İş Sağlığı ve Güvenliği

İş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapan hekimlerin tıbbi ve mesleki gelişimlerini sürdürebilmeleri için ihtiyaç duydukları eğitim, sempozyum ve kongre gibi faaliyetlerin desteklenmesi işverenin genel gözetim borcu kapsamındadır. İşyeri hekimlerinin yetkinliklerinin güncel tutulması, doğrudan çalışan sağlığına ve iş güvenliğine olumlu katkı sağladığından, bu tür mesleki eğitimlerin finansal yükü kural olarak çalışana bırakılmamalıdır.

İşvereninizin veya şefinizin sağlığınızı riske atacak şekilde görev tanımınız dışındaki işleri size zorla vermesi ve psikolojik baskı uygulaması, iş hukuku kapsamında ciddi ve yakın bir tehlike olarak yorumlanabilir. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, bu tür tehlikeler karşısında kurula veya işverene başvurduğunuz halde durum düzeltilmiyorsa ve gerekli önlemler alınmıyorsa, yasal olarak çalışmaktan kaçınma hakkı elde edebilirsiniz.

İşyerinde maruz kaldığınız psikolojik baskıların ruh sağlığınız üzerinde ciddi ve yakın bir tehlike oluşturması durumunda, gerekli yasal prosedürleri izleyerek çalışmaktan kaçınma hakkı adı verilen hukuki imkânı kullanabilirsiniz. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, çalışanların yalnızca bedensel değil, psikolojik sağlıklarının da işveren tarafından korunması yasal bir yükümlülüktür.

İşverenin, güneşin zararlı ışınlarına maruz kalarak açık havada çalışan işçileri korumak için uygun kıyafet, şapka ve güneş kremi gibi malzemeleri temin etme yükümlülüğü hukuken zorunludur. İş sağlığı ve güvenliği prensipleri uyarınca, artan ultraviyole radyasyon ve sıcaklıklar doğrudan bir risk faktörü olup, bu durumlara karşı koruyucu donanım sağlanmaması işverenin gözetme borcu ihlali anlamına gelir.

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatımız ile çocuk ve genç işçilerin çalıştırılmasına ilişkin düzenlemeler, on sekiz yaşını doldurmamış bireylerin ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılmasını kesin ve mutlak bir biçimde yasaklamaktadır. Mevzuatımızda genç işçilerin çalıştırılabileceği işler listeler halinde sınırlı olarak sayılmış olup, inşaat sektörü gibi yüksek risk barındıran, bedensel gelişimi olumsuz etkileyebilecek ağır işler bu listelerin dışında bırakılmıştır.

İşyerinde şiddete uğramanız durumunda, gerekli güvenlik önlemleri alınana kadar çalışmaktan kaçınma hakkı adı verilen yasal hakkınızı kullanmanız mümkündür. Ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşı karşıya kaldığınız bu gibi durumlarda, kurumunuzda varsa İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu'na veya doğrudan işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve tedbir alınmasını talep edebilirsiniz.

İşverenin, arızalı ve tehlikeli olduğu kendisine defalarca bildirilmesine rağmen hiçbir önlem almayarak makineyi kullandırmaya devam etmesi, ciddi bir cezai sorumluluk doğurabilecek bir eylemdir. Ceza hukuku kapsamında, işverenin mevcut tehlikeyi bilmesi ancak sırf maliyetten kaçınmak için bunu göz ardı etmesi, olayın şartlarına göre bilinçli taksir veya daha ağır bir sorumluluk hali olan olası kast çerçevesinde incelenebilir.

İş sağlığı ve güvenliği denetimlerinde tespit edilen eksiklikler nedeniyle kesilen idari para cezaları kural olarak işveren tüzel kişiliği veya gerçek kişi işveren adına tahakkuk ettirilir. İşveren vekili olmanız, söz konusu para cezasının doğrudan sizin şahsi banka hesaplarınızdan veya maaşınızdan kesileceği anlamına gelmeyebilir.

İş sağlığı ve güvenliği konusunda hayati tehlike oluşturan eksiklikleri yetkili kamu kurumlarına bildirmeniz, yasal olarak güvence altına alınmış temel bir hakkınızdır. İlgili iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı gereğince, çalışanların işyerindeki riskleri idari makamlara şikayet etmesi nedeniyle haklarının kısıtlanması veya işten çıkarılmaları açıkça yasaklanmıştır.

İşyerinde güvenlik önlemlerinin alınmaması veya eksik ekipman verilmesi nedeniyle uğradığınız bedensel zararlar karşısında işverenden maddi ve manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. İşverenin bir iş kazasından sorumlu tutulabilmesi için, kaza ile yapılan iş arasında bir illiyet bağı bulunması ve işverenin koruma ve gözetme yükümlülüğüne aykırı davranmış olması gerekmektedir.