Hak Arama Özgürlüğü

Mahkemelerin kanun yolları veya dava açma sürelerine ilişkin kuralları uygularken mevzuatın açık hükümlerine aykırı, aşırı şekilci ve hatalı yorumlar yaparak davanızı usulden reddetmesi Anayasa ile güvence altına alınan hak arama özgürlüğü ve bu özgürlüğün en temel unsuru olan mahkemeye erişim hakkınızı kısıtlayabilecektir. Temel hak ve özgürlüklere yapılacak müdahalelerin mutlaka öngörülebilir ve açık bir kanuni dayanağının bulunması gerekmekte olup yargı mercilerinin bu kanun hükümlerini bariz bir takdir hatasıyla uygulaması müdahaleyi kanunilik temelinden yoksun bırakmaktadır.

Açmış olduğunuz tazminat davasında, yargılama sürecinin ve maluliyet tespitinin uzun sürmesi sebebiyle zararı geç öğrenmeniz durumunda, mahkemenin on yıllık süreyi katı bir şekilde uygulayarak ek taleplerinizi reddetmesi anayasal haklarınızı zedeleyebilir. Hukuki süreçte, özellikle bedensel zararlarda maluliyet oranının belirlenmesi için farklı mahkemelerde tespit davaları açılması ve bunların kesinleşmesinin beklenmesi oldukça uzun zaman alabilmektedir.

İdarenin eyleminden kaynaklanan zararı ve idarenin kusurunu olay anında değil de daha sonra yapılan idari veya adli soruşturmalar sonucunda öğrenirseniz, tazminat davası açma süreniz olayın gerçekleştiği tarihten değil, bu durumu öğrendiğiniz tarihten itibaren işlemeye başlayacaktır. İdari eylemin yol açtığı zarar ve illiyet bağı her zaman olayın gerçekleştiği anda açıkça anlaşılamayabilir.

Emlak takdir komisyonu kararlarına karşı açtığınız davalarda istinaf incelemesinden sonra yasal şartları taşıması halinde kararı temyiz ederek Danıştay incelemesine götürmeniz mümkündür. İlgili mevzuat kuralları uyarınca vergi mahkemelerince verilecek kararlar aleyhine belirli bir süre içinde Danıştaya başvurulabileceği düzenlenmiştir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı yaptığınız itirazın, üst mahkeme tarafından iddialarınız tartışılmadan sadece şekli şartlar yönünden kanuna uygundur denilerek reddedilmesi hukuka uygun değildir. Anayasa Mahkemesi, itiraz mercilerinin genel olarak dosyayı sadece evrak üzerinden inceleyip, ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığını bildiren tek ve soyut bir cümleyle itirazı reddetmesini hak arama özgürlüğü ihlali olarak değerlendirmektedir.

İdareye karşı açtığınız maddi tazminat davasının reddedilmesi durumunda, karşı tarafın avukatına dava değeri üzerinden hesaplanan yüksek oranda nispi vekalet ücreti değil, sabit bir maktu vekalet ücreti ödemeniz gerektiği yargı kararlarıyla kabul edilmektedir. İlgili Danıştay kararına konu uyuşmazlıkta, mahkeme başlangıçta reddedilen maddi tazminat üzerinden idare lehine yüksek bir nispi vekalet ücreti ödenmesine hükmetmiştir.

Anayasa Mahkemesi tarafından verilen iptal kararları, kural olarak geriye yürümez ilkesine tabi olsa da, henüz kesinleşmemiş ve mahkemelerde görülmekte olan devam eden davalara doğrudan olumlu yönde etki etmektedir. Elinizdeki dava sonuçlanmadan önce iptal edilen ve Anayasaya aykırılığı saptanan kurallara göre uyuşmazlığın çözümlenmesi hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacağından, yeni lehe durum sizin davanızda da uygulanacaktır.

Mahkeme, sözleşmenizin feshine dayanak olan disiplin cezalarının haksız yere verilip verilmediğini bizzat inceleyerek eğer cezalar hukuka aykırıysa fesih işlemini de hukuka aykırı bularak iptal edecektir. Sadece son bir yıl içinde sekiz defa disiplin cezası almış olmanız sözleşmenin idarece feshi için tek başına yeterli görülmemekte olup, daha önce mahkemeye taşıma hakkınız olmayan bu uyarı cezalarının her birinin sebep ve maksat unsurları mahkemece titizlikle incelenmektedir.

Zararınızı ve idarenin hatasını ancak uzun süren itiraz süreçleri sonucunda resmi olarak belgeleyebildiyseniz, mahkemenin davayı yalnızca ilk olayın gerçekleştiği tarihi baz alarak reddetmesi hukuka aykırıdır ve bu karar üst yargı mercilerince bozulur. İdari yargılama usullerine göre zararın ortaya çıkmasıyla kullanılması mümkün olan dava açma hakkını ortadan kaldırır biçimde katı bir süre hesabı yapılması hak arama özgürlüğü ile bağdaşmamaktadır.

Bir kişinin hakkınızda resmi makamlara şikayette bulunması kural olarak anayasal bir hak olduğundan, şikayet sonucunda takipsizlik kararı verilmiş olsa bile her zaman tazminat kazanamayabilirsiniz. Hukuk sistemimizde kişilerin yetkili kurumlara başvurarak haklarının korunmasını istemesi güvence altına alınmıştır.