Ayrımcılık Yasağı

Kanunlarımızda kadınların idari görevler almasını engelleyen hiçbir yasal düzenleme bulunmamasına rağmen, ailevi sorumluluklar bahane edilerek bu görevlerden mahrum bırakılmaları fırsat eşitliği ilkesinin açık bir ihlalidir. İdarecilerin, kadın akademisyenlerin çocuk sahibi olması nedeniyle idari süreçleri aksatacağına dair peşin hükümlerle hareket etmesi ve bu görevleri sistematik olarak erkeklere vermesi hukuki bir incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir.

Çalışma ortamınızdaki demografik yapı ve cinsiyet eşitsizliği, maruz kaldığınız baskı ve zorbalığın temel nedenlerinden biri olabilmektedir. Yapılan bilimsel araştırmalar, tek bir cinsiyetin sayıca çok baskın olduğu kurumlarda, azınlıkta kalan cinsiyete yönelik dışlama ve baskı eğilimlerinin daha sık yaşandığını açıkça ortaya koymaktadır.

Engelli veya dezavantajlı gruplara yönelik olumsuz tutumlar ve eşitsiz uygulamalar, temel insan hakları ihlali olup hukuki incelemeye esas oluşturabilecek son derece ciddi bir eylemdir. Demokrasinin temel ilkesi olan eşitlik, yalnızca belirli bir zümreye değil toplumun her bireyine aynı hakların ve saygının sunulmasını zorunlu kılar.

İş yerinde cinsiyetiniz nedeniyle karar alma süreçlerinden dışlanmanız ve toplantılara dahil edilmemeniz, çalışma barışını bozan ve ayrımcılık yasağı kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Araştırmalar, kurumlardaki erkek hegemonyasının kadınları gayri resmi ağlardan dışladığını ve bunun kariyer ilerlemesini engelleyen görünmez bir bariyer olduğunu göstermektedir.

Çalışanların sizi inancınız, siyasi görüşünüz, cinsiyetiniz veya yaşam tarzınız gibi kişisel özellikleriniz nedeniyle dışlaması, temel insan hakları ve eşit davranma ilkesi çerçevesinde hukuka aykırılık teşkil edebilecek ciddi bir sorundur. Anayasa ve İş Kanunu hükümleri uyarınca, din, dil, ırk veya fikir ayrılığı sebebiyle işyerinde gerçekleştirilen bu tür sistematik dışlama ve alay etme eylemleri, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir ayrımcılık yasağı ihlali olarak ele alınabilir.

İşyerinde kadrolu kamu çalışanları ile alt işveren işçileri arasında dinlenme odaları veya yemekhaneler gibi sosyal alanların kullanımında bariz farklılıklar yaratılması, iş hukuku prensipleri çerçevesinde eşit işlem borcu yönünden incelenmesi gereken hassas bir konudur. Kadrolu personelin aydınlık ve özel odalarda, taşeron işçilerin ise bodrum katlarda veya depo gibi yetersiz alanlarda mola vermeye zorlanması, çalışanın dışlanmasına ve kendisini değersiz hissetmesine neden olan bir uygulamadır.

İşyerinde etnik kökeniniz, diliniz veya dininiz gibi kişisel özellikleriniz nedeniyle ayrımcılığa uğramanız, dışlanmanız ve terfi hakkınızın engellenmesi, hukuki çerçevede eşitlik ilkesinin ağır bir ihlali olarak görülmektedir. Mahkeme sürecine girmeden önce hak arayabileceğiniz idari mekanizmalar bulunmaktadır; bunlardan en önemlisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) adlı resmi kuruma başvuru yapmaktır.

İş başvurularında ve mülakatlarda salt konuşma biçiminiz nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmanız, ayrımcılık yasağı kapsamında hukuki bir incelemeye tabi tutulabilecek önemli bir husustur,. Araştırmalar, hızlı bozuk konuşan kişilerin iş başvuruları sırasında dezavantajlı duruma düşebildiklerini ve mülakatlarda hitabet odaklı önyargılarla karşılaştıklarını ortaya koymaktadır,.

İşverenin veya yetkilendirdiği kişilerin size yönelik sistematik psikolojik baskısı ve ayrımcı tutumu, yasal düzenlemeler kapsamında maddi ve manevi tazminat talep etmenize zemin hazırlayabilecek çok önemli bir hukuki ihlaldir. İş hukuku çerçevesinde değerlendirildiğinde mobbing, işverenin çalışanlarına karşı sahip olduğu adil ve eşit davranma yükümlülüğünün açık bir ihlali olarak görülmektedir.

İş görüşmelerinde adaylara evlilik veya çocuk planları gibi özel yaşama dair sorular sorulması ve bu durumun işe alımda bir kriter olarak değerlendirilmesi ayrımcılık yasağı ihlaline dair önemli bir emare olarak değerlendirilebilir. Araştırmalar, yükseköğretim kurumlarındaki personel alımlarında kadın adayların ailevi sorumluluklar üstleneceği varsayımıyla dezavantajlı konuma düşürülebildiğini göstermektedir.