Yaşam Hakkı

Ceza infaz kurumunda bulunan ağır hasta yakınınızın sağlık krizine rağmen saatlerce tıbbi yardım almadan bekletilmesi ve ölümüyle sonuçlanan bu ihmal nedeniyle devleti sorumlu tutabilmeniz mümkündür. Devletin, kendi gözetimi altındaki mahpusların beden bütünlüğünü ve sağlığını korumak için gerekli tıbbi önlemleri alma ve yaşamı koruma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Cezaevi personelinin ihmali sonucu gerçekleşen ölüm olayında savcılığın eksik incelemeyle takipsizlik kararı vermesi durumunda, soruşturmanın etkili yürütülmediğini ileri sürerek hukuki yollara başvurabilirsiniz. Devletin, ceza infaz kurumlarında meydana gelen ölüm olaylarını aydınlatmak ve sorumluları tespit etmek amacıyla derhâl, bağımsız ve etkili soruşturma yürütme zorunluluğu bulunmaktadır.

Terör eylemlerinin önlenebilir nitelikte olduğu ve yetkili makamların gerekli tedbirleri almadığı durumlarda idarenin kusuruna dayanarak tazminat davası açmanız mümkündür. Yaşanan üzücü olayda idarenin önceden istihbarat bilgisine sahip olmasına rağmen saldırıyı engellemek için yeterli önlemi almaması hukuken hizmet kusuru olarak değerlendirilebilir.

Sınır dışı etme kararında veya idari belgelerde gönderileceğiniz güvenli üçüncü ülkenin açıkça belirtilmemesi durumunda, idari makamlarca bu şekilde bir sınır dışı işlemi hukuka aykırı bulunarak yapılamayacağı değerlendirilmektedir. Kişinin gönderileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalıp kalmayacağının yargı mercilerince denetlenebilmesi için, gönderilecek ülkenin tek tek sayılarak kararda açıkça ifade edilmesi şarttır.

Eşinizin gözaltında bulunduğu sırada insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamelelere maruz kalarak yaşamını yitirdiğine dair iddialarınız kapsamında devletin sorumluluğuna gidilmesi mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin gözetimi altındaki bir kişinin yaralanması veya ölmesi durumunda yetkili makamlar bu olayın nasıl gerçekleştiğine dair tatmin edici ve inandırıcı bir açıklama getirmekle yükümlüdür.

Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı yalnızca aylık bağlanması talebiyle açılan davalar, ölüm olayındaki devlet kusurunun veya yaşam hakkı ihlalinin tespit edilmesi için elverişli ve doğru bir hukuki yol olarak kabul edilmemektedir. Çocuğunuzun ölümünde idarenin kusuru bulunduğunu veya ölüm olayının etkili bir şekilde soruşturulmadığını iddia ediyorsanız, bu talebinizi doğrudan sorumluluğu bulunan idarelere karşı açılacak hukuki veya cezai nitelikteki yollarla ileri sürmeniz gerekmektedir.

Açtığınız tazminat davasında mahkemenin itirazlarınızı değerlendirmeden ve eksik incelemeyle karar vermesi durumunda, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Tıbbi ihmal iddialarına ilişkin yargılamalarda mahkemelerin, uyuşmazlığın çözümü için esaslı olan iddia ve itirazlarınızı karşılayacak şekilde detaylı bir araştırma yapması anayasal bir zorunluluktur.

Anayasa Mahkemesi böyle bir durumda öncelikle davanızın süre aşımı yönünden reddedilmesinin mahkemeye ulaşmanızı haksız yere engelleyip engellemediğini usul yönünden inceler ve yaşam hakkı şikâyetinizi doğrudan esastan değerlendirmeye almaz. Zira idari yargı makamlarının idarenin hizmet kusuruna dayanan davanızı esastan incelemeden doğrudan usul yönünden reddetmesi, öncelikle sizin adalet arayışınızın önüne haksız bir engel konulduğu anlamına gelmektedir.

İdare mahkemesinin sunduğunuz delilleri ve kişisel durumunuzu detaylıca incelemeden şablon gerekçelerle davanızı reddetmesi durumunda, adil yargılanma ve yaşam hakkı güvenceleri kapsamında Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yüksek mahkeme, iddia edilen riskin gerçekliğini gösteren görüntü kayıtları veya uluslararası raporlar gibi delillerin derece mahkemelerince neden dikkate alınmadığının kararda açıkça belirtilmesini zorunlu tutmaktadır.

Okulların öğrencilerine fiziksel ve psikolojik olarak güvenli bir eğitim ortamı sunma zorunluluğu tartışmasız bir yükümlülüktür ve şiddet tehdidinin önlenmemesi hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir güvenlik ihlalidir. Bireylerin gelişim gösterebilmesi için kaostan ve kargaşadan uzak, herkesin birbirinin hakkına saygı duyduğu uyumlu bir okul ikliminin tesis edilmesi yasal bir gerekliliktir.