Kıdem Tazminatı

Tutukluluk sürenizin kanunda çalışma sürenize göre belirlenen bildirim sürelerini aşması durumunda, işverenin iş sözleşmenizi feshetmesi hukuka uygun bir adım olarak kabul edilebilir. İş Kanunu'na göre, işçinin tutuklanması veya gözaltına alınması halinde, bu devamsızlık işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süresi sınırını geçtiğinde işveren derhal fesih hakkını kullanabilmektedir.

İşyeri dışında işlediğiniz bir suç nedeniyle kesinleşen hapis cezanızı çekmek üzere cezaevine girmeniz, Yargıtay uygulamalarında iş sözleşmesinin feshinde zorlayıcı neden olarak değerlendirilmektedir. İşçinin kendi kusuruyla hapse girmesinin zorlayıcı neden sayılıp sayılmayacağı hukukçular arasında tartışmalı olsa da, yerleşik içtihatlara göre bir haftayı aşan devamsızlık durumunda işveren iş sözleşmesini derhal feshedebilir.

İş sözleşmenizin feshedilmesinin ardından işverenden kıdem ve ihbar tazminatlarınızı tahsil etmiş olmanız, yargılama sürecindeki usul eksikliklerinden kaynaklanan adil yargılanma hakkı ihlali iddialarınızı otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yaklaşımına göre, işe iade davasında mahkemenin fesih türünü değiştirerek size tazminat yolunu açmış olması ve sizin de bu hakkınızı kullanmanız, davanın esasına yönelik yeterli ve adil bir inceleme yapılmadığı gerçeğini telafi etmeyebilir.

İşten ayrılırken istifa dilekçenizde gerçek fesih nedenlerini açıkça belirtmemiş olmanız, haklı nedenle fesih hakkınızı ve buna bağlı alacaklarınızı talep etmenizi doğrudan engellememektedir. Mahkeme kararlarında da vurgulandığı üzere, işçinin istifa dilekçesinde fesih nedenlerini detaylı olarak yazmaması haklı fesih sebeplerini ortadan kaldırmamaktadır.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından öne sürülen bu gerekçe, kanun metninde yer almasına rağmen anayasal haklar bağlamında geçerli ve hukuka uygun bir sebep olarak kabul edilmemektedir. İdare, mevzuattaki hükümlere dayanarak hizmetlerini birleştiren kişilerin ikramiye alabilmesi için işten ayrılış şeklinin kıdem tazminatı şartlarına uygun olması gerektiğini ileri sürerek talepleri reddetmektedir.

Vakıf üniversitelerinde çalışan akademik personelin kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacakları için açacağı davaların idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir. Vakıf üniversiteleri ilgili kanun uyarınca kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulduklarından buralarda görev yapan öğretim elemanları da kamu personeli statüsündedir.

KHK ile ihraç edilip hizmet birleştirmesi yoluyla emekli olan kişilere emekli ikramiyesi ödenmemesi, Anayasa Mahkemesi kararlarına göre mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağının ihlali niteliğindedir. Sosyal Güvenlik Kurumu, hizmet birleştirmesi yaparak emekli olan memurların ikramiye alabilmesi için kamu görevinin kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermesi gerektiğini öne sürerek bu ödemeyi yapmamaktadır.

Sadece memuriyette geçen hizmet süresi tek başına emekli olmaya yetmeyen kişilerin dışarıdaki sigortalı çalışmalarıyla hizmet birleştirmesi yapması durumunda kanun gereği kıdem tazminatı şartlarına uygun olarak işten ayrılmış olma koşulu arandığından ikramiye ödemesi reddedilmektedir. İlgili kanun maddelerine göre, yirmi beş yıllık hizmet süresini tamamen Emekli Sandığına tabi olarak dolduran kişiler KHK ile memuriyetten çıkarılsalar dahi, hizmetlerinin ne şekilde sona erdiğine bakılmaksızın herhangi bir şarta bağlı olmadan emekli ikramiyelerini alabilmektedirler.

Aynı maddi ve hukuki olgularla ilgili olarak yargı mercileri tarafından birbiriyle çelişen farklı kararlar verilmesi ve bu durumun mahkeme kararında makul bir nedene dayandırılmaması hukuka olan inancı sarsan bir durumdur. Anayasa Mahkemesi, aynı işverene karşı açılan seri davalarda bir mahkemenin diğerleriyle tamamen farklı bir sonuca ulaştığı durumlarda bu farklılığın nedenlerini gerekçeli karar hakkı kapsamında açıkça belirtmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

İşçinin muvazzaf askerlik sebebiyle fiilî çalışmaya ara verdiği tarihte işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinde yer alan özel düzenlemeler, askerlik dönüşü çalışmaya devam edip emekli olan işçilerin kıdem tazminatı hesaplamasında mutlaka dikkate alınmalıdır. Yargıtay uygulamalarına göre, askerlik sebebiyle ayrılma durumunda iş sözleşmesinin şarta bağlı şekilde askıya alındığı kabul edilmektedir.