayasal bir hakkı olan dinlenme süresine yapılmış ağır bir müdahale olarak değerlendirilebilir. Evden veya teknolojik araçlarla uzaktan çalışıyor olmanız, işverene günün her saati size ulaşabilme ve anında geri dönüş bekleme hakkı vermez; zira bu beklenti çalışanların mesai saatleri dışında işle aralarındaki bağı tamamen koparabilmesini ifade eden ulaşılamama hakkı kavramının açık bir ihlalini oluşturabilir.

Mesai saatleri dışında işvereninizin iletişim taleplerine yanıt vermeme hakkınız, çalışma hayatında ulaşılamama hakkı kapsamında değerlendirilebilecek önemli bir hukuki güvencedir. Uzaktan çalışmada iş ile özel hayat arasındaki sınırların belirsizleşmesi, işçinin sürekli çevrimiçi olmasını ve her an işle ilgilenmesini gerektirmez.

İşçi sağlığının ve güvenliğinin korunması temel amacıyla yasa koyucu tarafından fazla çalışmalara yönelik olarak bir takvim yılı içerisinde en fazla ikiyüz yetmiş saatlik bir azami sınır getirilmiştir. İşvereninizin sizden onay almış olsa dahi bu yasal sürenin üzerinde bir fazla çalışma talep etmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir ve bu sınırı aşan çalışmalar tespit edildiğinde ilgili durum idari para cezası uygulanmasına zemin hazırlayabilecek bir ihlal sayılmaktadır.

İş hukuku mevzuatımızda ücret niteliğindeki alacaklar için öngörülen zamanaşımı süresi beş yıl olarak belirlendiğinden, talep edeceğiniz fazla çalışma ücretleri alacağın doğduğu tarihten itibaren geriye dönük olarak hesaplanarak mahkemece değerlendirilmektedir. Bu nedenle hukuki yollara başvurduğunuz tarihten geriye doğru sadece son beş yıl içinde gerçekleşen fazla çalışmalarınızın ücretini talep etme hakkınız bulunmakta olup, yedi yıl önceki alacaklarınız yasal olarak zamanaşımına uğramış kabul edilecek ve karşı tarafın itirazı halinde reddedilebilecektir.

İş hukuku mevzuatına göre günlük çalışma süreleri içinde zorunlu ihtiyaçların karşılanması amacıyla verilen ara dinlenmeleri ve işin niteliğinden doğmayıp sırf sosyal yardım amacıyla işverenin sağladığı serviste geçen süreler kural olarak çalışma süresinden sayılmamaktadır. Bu nedenle yasal düzenlemeler ışığında servis araçlarında geçirdiğiniz yolculuk süreleri ile yemek ve çay molası gibi dinlenme zamanlarınız günlük çalışma sürenize dahil edilmez ve fazla çalışma hesabında dikkate alınmaz.

Gemide bulunduğunuz ancak fiilen iş görmediğiniz veya vardiya tutmadığınız dinlenme süreleri, kural olarak çalışma süresi kapsamında değerlendirilmez. Deniz İş Kanunu kapsamında çalışma süresi, gemi çalışanının işbaşında çalıştığı veya vardiya tuttuğu süre olarak tanımlanmıştır ve dar anlamda yorumlanmaktadır.

İmzalamış olduğunuz ücret bordrolarında fazla çalışma sütununun hiç bulunmaması veya bu kısmın sıfır olarak gösterilmesi halinde, ihtirazi bir kayıt düşmeden atmış olduğunuz imza sizin fiilen fazla çalışma yapmadığınızın kesin bir kanıtı olarak kabul edilmemektedir. Bu gibi eksik düzenlenmiş ücret bordroları mevcut olduğunda, iddia ettiğiniz çalışmaları tanık anlatımları, e-posta yazışmaları, puantaj kayıtları ve işyeri giriş çıkış belgeleri gibi her türlü delil ile mahkeme huzurunda ispatlama imkanınız bulunmaktadır.