Özel Hayatın Gizliliği

Dijital delil toplama süreçlerinde, cihazlarda bulunan verilerin tamamı kopyalansa dahi, arama ve el koyma tedbirinin asıl amacı yalnızca maddi gerçeğe ulaşılmasına katkı sağlayacak olan ilgili delillerin tespit edilmesidir. Hem anayasal haklarımız hem de uluslararası sözleşmeler çerçevesinde şekillenen özel hayatın gizliliği ilkesi gereğince, soruşturma ile hiçbir alakası bulunmayan kişisel verilerinizin, fotoğraflarınızın veya mesajlarınızın adli makamlarca sınırsız bir süre boyunca muhafaza edilmesi hukuka aykırılık teşkil edecektir.

Toplu kullanım alanlarında bilgisayarlara kurulan ve klavyede yazdığınız her şeyi kaydederek suçlulara gönderen casus programlar, hukuki terminolojide klavye işlemlerini kaydeden program olarak adlandırılmakta olup, özel hayatın gizliliği ve bankacılık güvenliğine yönelik çok ciddi bir tehdittir. Bu programlar vasıtasıyla kredi kartı veya banka şifrelerinizin çalınması, bilgisayar ağları üzerinden gerçekleştirilen hukuka aykırı haksız fiiller kapsamında değerlendirilmektedir.

Ellerinde geçerli bir yasal yetki belgesi veya usulüne uygun verilmiş bir hakim kararı bulunmayan kolluk görevlilerinin arama talebine onay vermemeniz, anayasal bir hakkınızın doğal kullanımı niteliğindedir. Konut dokunulmazlığı ve özel hayatın gizliliği hukuk sistemimiz tarafından anayasal güvence altına alınmış en temel haklar arasında yer almaktadır.

İşverenin, mülkiyeti şirkete ait olsa dahi size tahsis edilen kurum bilgisayarındaki şahsi hesaplarınızı veya kişisel dosyalarınızı sizden habersiz incelemesi kural olarak mutlak bir yasal hakka dayanmamakta olup, bu tür bir denetimin hukuka uygun sayılabilmesi için sınırların önceden çok net çizilmiş olması gerekmektedir. İşveren konumundaki kurumların, bilgisayarların amaç dışı kullanımını denetleme yetkisi ancak personele denetimin nasıl, hangi periyotlarda ve kim tarafından yapılacağı hususunda önceden detaylı bilgi verilip açık rıza onayı alınmışsa bir hukuka uygunluk sebebi olarak mahkemelerce kabul edilebilmektedir.

İşverenin, çalışanına iş amaçlı tahsis ettiği kurumsal e-posta adreslerini ve bilgisayarları önceden haber vermeksizin gizlice incelemesi, çalışanların haklı beklentileri çerçevesinde hukuki tartışma yaratan bir eylemdir. İşverenin, şirket içi bilişim sistemlerini izleme ihtimalinin bulunduğunu ve bu tip gizli denetim tedbirlerinin uygulandığını işe giriş aşamasında veya sonrasında çalışana önceden bildirmesi esastır.

İşvereninizin gerçekleştirdiği aşırı, ölçüsüz ve hukuka aykırı gözetim faaliyetleri neticesinde psikolojik olarak yıpranmanız ve kişilik haklarınızın ihlal edilmesi durumunda Türk Borçlar Kanunu kapsamında maddi ve manevi tazminat talepli dava açma hakkınız mevcuttur. İşveren, çalışanlarını teknolojik araçlarla gözetlerken anayasal bir hak olan kişisel verilerin korunması ve özel hayatın gizliliği kurallarına harfiyen uymak zorundadır.

Çalıştığınız kurumda mesai giriş ve çıkışlarının takibi amacıyla yüz taraması gibi biyometrik nitelikteki bilgilerin toplanması, özel hayatın gizliliği kavramı içerisinde son derece hassas bir hukuki incelemeye tabidir. Yüksek yargı mercilerinin konuya ilişkin değerlendirmelerinde, personelden yüz taraması ile kişisel veri alınmasının sınırlarının net bir yasal dayanağa sahip olması ve alınan bu bilgilerin başka amaçlarla kullanılamayacağına dair kesin bir teminat verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Devletin güvenlik gerekçesiyle vatandaşların günlük hareketlerini, kullandığı taşıtları ve harcama alışkanlıklarını sürekli olarak izlemesi ve kayıt altına alması, temel hak ve özgürlüklerin ihlali kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Modern devlet sistemlerinde güvenlik aygıtlarının bu denli yaygın ve sınırsız kullanımı, bireyin özel hayatın gizliliği hakkına doğrudan bir müdahale niteliği taşıyabilir.

Mesai kontrolü amacıyla parmak izi veya yüz tanıma gibi biyometrik verilerin alınması, kural olarak Anayasa ile güvence altına alınan özel hayatın gizliliği ilkesine aykırılık teşkil edebilecek niteliktedir. Danıştay içtihatları ve Kurul kararları ışığında, idarenin bu tür uygulamalarının usul ve esaslarını gösteren açık bir kanuni dayanağı bulunmadığı sürece bu durum hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem olarak karşımıza çıkmaktadır.

Fotoğraflarınızın izniniz dışında üzerinde oynanarak uygunsuz hale getirilmesi ve bunun üzerinden sizden para veya cinsel taleplerde bulunulması, sanal haraç ve şantaj kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek ağır bir eylemdir. Faillerin, mağdurun itibarını zedelemekle veya özel hayatını teşhir etmekle tehdit ederek haksız menfaat sağlamaya çalışması, hem kişisel hakların ihlali hem de mahremiyet odaklı saldırılar boyutunda ele alınır.