Özel Hayatın Gizliliği

Kanuni düzenlemelerde arama işleminin uygulanabilmesi için cihazın mülkiyetinin kime ait olduğundan ziyade, bilişim sisteminin şüpheli tarafından kullanılmış olması kriteri dikkate alınmaktadır. Bu bağlamda, şüphelinin sizin bilgisayarınızı kullanmış olması ve suçla ilgili elektronik izlerin bu cihazda bulunabileceğine dair makul şüphelerin bulunması durumunda, size ait olan bilgisayar üzerinde de arama kararı verilebilir.

İnternet arama motorları üzerinden kolaylıkla erişilebilen ve kişisel mahremiyetinizi zedeleyen size ait fotoğrafların izinsiz şekilde indekslenerek kamuya açık halde tutulması, dijital çağda özel hayatın ihlali çerçevesinde hukuki incelemeye esas oluşturabilecek çok ciddi bir eylemdir. Güncel bilişim hukuku yaklaşımları kapsamında, bireylerin kendi dijital ayak izleri ve sanal geçmişleri üzerinde mutlak söz sahibi olması ana kuraldır.

İşvereninizin size tahsis ettiği araçta işin yürütümü, verimliliğin ölçülmesi veya mülkiyetin korunması amacıyla GPS takip sistemi kullanmasında meşru bir menfaati bulunduğu kabul edilmektedir. Ancak bu izleme yetkisi sınırsız değildir ve işçinin çalışma saatleri ile sınırlı olması esastır.

Resmi bir görevi bulunmayan veya kamuoyuna mal olmamış sıradan bireylerin günlük yaşantılarının izinsiz şekilde fotoğraflanıp basında yayımlanması, basın özgürlüğü kapsamına girmeyen ve doğrudan özel hayatın gizliliği hakkına saldırı niteliği taşıyan bir eylemdir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında açıkça ifade edildiği üzere, kamu yararını ilgilendirmeyen konularda sırf merak gidermek amacıyla sıradan kişilerin özel anlarının ifşa edilmesi hukuka aykırıdır.

Günümüzde uygulanmakta olan yürürlükteki mevcut ceza muhakemesi kanun metinlerimizde her ne kadar spesifik cihaz türleri olarak yeni nesil akıllı saat, gelişmiş fitness sağlık bilekliği veya endüstriyel tablet gibi teknolojik cihaz isimleri birebir lafzen geçmese de, teknik altyapısı ve donanımı gereği elektronik verileri otomatik veya otonom olarak işleme yetisine ve kapasitesine sahip olan, üzerinde bağımsız çalışan bir işletim sistemi barındıran ve dâhili hafızasında veri kütüğü depolayan hemen her türlü dijital elektronik aygıt geniş ve yorumsal anlamda hukuken genel bilişim sistemi kategorisi kapsamında değerlendirilmektedir. Özellikle teknolojik gelişimin bir parçası olan modern akıllı saatler, sanal gerçeklik gözlükleri ve benzeri nitelikteki giyilebilir teknolojik cihazlar; kişisel dijital telefon rehber kayıtları, uygulama bildirimleri ve anlık mesajlaşma geçmişi, atılan adım sayısı ve rota izi, günlük nabız değişiklikleri, son derece hassas konum gps bilgileri ve biometrik uyku düzeni verileri gibi çok çeşitli ve insana dair kişisel özel nitelikli verileri devasa kapasitelerde barındırabildiği için, yürütülen cezai adli soruşturmalar kapsamında fail veya mağdur açısından olayları aydınlatmada son derece kritik ve önemli birer potansiyel hukuki kanıt kaynağı olarak kabul edilmektedir.

Kolluk kuvvetlerinin sadece şüpheye dayanarak ve bir mahkeme kararı olmaksızın bilgisayarınıza veya veri saklama birimlerinize el koyması kural olarak hukuka uygun bir uygulama değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında bilgisayarlarda arama ve kopyalama işlemi yapılabilmesi için mutlaka hâkim kararı bulunması gerekmekte olup, savcının veya kolluğun yazılı emriyle bu işlemler gerçekleştirilemez.

Soruşturma makamlarının doğrudan bilgisayarınıza el koyması kural olarak mümkün değildir; zira bu tedbire ancak başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması halinde son çare olarak başvurulabilir. Hukuk sistemimiz, mülkiyet ve özel hayatın gizliliği haklarına ağır bir müdahale oluşturan bu işlemleri yasal olarak sıkı koşullara bağlamıştır.

Soruşturma kapsamında bilgisayarınıza el konulması durumunda inceleme yapılırken aramanın sınırlarının yalnızca soruşturulan suçla bağlantılı olan verilerle kısıtlı kalması ve özel hayatın gizliliği ilkesine azami özen gösterilmesi gerekmektedir. Hukukumuzda yer alan kurallara göre, adli bilişim uzmanları tarafından yapılacak arama işleminde yalnızca suç şüphesi uyandıran ve ilgili olaya dair iz taşıyan dosyaların incelenmesi esastır.

Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek ve orada kalmaya devam etmek, sistemdeki verilere hiçbir zarar verilmese dahi tek başına hukuki incelemeye esas oluşturabilecek cezai bir eylemdir. Sadece başkasının hesabına izinsiz olarak giriş yapmanız, kanunlarımıza göre bir tehlike suçu olarak tanımlanmıştır ve verileri değiştirmemiş olmanız sizi bu sorumluluktan kurtarmaz.

Eski sevgilinizin rızanız dışında e-posta hesabınıza girmesi ve orada kalmaya devam etmesi, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek ciddi bir eylemdir. Kanunlarımızda bilişim sistemine girme suçu kapsamında değerlendirilebilecek bu fiil, sistemin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak erişimi ve orada kalmayı cezalandırmaktadır.