Ayrımcılık Yasağı

Askeri üniversiteden devredilen bir profesör olarak diğer meslektaşlarınızdan daha düşük bir ek göstergeye tabi tutulmanız hukuken ayrımcılık yasağının ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, Sağlık Bilimleri Üniversitesine devredilen asker kökenli öğretim üyeleri ile diğer profesörler arasında ek gösterge rakamı yönünden yaratılan bu farklı muamelenin haklı bir temeli olmadığına karar vermiştir.

Aynı unvana sahip diğer çalışanlardan daha düşük bir ek gösterge rakamına tabi tutulmanız, mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak anayasal güvence altında bulunan ayrımcılık yasağının ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, aynı durumda bulunan öğretim üyeleri arasında uygulanan farklı ek gösterge rakamlarının derece mahkemelerince haklı ve orantılı bir temele dayandırılamadığını açıkça ifade etmiştir.

Türk vatandaşı meslektaşlarınızla aynı işi yapmanıza rağmen sırf uyruğunuz nedeniyle size döner sermaye ek ödemesi yapılmaması anayasal haklarınızın ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, durumları benzer olan tıpta uzmanlık öğrencileri arasında ödemelerden yararlanma yönünden sadece uyrukluk temelinde bir farklılık yaratılması kabul edilemez bir farklı muamele teşkil etmektedir.

İşyerinde ayrımcılığa uğradığınızı iddia ederek dava açtığınızda, bu ihlalin gerçekleştiğini kanıtlama yükümlülüğü kural olarak işçi sıfatıyla size aittir. Yasal düzenlemelere göre, işvereninizin eşit davranma yükümlülüğünü ihlal ettiğini gösteren eylemleri ve hangi gerekçeyle size ayrımcılık yapıldığını açıkça belirterek davanızı somutlaştırmakla sorumlusunuz.

İşyerindeki sorunları ilgili kurumlara veya üst yönetime bildirmeniz neticesinde görev yerinizin değiştirilmesi ya da daha alt bir departmana atanmanız, işverenin size karşı kanuni anlamda ayrımcılık yaptığı şeklinde doğrudan yorumlanmamaktadır. Yargıtay kararlarına göre, bir uygulamanın ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirilebilmesi için işverenin ırk, dil, din, cinsiyet veya siyasi düşünce gibi kanunda özel olarak sayılan koruma alanlarına yönelik bir ihlal gerçekleştirmiş olması şarttır.

İş yerinde başarıların değerlendirilmesi ve ödüllendirme süreçlerinde idarenin taraflı davranarak yalnızca kendisine yakın bulduğu kişileri kayırması, eşit işlem borcuna aykırılık teşkil eden bir eylemdir. Çalışanlar arasında açıkça ayrım yapılması ve sizin performansınızın kasıtlı olarak görmezden gelinerek dışlanmanız, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir adaletsiz yönetim biçimidir.

Bir çalışanın iş ortamında etnik kökeni, memleketi veya dini inançları nedeniyle ayrımcı, aşağılayıcı ve ötekileştirici söylemlere maruz bırakılması, iş hukuku ve temel insan hakları bağlamında kesinlikle yasaklanmış olan bir ayrımcılık yasağı ihlalidir. Hiçbir yöneticinin veya çalışma arkadaşının, kişilerin inançları veya kültürel aidiyetleri üzerinden sözde espri adı altında bile olsa rencide edici imalarda bulunma, baskı veya zorlama yapma hakkı bulunmamaktadır.

Yapılan detaylı araştırmalar, kadın çalışanların erkeklere oranla, evli bireylerin ise bekarlara oranla iş yerinde dışlanma, itibara saldırı ve sosyal ilişkilerin zedelenmesi gibi konularda daha fazla yıpratma politikasına maruz kaldığını ortaya koymaktadır,. Özellikle amirlerinizin veya meslektaşlarınızın cinsiyetinize veya medeni durumunuza dayalı olarak size farklı ve kaba bir tutum sergilemesi, eşit işlem borcuna aykırılık oluşturabilecek bir davranış modeli olarak değerlendirilebilir.

Çalışma ortamında yöneticilerin farklı sendikaya üye olan veya farklı siyasi ve dünya görüşüne sahip çalışanlara karşı sergilediği ötekileştirici tutumlar, ayrımcılık yasağı kapsamına girebilecek çok ağır bir ihlal niteliği taşır,. Araştırmalar, amirlerin sosyal ilişkiler farklılığını, cinsiyeti, yaş ve kıdem gibi durumları bahane ederek veya kendi sendikasına yakın olanları gözeterek uyguladığı davranışların doğrudan doğruya psikolojik baskı oluşturduğunu saptamıştır,.

İşyerinde din, inanç veya siyasi görüş gibi kanunda sayılan temellere dayanılarak sizi işinizden soğutmak veya dışlamak amacıyla kasıtlı olarak yapılan eylemler, hukuki boyutta bir ayrımcılık yasağı ihlali şüphesi doğurur. 6701 sayılı Kanun kapsamında, işyerinde ayrımcılık temellerine dayalı olarak yıldırma ve taciz eylemlerine maruz kalan herkes, iddialarının incelenmesi amacıyla Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna başvurma hakkına sahiptir.