Kamu Yararı

Evet, ruhsatsız da olsa uzun yıllar boyunca kullanılmasına müsaade edilen ve vergisi alınan eviniz üzerinden elde ettiğiniz ekonomik menfaatler anayasal koruma altındadır ve hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, imar mevzuatına aykırı şekilde inşa edilen bir yapının her an yıkılması mümkünken idare tarafından uzunca bir süre hiçbir işlem yapılmamasını ve eylemsiz kalınmasını oldukça önemli bulmaktadır.

Devletin, gece saatlerinde alkollü içkilerin kontrollü ve güvenli bir şekilde tüketilmesini sağlamak amacıyla belirli saatlerden sonra alkol satışını yasaklamaya ve buna uymayanlara ceza kesmeye hakkı bulunmaktadır. İlgili kanunlara göre perakende olarak alkollü içeceklerin saat 22.00 ile 06.00 arasında satılması yasaklanmış olup bu kurala aykırı hareket edilmesi durumunda idari para cezası uygulanması öngörülmüştür.

Gece vakti alkollü içecek satışı yapmanız nedeniyle kesilen para cezası mal varlığınızda eksilmeye yol açsa da, bu durum otomatik olarak mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmemektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin kamu düzenini korumak ve güvenli tüketimi sağlamak amacıyla uyguladığı cezalar meşru ve kanunidir.

Devletin arazinize kamulaştırma yapmadan el atması sonucunda mahkemece belirlenen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması, mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda, ödenmesi gereken tazminat bedellerinin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesinin kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini kabul etmektedir.

İsteğiniz dışında yeniden kamu görevine atanmanız size bir külfet yüklese de, yapılan hukuki değerlendirmelerde bu yükün orantısız ve aşırı derecede ağır olmadığı kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, göreve dönen pilot subaylara tanınan mali imkanlara ilişkin yasal düzenlemeleri inceleyerek, yapılan iyileştirmelerle kişilerin üstleneceği bu külfetin azaltılması yolunda adımlar atıldığını belirtmektedir.

Mesleğinizi icra etmenizin zorunlu ön şartı olan sürücü belgenize haksız yere el konulması, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkınıza yönelik bir müdahale teşkil eder. Anayasa tarafından korunan mülkiyet hakkı sadece taşınır veya taşınmaz malları değil, aynı zamanda ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını da kapsamaktadır.

Görevine iade edilen akademisyenlerin eski üniversitelerine atanmamasını öngören idari işlemler, Anayasa Mahkemesi kararlarına göre hukuka aykırı kabul edilmekte ve ihlal sebebi sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi, kamu görevine iade edilen öğretim elemanlarının daha önce görev yaptıkları kuruma atanmalarının kategorik olarak yasaklanmasını haklı kılan hukuki veya fiili bir zorunluluk bulunmadığını açıkça belirtmektedir.

İlk derece mahkemeleri atama işleminizi eski kanun hükümlerine dayanarak reddetse bile, Anayasa Mahkemesi bu kuralın kanunilik şartını sağlamadığını belirterek hakkınızın ihlal edildiğine karar vermektedir. İdarenin atama işleminde dayandığı, görevine iade edilen öğretim elemanlarının önceki görev yerlerine atanamayacağına ve yeni kurulan üniversitelere öncelik verileceğine dair yasal düzenlemeler Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

İşinize iade edildikten sonra size geçmişe dönük olarak ödenen maaş farklarına faiz işletilmemesi nedeniyle alacağınızın enflasyon karşısında erimesi durumunda mülkiyet hakkı ihlali gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, kamu makamlarının para borçlarını makul olmayan bir gecikmeyle ödedikleri durumlarda para alacağında meydana gelen değer aşınmalarının kişiler üzerinde şahsi olarak aşırı bir yük oluşturduğunu kabul etmektedir.

İhaleyi yapan kurumların, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla ihaleyi onaylamama veya iptal etme konusunda geniş bir takdir yetkisi bulunmaktadır. Mahkeme kararlarına göre, idarenin bu yetkisi sadece ihale işlemlerinin mevzuata uygunluğunu denetlemekle sınırlı kalmayıp, idarenin menfaatini korumak amacıyla bir yerindelik denetimi yapmasına da imkân tanımaktadır.