Kıdem Tazminatı

İş sözleşmesinin feshinden kaynaklanan kıdem tazminatı gibi işçi alacakları için doğrudan mahkemede dava açmanız güncel yasal düzenlemeler gereği maalesef mümkün değildir. Mevzuatımıza göre bu tür bireysel iş uyuşmazlıklarında mahkemeye gitmeden önce dava şartı arabuluculuk sürecinin işletilmesi yasal bir zorunluluktur.

Maaşınızın kanun hükümlerine ve sözleşme şartlarına uygun olarak eksiksiz ve zamanında ödenmemesi, iş hukukunda işçiye sözleşmeyi bildirim sürelerini beklemeksizin derhal bitirme yetkisi veren haklı nedenle derhal fesih sebeplerinin başında gelmektedir. Bu hakkınızı kullandığınız takdirde, sözleşmeyi bitiren taraf siz olduğunuz için ihbar tazminatı alma hakkınız kural olarak doğmayacaktır.

Kendi aracınızla bir dijital uygulama üzerinden çalışıyor olmanız, otomatik olarak bağımsız çalışan sayılacağınız anlamına gelmez; duruma göre işçi statüsünde değerlendirilme ihtimaliniz bulunmaktadır. Günümüzde teslimat ve taşıma gibi faaliyetleri organize eden platformlar, çalışanlarını çoğunlukla esnek veya bağımsız meslek sahibi olarak nitelendirmektedir.

İş sözleşmeniz henüz devam ederken, ileride işten ayrıldığınızda doğması muhtemel olan ve gelecekte hak kazanacağınız tazminatlar üzerinde şimdiden önceden tasarrufta bulunarak vazgeçmeniz yasal olarak mümkün görülmemektedir. İbra sözleşmesinin yasal geçerlilik konusu, sadece o an itibarıyla mevcut, kesinleşmiş ve doğmuş borçlar olabileceğinden, aktif olarak çalışmaya devam ettiğiniz süreçte ilerideki kıdem tazminatınız için önünüze konulan feragat metinleri kanunen tamamen geçersizdir.

Sigorta primlerinizin gerçekte aldığınız maaş üzerinden değil de asgari ücret gibi daha düşük bir tutardan yatırılması, gelecekteki sosyal güvenlik haklarınızı doğrudan tehlikeye sokan oldukça ağır bir ihlaldir. İşverenin primlerinizi eksik bildirmesi veya hiç yatırmaması, kanunlara ve dürüstlük kuralına aykırı bir eylem olduğundan, bu durumu öğrendikten sonra iş sözleşmenizi haklı nedenle ve derhal feshetme hakkınız doğmaktadır.

İşverenin yönetim hakkı sınırlarını aşarak işçinin her anını teknolojik cihazlar ve yazılımlar aracılığıyla kesintisiz olarak izlemesi, işçiyi gözetme borcunun açık bir ihlali anlamına gelebilecek orantısız bir müdahaledir. Çalışma hayatının dijitalleşmesiyle birlikte klavye hareketleri, ekran takibi veya konum verilerinin yapay zeka ile anlık analiz edilmesi, işçinin üzerinde sürekli ve ağır bir psikolojik baskı yaratarak psikososyal riskler doğurmakta ve özel hayata saygı hakkını derinden zedelemektedir.

Hakkınızda yürütülen bir disiplin süreci devam ederken, işverenin olası fesih yaptırımını etkisiz kılmak amacıyla aniden emeklilik başvurusunda bulunmanız, yargı makamlarınca hukuki koruma görmeyebilecek ve tazminatınızı tehlikeye atabilecek bir adımdır. Kanunlarımız işçilere emeklilik sebebiyle işten ayrılma hakkı tanımış olsa da, bu hakkın kullanımında temel alınan dürüstlük ve iyiniyet sınırlarına riayet edilmesi zorunludur.

Sırf kıdem tazminatı alabilmek maksadıyla daha önce boşandığınız eşinizle kısa bir süre içerisinde yeniden evlenerek iş sözleşmenizi sonlandırmanız, hukuk sisteminin himaye etmediği ve tazminat alamayacağınız bir durum olarak karşınıza çıkacaktır. Kadın işçilere yasa ile özel olarak tanınan evlilik sebebiyle fesih hakkının temel gayesi, evlilik kurumunun getirdiği yeni yaşam ve ev düzenine uyum sağlanmasını kolaylaştırmaktır.

İş Kanunu ve ilgili mevzuatımız, kadın işçilere evlilik nedeniyle işten ayrılma durumunda önemli bir pozitif ayrıcalık tanımıştır. Medeni kanun hükümlerine uygun olarak gerçekleştirdiğiniz resmî evlilik tarihinizden itibaren tam bir yıl içerisinde, sadece evliliğinizi gerekçe göstererek iş sözleşmenizi kendi isteğinizle feshetmeniz halinde dahi kıdem tazminatı almaya hak kazanırsınız.

İş sözleşmenizi evlilik nedeniyle sona erdirmeniz size kıdem tazminatı alma hakkı kazandırsa da, eğitim giderlerine ilişkin sözleşmesel geri ödeme borcunuzu ne yazık ki ortadan kaldırmamaktadır. Evlilik, işçinin özel yaşamına dair bir tercih olup, işverenin size sunduğu eğitim yatırımı karşılığındaki meşru menfaatini ortadan kaldıran bir durum olarak görülmemektedir.