Hukuka Aykırılık

Elektronik ticaret sitelerinin sunduğu hizmetten faydalanabilmeniz için kişisel verilerinizin işlenmesine yönelik rızanızın bir ön şart olarak dayatılması, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Kanunlarımıza göre kişisel verilerin işlenmesine dair vereceğiniz açık rıza beyanının tamamen özgür iradenize dayanması gerekmektedir.

Arabulucunun tarafınıza ait genel nitelikli bilgileri işlemesi için kural olarak açık rıza vermeniz gerekmekle birlikte, kanunlarda açıkça öngörülen istisnai durumlarda rızanız aranmaksızın da işlem yapılabilmektedir. Sürecin en başında uyuşmazlığın arabuluculuğa taşınabilmesi amacıyla doldurulan ön başvuru formunda yer alan iletişim bilgilerinizin sisteme kaydedilmesi, arabulucunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu bir adım olduğundan rızanız dışında da yasal olarak işlenebilir.

Bankanın size sunacağı avantajlı bir kredi hizmetini, verilerinizin pazarlama amacıyla veya üçüncü taraflarla paylaşılması şartına bağlaması yasaların aradığı özgür irade unsurunu zedeleyen ve hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir uygulamadır. Kişisel verilerin işlenmesinde temel alınan açık rıza kavramının hukuken geçerli olabilmesi için, bireyin bu onayı hiçbir baskı altında kalmadan, tamamen kendi hür iradesiyle vermiş olması şarttır.

Olağanüstü durumlarda, kamu güvenliğini veya düzenini sağlamak gerekçesiyle idari merciler tarafından internet hızının yavaşlatılması yani bant daraltma uygulamalarına gidilmesi mevzuatta belirli yetkilere dayandırılmış olsa da, bu yetkinin kullanımı her zaman hukuki denetime tabi bir konudur. Bilgiye en çok ihtiyaç duyulan anlarda iletişim ağlarının kesilmesi, vatandaşların temel bir hakkı olan bilgi edinme hakkı ve haberleşme hürriyeti üzerinde ciddi bir müdahale oluşturur.

İnternet sitelerinde karşınıza çıkan ve önceden işaretlenmiş kutucuklar aracılığıyla onayınızı almayı hedefleyen uygulamalar, hukuken geçerli bir açık rıza olarak değerlendirilememektedir. Hukuk pratiğinde opt-out olarak bilinen bu yöntem, sizin bilinçli ve olumlu bir irade beyanınızı yansıtmadığı için tereddüde yer vermeyecek açıklıkta bir rıza beyanı niteliği taşımaz.

Bir ürün veya hizmetin sunulmasının, zorunlu olmayan kişisel verilerin işlenmesine veya yurt dışına aktarılmasına dair verilecek onaya bağlanması kural olarak hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir durumdur. Mevzuatımızda bağlantı yasağı olarak adlandırılan bu kural çerçevesinde, veri sahibinin özgür iradesini sakatlayan dayatmalarla alınan rızalar geçerli bir hukuki sebebe dayanmayabilir.

Bir kurumun veya işverenin, sizin rızanız ve hukuki bir gerekçesi olmaksızın hakkınızdaki kişisel ya da finansal bilgileri aile bireylerinizle paylaşması açık bir hukuka aykırılık teşkil eder. İlgili kanunlarda belirtilen meşru veri işleme şartlarından herhangi birine dayanmadan, iş bağlantılarınızın veya durumunuzun üçüncü şahıslara aktarılması dürüstlük kuralına uymaz.

Parmak izi gibi biyometrik veriler, doğrudan sizin kimliğinizi ve fiziksel özelliklerinizi yansıttığı için kanunlarımızda yüksek koruma gerektiren özel nitelikli kişisel veri statüsünde kabul edilmektedir. İşverenlerin, sırf mesai saatlerini ve giriş çıkışları takip etmek gibi idari bir amaçla çalışanlardan parmak izi alması ve bunları kaydetmesi, ölçülülük ve sınırlı amaç ilkeleriyle bağdaşmayan ve hukuka aykırılık ihtimali yüksek olan bir uygulamadır.

İşverenin mesai kontrolü amacıyla parmak izi tarama sistemi kullanması kural olarak ancak sizin açık rızanızın bulunmasıyla mümkündür. Biyometrik veriler, kişiyi diğerlerinden doğrudan ayırt etmeyi sağlayan özel nitelikli kişisel veriler kategorisinde yer almaktadır ve bu verilerin işlenmesi oldukça sıkı şartlara tabidir.

Bir hizmet sunumunun, özellikle parmak izi gibi son derece hassas nitelikteki biyometrik verilerin işlenmesine dayalı bir zorunluluğa bağlanması, hukuktaki ölçülülük ilkesi ile çelişen ve hukuka aykırılık teşkil edebilecek tipik bir eylemdir. Veri sorumluları, asıl amaca ulaşmak için her zaman daha az müdahaleci alternatif yöntemler, örneğin giriş kartı veya şifre sunmak zorundadır.