Yaşam Hakkı

Patlama sonrasında güvenlik güçlerinin kalabalığı dağıtmak amacıyla gaz bombası kullanması ve acil sağlık hizmetlerinin gecikmesi gibi iddialar, idarenin sorumluluğunu doğurabilecek nitelikte değerlendirilebilmektedir. Ancak bu tür iddiaların yargı mercileri önünde ispatlanması ve sağlık hizmetlerinin sunumunda yaşanan olası ihmallerin ölüm veya yaralanma neticesiyle doğrudan bağlantısının ortaya konulması gerekmektedir.

Cinayet soruşturmasında telefon iletişim ve sinyal kayıtlarının olaydan yıllar sonra incelenmesi, davanın makul bir süratle yürütülmediğini gösterir ve yaşam hakkı ihlali sonucunu doğurabilmektedir. Kasten insan öldürme vakalarında failin tespiti için hayati önem taşıyan baz istasyonu sinyal bilgileri ve telefon görüşme kayıtları gibi delillerin zamanında toplanıp analiz edilmesi, soruşturmanın etkililiği açısından zorunludur.

Kardeşinizin katilinin yıllar sonra bulunup cezalandırılması durumunda dahi, mahkeme sürecinin makul olmayan bir şekilde çok uzun sürmesi nedeniyle devletten tazminat talep etmeniz mümkündür. Bir kasten öldürme olayında ceza muhakemesi sürecinin makul ivedilikle yapılmaması, olay yeri incelemesi veya moleküler genetik tespitler yapılsa da esaslı delillerin çok geç değerlendirilmesi, devletin anayasal bir görevi olan yaşam hakkı güvencesini zedeleyen durumlardır.

Devletin, ceza infaz kurumlarında bulunan kişilerin hayatlarını korumak ve intihar gibi risklere karşı önlem almak şeklinde bir pozitif yükümlülük taşıdığı hukuken kabul edilmektedir. Bu bağlamda mahpusların korunması için cezaevi idaresinin, kişinin kendisini öldürme yönünde gerçek bir riski bulunduğunu bilmesi veya makul koşullarda bilmesi gerekmektedir.

Sınır dışı edilmeniz durumunda gönderileceğiniz ülkede kötü muamele yasağının ihlal edileceğini iddia etmeniz ve bunu makul şekilde açıklamanız halinde hakkınızda doğrudan sınır dışı etme işlemi uygulanamaz. Kamu makamlarının öncelikle ülkenizde sizin için gerçek bir ihlal riskinin bulunup bulunmadığını ayrıntılı bir şekilde araştırması gerekmektedir.

Polislerin silah kullanma yetkisi ancak mutlak zorunlu durumlarda ve orantılı bir biçimde güç kullanılması şartıyla hukuka uygun kabul edilmektedir. Anayasa tarafından güvence altına alınan yaşam hakkı kapsamında devletin bireylerin yaşamına kasıtlı olarak son vermeme yükümlülüğü bulunmakla birlikte, meşru müdafaa veya bir tutuklunun kaçmasının önlenmesi gibi istisnai hâllerde silah kullanılmasına izin verilmektedir.

Terör olaylarının bastırılması amacıyla yürütülen operasyonlar sırasında meydana gelen ölümlerde, güvenlik güçlerinin güç kullanımı zorunlu ve orantılı ise devletin yaşam hakkını ihlal etmediğine karar verilebilir. Anayasa Mahkemesi, güvenlik güçlerinin başkalarının hayatını korumak ve silahlı bir ayaklanmayı bastırmak amacıyla ağır silahlar kullanılarak gerçekleştirilen terör saldırılarına karşı güç kullanmasını hukuka uygun bulmaktadır.

Meydana gelen terör saldırısında devletin gerekli güvenlik önlemlerini almadığını ve ihmali bulunduğunu düşünüyorsanız, uğradığınız zararların karşılanması amacıyla idareye karşı tam yargı davası açabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin yetki alanındaki bireylerin yaşamlarını koruma ödevi bulunmaktadır.

Patlama sonucunda yaralanmanız temelinde açtığınız davada idarenin kusur incelemesinin yapılmaması, kural olarak toplantı hakkından ziyade yaşam hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. Asıl meselenin iştirak edeceğiniz mitingin ve gösteri yürüyüşünün barışçıl bir şekilde yapılmasının sağlanması veya bu mitinge katılacak kişilerin sadece güvenliğinin temini olmadığı görülmektedir.

Açık alanda ve sivillerin ulaşabileceği bir yerde askerî mühimmat bırakılması nedeniyle yaşanan patlamalarda devletin güvenlik hizmetini iyi işletmemesinden kaynaklanan bir hizmet kusuru bulunduğu kabul edilmektedir. İdare mahkemeleri ve Danıştay kararlarına göre, yerleşim yerlerine yakın ve sivillerin günlük yaşantıları içinde kolayca erişebileceği bir alanda patlayıcı madde bulunması doğrudan idarenin sorumluluğunu doğurmaktadır.