Kamu Yararı

İhalenin iptal edilmesi ve sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle uğradığınızı iddia ettiğiniz kâr kaybı ve yaptığınız harcamalar için doğrudan mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla tazminat alamazsınız, öncelikle bu zararların tazmini amacıyla adli veya idari yargıda ayrı bir dava açmanız gerekir. İdarenin ihaleyi iptal etmesi kamu yararı taşıyan ve ölçülü bir müdahale olarak kabul edildiğinden, bu işlem tek başına mülkiyet hakkınızı ihlal etmez.

Emekli aylığı artış oranlarının hesaplanma yönteminin kanunla değiştirilerek beklediğinizden daha düşük bir artış yapılması, maaşınızın tamamen kesilmediği sürece mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesi, sosyal güvenlik yardımlarının alt sınırının belirlenmesinde oran karşılaştırması yerine miktar karşılaştırması gibi yeni yöntemlerin getirilmesini, zorlayıcı nitelikteki kamu yararı amacına dayandırmaktadır.

Göreve iade sonrasında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından eski kurumunuza atanmamanıza dayanak gösterilen ilgili kanun kuralı iptal edildiği için hakkınızı anayasal boyutta aramanız mümkündür. Önceden uygulanan kanun hükmü, ihraç sonrası iade edilen öğretim elemanlarının Ankara, İstanbul ve İzmir illeri dışında ve öncelikle 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına atanmasını zorunlu kılıyordu.

KHK sonrası göreve iade edilmenize rağmen iradeniz dışında başka bir şehre atanmanız nedeniyle ailenizden uzak kalmanız ve kariyerinizin olumsuz etkilenmesi hukuken doğrudan özel hayatınıza yapılmış haksız bir müdahale ve ihlal sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, daha önce görev yapılan üniversiteye dönmenizin kategorik olarak engellenmesi, mesleki hayatınızda üçüncü kişilerle ilişki kurabilme ve bu ilişkileri geliştirebilme imkanınızı önemli ölçüde zayıflatmaktadır.

Arazinizin kamulaştırılması sürecinde açılan bedel tespiti ve tescil davası sonucunda aleyhinize vekâlet ücretine hükmedilmesi, size ödenmesi gereken gerçek kamulaştırma bedelinde azalmaya yol açtığı için mülkiyet hakkı ihlali sayılmaktadır. Kamu makamları, kamu yararı gereği taşınmazınızı zorla edinirken anayasal bir güvence olarak size taşınmazın gerçek bedelini ödemekle yükümlüdürler.

Resmi bir kurum hakkında açık kaynaklarda yer alan gerçek ve nesnel bilgilere dayanarak yaptığınız bir haber nedeniyle hakkınızda tazminata hükmedilmesi, anayasal güvence altındaki haklarınızı zedeleyebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, basının kamu yararı taşıyan ve güncel bir meseleyi kamuoyuna aktarırken nesnel verilerle kurguladığı haberler basın özgürlüğü kapsamında koruma altındadır.

Kamulaştırma bedelinizin dava ve fiili ödeme tarihleri arasında geçen sürede enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, mülkiyet hakkınızın ihlali olarak kabul edilmektedir. Devletin mülkiyet hakkına yaptığı kamulaştırma müdahalesinin orantılı olabilmesi için taşınmazın gerçek bedelinin malike ödenmesi ve bu bedelin tespit edildiği tarih ile ödeme tarihi arasında enflasyon etkisiyle hissedilir bir değer kaybı yaşanmamış olması gerekir.

Bir haberin başka bir kaynaktan alıntılanarak yayımlanması basının araştırma yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmasa da, iddiaların doğrudan davacıyı hedef almadığı durumlarda salt alıntı yapmak doğrudan tazminat sorumluluğu doğurmayabilir. Anayasa Mahkemesi incelemelerinde, yayımlanan bir röportajın veya haberin okuyucu tarafından başka bir kaynağa dayandırıldığının kolayca anlaşılabiliyor olması önemli bir kriter olarak değerlendirilmektedir.

İstinaf mahkemesinin, ilk derece mahkemesinin basın özgürlüğü lehine verdiği kararı kaldırırken, haberin eleştiri sınırlarını nasıl aştığına ve davacının haklarını ne şekilde zedelediğine dair ilgili ve yeterli bir gerekçe sunmadan tazminata hükmetmesi anayasal haklarınızın ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, ifade özgürlüğüne yönelik yargısal bir müdahalenin demokratik toplum düzeninde zorunlu bir sosyal ihtiyacı karşılaması ve mutlaka doyurucu bir şekilde gerekçelendirilmesi gerekmektedir.

Bir haberde okuyucunun ilgisini çekmek ve haberin etkisini artırmak amacıyla abartılı, sert veya suçlayıcı başlıklar kullanılması tek başına kişilik haklarınıza saldırı olarak kabul edilmeyebilir. Anayasa ile güvence altına alınan ifade ve basın hürriyeti, sadece zararsız veya hoşa giden bilgileri değil, aynı zamanda muhatabı açısından kırıcı, şok edici veya rahatsız edici olabilen ifadeleri de koruma altına almaktadır.