Ayrımcılık Tazminatı

İşyerindeki sorunları ilgili kurumlara veya üst yönetime bildirmeniz neticesinde görev yerinizin değiştirilmesi ya da daha alt bir departmana atanmanız, işverenin size karşı kanuni anlamda ayrımcılık yaptığı şeklinde doğrudan yorumlanmamaktadır. Yargıtay kararlarına göre, bir uygulamanın ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirilebilmesi için işverenin ırk, dil, din, cinsiyet veya siyasi düşünce gibi kanunda özel olarak sayılan koruma alanlarına yönelik bir ihlal gerçekleştirmiş olması şarttır.

İşvereninizin performansa dayalı bir sistem uygulayarak değerlendirme sonucunda size diğer çalışanlardan daha düşük oranda zam yapması tek başına eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmeyebilir. İş hukukunda yer alan eşit davranma borcu, işverenin tüm çalışanlara her durumda mutlak surette aynı işlemi yapmasını gerektiren bir kural değildir.

Sırf engelli kadrosunda çalışıyor olmanız, size zam yapılmamasının doğrudan engelli olmanızdan kaynaklandığını ve ayrımcılık yapıldığını kanıtlamaya tek başına yeterli olmamaktadır. İş hukukunda yer alan mutlak ayrım yasağı kapsamında cinsiyet, din, ırk veya engellilik gibi sebeplere dayalı olarak işçilere farklı işlem yapılması kesinlikle yasaklanmış olup, bu durumun ihlali hâlinde işçi lehine tazminat hakkı doğabilmektedir.

İşyerinde sadece mobbing uygulamalarına maruz kalmanız ve yetkinliğinizin altındaki işlerde çalıştırılmanız, tek başına ayrımcılık tazminatı almanıza yeterli hukuki dayanağı oluşturmamaktadır. Bir eylemin kanun kapsamında ayrımcılık sayılarak ayrımcılık tazminatı gerektirmesi için, size yapılan bu kötü muamelelerin dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din, mezhep veya benzeri belirli ve korunan nedenlere dayandığının açıkça iddia ve ispat edilmesi gerekmektedir.

İş yerinde yalnızca psikolojik tacize maruz kalmış olmanız, yasal olarak ayrıca bir ayrımcılık tazminatı talep edebilmeniz için tek başına yeterli bir sebep olarak görülmemektedir. Yargıtay uygulamalarına göre, işverenin size yönelik haksız tutumlarının ve mobbing eylemlerinin ayrımcılık kapsamında değerlendirilebilmesi için bu uygulamaların dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din veya mezhep gibi çok spesifik nedenlere dayanması gerekmektedir.

Evet, işyerinde maruz kaldığınız ayrımcı uygulamaların ve haksızlıkların varlığını kanıtlamak amacıyla sendikanız aracılığıyla doğrudan tazminat istemeden de dava açmanız mümkündür. Bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun saptanmasında hukuki bir yarar bulunması halinde, sendikaların üyeleri adına tespit davası niteliğinde topluluk davası açma hakkı vardır.

Doğum izni dönüşünde işverenin sizi eski işiniz yerine uzmanlık alanınız dışında başka bir görevde çalıştırmak istemesi, geçerli bir neden ispatlanamadığı sürece hukuken hamilelik veya cinsiyet nedenine dayalı ayrımcılık olarak kabul edilebilir. Yargıtay kararlarına göre, işveren biyolojik veya işin niteliğine ilişkin zorunlu sebepler olmadıkça işçisine gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak farklı işlem yapamaz.

Doğum izninden dönüşünüzün ardından uzmanlık alanınız dışındaki bir göreve verilmeniz durumunda, işverenin size karşı gebelik veya cinsiyet nedeniyle farklı işlem yaptığı kabul edilerek tazminat talep etme hakkınız doğar. Yargıtay kararlarına göre, iş sözleşmesinin uygulanmasında biyolojik veya işin niteliğine ilişkin zorunlu sebepler bulunmadıkça işçi aleyhine doğrudan veya dolaylı farklı bir işlem yapılamaz.

Çalıştığınız kurumda terfi ve ödüllendirme sistemlerinin size karşı taraflı ve eşitsiz bir şekilde uygulanması, işvereninizin eşit işlem yapma borcuna aykırı davrandığına dair güçlü bir şüphe uyandırmaktadır. Özellikle turizm sektöründe işe alım, ücretlendirme ve terfi konularında ayrımcı uygulamalara maruz kalınması sık rastlanan ve çalışanda duyarsızlaşma yaratan bir sorundur,.

Yöneticinizin cinsiyetinize veya hamilelik durumunuza dayanarak kariyerinizi engellemesi ve sizi önemsiz işlere sürmesi, eşitlik ilkesinin açık bir ihlali olarak hukuki incelemeye konu olabilir. İş Kanunu, işverenlerin çalışanlarına cinsiyet veya gebelik gibi nedenlerle farklı muamele yapmasını yasaklayarak eşit davranma borcu yüklemiştir.