Açık Rıza

İltica veya geçici koruma kayıt merkezlerinde özel ihtiyaçlarınızın tespit edilmesi amacıyla beyan ettiğiniz tıbbi geçmişiniz ve işkence mağduriyetinize ilişkin kayıtlar, mevzuatımızda özel nitelikli kişisel veri statüsünde en yüksek koruma altındadır. Kural olarak bu nitelikteki hassas verilerinizin işlenmesi veya farklı kurumlarla paylaşılması için sizin açık rızanızın bulunması şarttır.

Sağlık raporunuz ve test sonuçlarınızın işveren tarafından izniniz olmaksızın diğer departmanlarla paylaşılması, hukuka aykırı bir veri işleme faaliyeti olarak değerlendirilebilecektir. Sağlık durumunuza ilişkin bilgiler, öğrenilmesi halinde ayrımcılığa uğrama riskinizi barındırdığı için özel nitelikli kişisel veri statüsünde olup çok daha sıkı koruma kurallarına tabidir.

Sağlık verileriniz kanun kapsamında daha sıkı korunan özel nitelikli kişisel veriler arasında yer aldığından, izinsiz paylaşımlar veri sorumlusunun sorumluluğunu doğurabilecek ciddi bir ihlal nedenidir. Sağlık, ırk, etnik köken veya genetik veriler gibi bilgiler, kişinin mağduriyetine veya ayrımcılığa uğramasına yol açabileceği için özel nitelikli kişisel veri statüsündedir ve istisnai haller dışında açık rıza olmaksızın işlenmesi hukuka aykırıdır.

İşvereninizin özlük dosyası oluşturmak amacıyla temel bilgilerinizi rızanız olmadan işlemesi, yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi kapsamında olduğundan kural olarak hukuka uygun kabul edilmektedir. Kanunlarımızda kişisel verilerin işlenebilmesi için genel kural olarak açık rıza aranıyor olsa da, işverenin İş Kanunu gibi mevzuatlardan doğan sorumluluklarını yerine getirmesi için bu verileri işlemesi kanuni bir zorunluluktur.

Bir e-ticaret platformunda sunulan hizmetin alınabilmesinin mutlak surette ilgili platforma üye olma zorunluluğuna veya kişisel verilerin işlenmesine ilişkin onaya bağlanması, irade sakatlığı yaratabileceğinden hukuka uygun bulunmayabilecek bir uygulamadır. Kişisel verilerinizin işlenebilmesi için sizden alınacak onayın hiçbir şarta bağlanmamış ve özgür iradenizle verilmiş bir açık rıza olması gerekmektedir.

İş ilişkisinde taraflar arasındaki güç dengesizliği nedeniyle, işçinin işini kaybetme veya işe alınmama korkusuyla verdiği onaylar genellikle özgür irade unsuru taşımadığı için hukuken sakat kabul edilme riski taşır. Kişisel verilerin korunması hukukunda rızanın geçerli olabilmesi için kişinin herhangi bir baskı altında kalmadan, tamamen serbestçe tercih yapabilmesi gerekir.

İşe giriş aşamasında karşınıza çıkan ve sağlık verilerinizin ucu açık, belirli bir amaçla sınırlandırılmamış şekilde işlenmesine onay verdiğinizi belirten genel nitelikli metinler, hukuken geçerli bir açık rıza olarak kabul edilmeyebilir. Veri koruma hukuku gereğince, rızanın belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle verilmiş olması şarttır.

İşverenin ekonomik gücü ve otoritesi karşısında, işi kaybetme korkusuyla sırf bir formalite olarak imzaladığınız rıza metinleri, açık rıza koşullarını sağlamadığı gerekçesiyle geçersiz sayılabilecek metinlerdir. Kişisel verilerinizin işlenmesine yönelik rızanın özgür iradeyle verilmiş olması şarttır.

Kişisel verilerinizin onayınız ve açık rızanız dışında başka şirketlere satılması veya aktarılması kanuna aykırı bir işlem olup, bu durumda veri sorumlusuna karşı yasal yollara başvurma hakkınız doğacaktır. İnternet sitesi üzerinden onayladığınız metinler genellikle aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi amacıyla sunulmakta olup, bu verilerin üçüncü kişilerle paylaşılabilmesi için kural olarak sizin açık rıza beyanınızın ayrıca alınmış olması gerekmektedir.

İşverenin, çalışanlarına yönelik psikolojik kişilik testleri veya yalan makinesi (poligraf) gibi mekanik dürüstlük testleri uygulaması, açık rıza şartına ve çok katı ölçülülük kurallarına tabidir. Bireyin sosyal ilişkilerini, duygusal uyumluluğunu veya dürüstlüğünü ölçmeyi amaçlayan bu testler, zihinsel mahremiyete ve beden bütünlüğüne müdahale niteliği taşır.