Savunma Hakkı

Hakkınızda meslekten çıkarma gibi en ağır disiplin cezalarından biri teklif edildiğinde, idarenin savunmanızı alırken kanunda öngörülen haklarınızı size açıkça hatırlatması kesinlikle zorunludur. Disiplin soruşturmalarında meslekten çıkarma cezasını vermeye yetkili makam, ilgili personele hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri ve üzerine atılı fiillerin hukuki nitelendirmesini açıkça bildirmek zorundadır.

Hayır, memurluktan çıkarma gibi en ağır yaptırımlardan birinin uygulanabilmesi için hakkınızda karar verecek kurul tarafından son savunmanızın alınması yasal bir zorunluluktur. Devlet memurlarının görevine son verilmesi sonucunu doğuran disiplin cezalarının verilebilmesi için ilgili kamu görevlisinin hakkındaki iddiaları, delilleri ve önerilen cezayı öğrenerek savunma hakkı kullanmasına imkan tanınması gerekir.

Hayır, dosyanız kurula sevk edildikten sonra kurulun sizin son savunmanızı almadan ve size kanuni haklarınızı kullandırmadan doğrudan ihraç kararı vermesi kesinlikle hukuka aykırıdır. Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen bir memur, ilgili mevzuat uyarınca sicil dosyası hariç olmak üzere hakkındaki soruşturma evrakını inceleme ve tanık dinletme hakkına sahiptir.

Savunma alınırken kanundaki haklarınızın size açıkça hatırlatılmaması, verilen disiplin cezasının usul yönünden hukuka aykırı bulunmasına ve iptal edilmesine yol açabilmektedir. Danıştay kararına konu olan bir olayda, meslekten çıkarma cezası teklif edilen bir personele savunma hakkı tanınırken ilgili kanun maddesinde sayılan haklarının hatırlatılmadığı ve sadece belirli bir süre verilerek yazılı savunmasının istendiği görülmüştür.

Savunmanız alınmadan meslekten çıkarma kararı verilmesi adil yargılanma hakkının usule ilişkin güvencelerine şeklen aykırılık oluşturabilecek gibi görünse de, bu durum uygulanan olağanüstü tedbirin niteliği gereği işlemi tek başına hukuksuz kılmamaktadır. Kanun hükmünde kararname ile öngörülen meslekten çıkarma işlemi, adli suç veya olağan bir disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan standart yaptırımlardan farklı olarak, devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurumlarındaki varlığını ivedilikle ortadan kaldırmayı amaçlayan bir tedbirdir.

İdarenin hakkınızda tesis ettiği memuriyetten çıkarma gibi ağır disiplin cezalarını, içeriği ve itiraz yollarıyla birlikte size usulüne uygun olarak tebliğ etmemesi temel disiplin hukuku ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. Hakkınızda yürütülen bir disiplin soruşturması sonucunda kurulların hazırladığı raporlar, komisyon tutanakları, kararın gerekçesi ve bu karara karşı başvurabileceğiniz kanun yolları ile itiraz sürelerinin tarafınıza bildirilmesi yasal bir zorunluluktur.

Mahkemenin size haber vermeden ve duruşma yapmadan dosya üzerinden karar vermesi hukuka uygun bir uygulama olarak kabul edilmez. Yargılamalarda en temel ilkelerden biri olan hukuki dinlenilme hakkı gereğince, taraflara duruşmalarda hazır bulunma, iddia ve savunmalarını bildirme imkanı mutlaka tanınmalıdır.

İş mahkemesi hakiminin bildirdiğiniz tanıkların tamamını dinlemeden ve bunun için geçerli bir hukuki gerekçe göstermeden karar vermesi usul kurallarına aykırıdır ve bu duruma itiraz edebilirsiniz. Yargılama sürecinde tarafların en temel haklarından biri olan hukuki dinlenilme hakkı gereğince, mahkemenin sunulan delilleri toplaması ve değerlendirmesi zorunludur.

İşvereninizin sizi asılsız iddialarla ve raporlu olduğunuz bir dönemde savunmanızı almadan işten çıkarması usule aykırıdır ve bu durumda feshin iptalini isteyebilirsiniz. Kanuna göre işveren, işçinin davranışlarına veya yetersizliğine dayanarak sözleşmeyi feshetmek istiyorsa mutlaka işçinin savunma hakkı gözetilmek zorundadır.

Eski işvereninizin, sizin ileride açabileceğiniz işçilik alacakları davasını engellemek veya aynı sektörde rakip bir firmada işe başlamanızın önüne geçmek amacıyla hakkınızda ihbar tazminatı davası açması durumunda, mahkemede işten ayrılışınızın asıl nedenlerini açıklayarak kendinizi savunabilirsiniz. İş hayatında, işçilerin mobbing veya yüksek satış hedefleri gibi ağır baskılar sonucunda iş sözleşmelerini feshetmek istedikleri durumlarda, bazı işverenlerin işçiyi koruyan yasal düzenlemeleri bertaraf etmek için standart ayrılış belgeleri imzalattığı olaylarla karşılaşılabilmektedir.