Hak Arama Özgürlüğü

İşyerinizde yaşandığını düşündüğünüz usulsüzlükleri bildirdiğinizde, şikayetinizin dayandığı birtakım somut belirtiler veya kurum raporları varsa karşı tarafa tazminat ödemek zorunda kalmazsınız. Kişilerin yasal yollara başvurarak şikayet hakkını kullanması, başkalarının aynı olay karşısında sizin gibi davranabileceği durumlarda uygun kabul edilmektedir.

İşyerinde size karşı cephe alındığını ve psikolojik baskı uygulandığını belirterek yaptığınız suç duyurusunda haklı şüpheleriniz varsa, takipsizlik kararı verilmiş olması tek başına tazminat ödemenizi gerektirmez. Yasalarımız kişilerin kendilerine zarar verenlere karşı yasal işlem yapılmasını isteme hak ve yetkisini güvence altına almıştır.

Amirlerinizin şikayeti somut bir şüpheye dayanıyorsa ve anayasal güvence altındaki hak arama özgürlüğü sınırları içinde kalıyorsa onlara karşı haksız şikayet nedeniyle tazminat davası açmanız genellikle mümkün olmaz. Yargıtay uygulamalarına göre bir şikayetin hukuka uygun kabul edilebilmesi için şikayet edilen kişinin kesin olarak cezalandırılmasını gerektirecek kanıtların bulunması zorunlu tutulmamaktadır.

Üretimi durdurmaya yönelik yasa dışı eylemler sırasında işverenin veya yöneticilerin işçileri işe dönmeye çağırması, uyarıda bulunması veya yasal işlem başlatacağını bildirmesi kural olarak mobbing kapsamında değerlendirilmez. Mahkeme kayıtlarına yansıyan olaylarda, işverenin eylemi sonlandırmak amacıyla sağduyu çağrısı yapması, kısa mesajlar göndermesi ve işçileri uyararak üretimin devamını sağlamaya çalışması, işverenin yönetim hakkı ve işyerini koruma yükümlülüğü içinde kalır.

İşyerinde yürürlükte olan bir toplu iş sözleşmesi varken işçilerin kendi aralarında anlaşıp faaliyeti durdurmak amacıyla işi bırakmaları kanun dışı grev kapsamında değerlendirildiğinden işe iade davası açmanız lehinize sonuçlanmayabilir. Mahkemeler bu tür durumlarda, mevcut bir resmi anlaşma varken başlatılan toplu iş bırakma eylemi niteliğindeki hareketleri yasal hak arama özgürlüğü içinde görmemektedir.

İşyerinde halihazırda yetkili bir sendika ve yürürlükte olan bir toplu iş sözleşmesi varken resmi olmayan temsilcilerin tanınmasını talep ederek eylem yapmanız durumunda işverenin sözleşmenizi feshetmesi hukuken doğru kabul edilebilir. Yasal düzenlemeler çerçevesinde, tüzel kişiliği bulunmayan ve kanundan kaynaklanmayan gayriresmi bir işçi topluluğunun temsilcilerinin işveren tarafından tanınması ve bu kişilere oda veya boş zaman tahsis edilmesi gibi taleplerin karşılanması yasal olarak mümkün değildir.

İşyerinizde geçerli bir toplu sözleşme bulunurken tüzel kişiliği olmayan gayri resmi bir topluluğun temsilcilerinin işverence resmi olarak tanınmasını ve onlara oda tahsis edilmesini talep etmeniz, mevcut iş kanunları çerçevesinde hukuken mümkün olmayan taleplerdir ve bu uğurda yapılan eylemler işten atılmanızı yasal hale getirir. Mevcut yasalara göre işverenin taraf olduğu ve yürürlükte bulunan bir toplu iş sözleşmesi varken, uyuşmazlık çıkmadan kendi başınıza eylem başlatmanız hak arama özgürlüğü kapsamında barışçıl bir toplu eylem olarak değerlendirilemez.

İşyerinde yürürlükte olan bir toplu iş sözleşmesi varken ve kanuni şartlar tam olarak oluşmadan işi bırakarak üretimi durdurmanız hukuken yasadışı grev olarak kabul edilmektedir. İşyerinde toplu iş sözleşmesi imzalanmış ve yürürlükte bulunuyorken, uyuşmazlık çıkması üzerine kanuni grev hakkı kullanılmadan fabrika binasından çıkmama veya üretimi durdurma şeklindeki eylemler yasal koruma altında değildir.

Fabrikadaki eyleminiz sırasında size mobbing uygulandığını iddia ederek açtığınız bir davada mahkeme, yalnızca sizin iddialarınıza bakarak değil, eylemin hukuka uygunluğunu ve işverenin fesih gerekçelerini bütüncül olarak değerlendirerek bir karara varacaktır. Yüksek mahkeme uygulamalarına göre, işçilerin gerçeğe aykırı şekilde toplu mobbing uygulandığı iddiasıyla üretim alanında toplanarak iş başı yapmamaları ve emniyet güçlerinin müdahalesiyle sona erdirilen eylemleri, çoğu zaman barışçıl ve ölçülü bir hak arama özgürlüğü kapsamında değerlendirilmemektedir.

İş yerinizde yürürlükte olan bir toplu iş sözleşmesi varken kanuni şartlar oluşmadan üretimi durdurarak eylem yapmanız kanun dışı grev sayıldığından işe iade davasını kazanmanız mümkün görünmemektedir. Mahkeme kayıtlarına yansıyan benzer olaylarda, işçilerin ekonomik durumlarını geliştirmek amacıyla dahi olsa, aralarında anlaşarak işi bırakmaları ve üretimi engellemeleri yasalara aykırı bir hareket olarak değerlendirilmektedir.